KABANATA 1: ANG PAGBABALIK

Mainit ang sikat ng araw sa malawak na lupain ng Hacienda De Villa sa Laguna. Kilala ang lugar na ito bilang tahanan ng bilyonaryong si Don Ricardo De Villa, isang negosyante na nagmamay-ari ng malalaking mall at hotel sa bansa. Matagal nang nawala si Don Ricardo sa Pilipinas. Tatlong taon siyang namalagi sa Europa para magpagaling mula sa isang mild stroke at para asikasuhin ang kanyang international business. Sa kanyang pagkawala, ipinagkatiwala niya ang pamamahala ng mansyon sa kanyang pinagkakatiwalaang Mayordoma na si Terry.

Si Terry ay 50 anyos, matagal na sa serbisyo, at kilala sa pagiging istrikto. “Para mapanatili ang kaayusan,” iyon ang laging katwiran niya. Pero sa likod ng kanyang “propesyonal” na anyo sa video call kay Don Ricardo, may tinatago siyang baho. Siya ang reyna ng mansyon. Siya ang batas. Ang mga katulong, driver, at hardinero ay takot sa kanya. Ginagawa niyang alila ang mga ito sa personal niyang negosyo, kinakaltasan ang sweldo, at pinapakain ng tira-tira habang siya ay nagpapakasasa sa mga imported na steak na dapat ay para sa stock ng mansyon.

Isang araw, nakatanggap ng balita si Terry. Uuwi na raw ang Don sa susunod na linggo. “Maglinis kayo! Ayoko ng alikabok! Kailangan perfect ang lahat!” sigaw niya.

Pero hindi alam ni Terry, ang Don ay nasa Pilipinas na.

Gusto ni Don Ricardo na makita ang tunay na kalagayan ng kanyang mga tauhan. Nakarating sa kanya ang mga bulung-bulungan. Kaya sa tulong ng kanyang tapat na driver na si Mang Berto, nagplano sila. Nagsuot si Don Ricardo ng lumang damit—isang kupas na polo, straw hat, at punit na pantalon. Naglagay siya ng kaunting dumi sa mukha at nagpanggap na si “Karding,” ang pamangkin ni Mang Berto na galing sa probinsya at naghahanap ng trabaho bilang hardinero.

KABANATA 2: ANG BAGONG HARDINERO

Lunes ng umaga. Dumating si “Karding” sa mansyon. Sinalubong siya ni Terry sa gate. Tiningnan siya nito mula ulo hanggang paa na may halong pandidiri.

“Ito na ba ‘yung pamangkin mo, Berto?” tanong ni Terry habang nakatakip ang ilong. “Ang baho! Naligo ba ‘yan? Mukhang may sakit pa. Baka mahawa kami.”

“Mabait po ‘yan, Ma’am Terry. Masipag. Kailangan lang po ng trabaho,” pakiusap ni Mang Berto, pinipigilan ang tawa dahil alam niyang ang “Karding” na ito ay ang kanyang Boss.

“Sige, tanggap na siya. Pero on probation ha! Kapag may nawala dito o kapag tinamad ‘yan, pareho kayong sibak! Doon ka sa quarters ng aso matulog, Karding. Bawal ang madumi sa main quarters,” utos ni Terry.

Hindi kumibo si Don Ricardo. “Opo, Ma’am,” sagot niya sa garalgal na boses.

Nagsimula ang trabaho. Inutusan siyang tabasin ang damo sa ilalim ng tirik na araw. Walang pahinga. Alas-dose na, pero hindi pa siya pinapakain. Nakita niya ang ibang katulong na kumakain ng sardinas at tuyo sa isang sulok, habang si Terry ay nasa veranda, kumakain ng Lechon Kawali at umiinom ng iced tea.

“Ma’am… pwede po bang uminom? Nauuhaw na po ako,” pakiusap ni Karding.

Umirap si Terry. “Uhaw? Kakasimula mo pa lang, uhaw ka na? Ang tubig ay para lang sa mga tapos na ang trabaho! Sige, uminom ka, pero doon ka sa gripo sa labas! Bawal gumamit ng baso ko!”

Pumunta si Don Ricardo sa gripo. Mainit ang tubig. Tiniis niya ito. Sa kanyang isip, “Ganito pala. Ganito pala nila tratuhin ang mga tao ko.”

KABANATA 3: ANG KALUPITAN

Lumipas ang ilang araw. Mas lalong naging malupit si Terry kay Karding. Siguro dahil matanda na ito at mabagal kumilos, o siguro dahil sadyang masama lang ang ugali ni Terry sa mga mahihirap.

Isang hapon, habang nagdidilig si Karding, aksidente niyang natapakan ang isang paso ng orchids. Nabasag ito.

“BLAG!”

Agad na lumabas si Terry. Nang makita niya ang nabasag na paso, nagdilim ang paningin niya.

“TANGA!” sigaw ni Terry.

Mabilis siyang lumapit at—PAKK!

Isang malakas na sampal ang dumapo sa mukha ni Don Ricardo.

Natigilan ang lahat ng katulong. Si Mang Berto ay akmang susugod pero senenyasan siya ng Don na huwag kumilos.

“Alam mo ba kung magkano ‘yan?!” sigaw ni Terry, dinuduro ang mukha ng matanda. “Mas mahal pa ‘yan sa buhay mo! Importante ‘yan! Hahagupitin kita! Wala kang kwenta!”

“Sorry po, Ma’am. Hindi ko po sinasadya. Babayaran ko po,” mahinang sabi ni Karding, hawak ang pisngi niya.

“Babayaran? Saan ka kukuha ng pera? Sa basura? Pwes, dahil wala kang pambayad, ito ang parusa mo.”

Kinuha ni Terry ang dumi ng aso sa damuhan gamit ang isang tissue. Lumapit siya kay Karding.

“Linisin mo ‘yan. At ito…” ipinahid niya ang dumi ng aso sa sapatos at laylayan ng pantalon ni Karding. “Bagay ‘yan sa’yo. Mabaho ka rin naman eh.”

Nagtawanan ang ibang “sipsip” na staff ni Terry. Ang iba naman, tulad ni Nena na isang labandera, ay naiyak sa awa.

“Ma’am, tama na po. Matanda na po siya,” awat ni Nena.

“Isa ka pa Nena! Gusto mo bang tanggalin kita?!” bulyaw ni Terry. “Karding, linisin mo ang buong garden hanggang gabi! Walang kakain hangga’t hindi tapos! Kapag nakita kitang umupo, bubuhusan kita ng kumukulong tubig!”

Nang gabing iyon, habang kumakain ng kaning lamig si Karding sa quarters ng aso, lumapit si Nena. May dalang tinapay at gamot.

“Tay, pasensya na po kayo kay Ma’am Terry. Matagal na po siyang ganyan. Ninanakaw niya ang budget namin sa pagkain. Ang gamot na para sa amin, binebenta niya sa labas. Tinitiis lang namin kasi kailangan namin ng trabaho,” sumbong ni Nena habang umiiyak.

Kinuyom ni Don Ricardo ang kanyang kamao. “Huwag kang mag-alala, Nena. Malapit na itong matapos. Ang kasamaan ay may hangganan.”

KABANATA 4: ANG PAGHAHANDA

Dumating ang araw ng Sabado. Ito ang araw na “uuwi” daw ang Don. Nagkagulo ang mansyon. Nagpatawag ng catering si Terry (gamit ang pera ng Don). Nagsuot siya ng pinakamahal niyang gown. Nag-makeup. Naglagay ng alahas na ninakaw niya sa vault ng Don (na akala niya ay hindi alam ng Don).

“Makinig kayong lahat!” sigaw ni Terry sa mga staff na nakapila. “Darating na si Sir Ricardo! Dapat nakangiti kayo! Kapag may nagsumbong sa inyo, tandaan niyo, hawak ko ang pamilya niyo sa leeg! At ikaw Karding! Doon ka sa likod ng bodega! Huwag kang magpapakita sa Don! Nakakadiri ang itsura mo!”

“Opo, Ma’am,” sagot ni Karding.

Bandang alas-siyete ng gabi, dumating ang isang convoy ng mga sasakyan. Pero walang bumaba sa main car. Nagtaka si Terry. “Nasaan ang Don?”

Pumasok ang Chief of Security at ang Abogado ng pamilya.

“Good evening, Ma’am Terry,” sabi ng abogado.

“Attorney! Nasaan si Sir Ricardo?” tanong ni Terry, excited.

“Nasa loob na siya,” sagot ng abogado. “Kanina pa.”

“Ha? Saan? Wala naman akong nakitang pumasok!”

“Tinawagan niya ako. Sabi niya, gusto daw niyang kausapin ang lahat ng staff dito sa Grand Hall. Ngayon din.”

Nagmadali si Terry. “Okay! Everyone, line up! Bilis!”

Nagtipon-tipon ang lahat sa malawak na sala. Nandoon si Terry sa unahan, feeling donya. Nandoon si Nena, si Mang Berto, at ang iba pang inapi.

“Attorney, nasaan na siya?” tanong ulit ni Terry.

“Parating na.”

Biglang bumukas ang pinto mula sa dirty kitchen.

Lahat ay napatingin.

Lumabas ang isang matandang lalaki. Naka-kupas na polo. May mantsa ng lupa sa pantalon. At may pasa sa pisngi kung saan siya sinampal.

Si Karding.

Nag-init ang ulo ni Terry. “Karding?! Anong ginagawa mo dito?! Sabi ko sa bodega ka! Sinisira mo ang moment! Guard! Ilabas niyo ‘to! Kaladkarin niyo!”

Pero hindi gumalaw ang mga guard. Nakayuko lang sila.

“Ano ba?! Bingi ba kayo?!” sigaw ni Terry. Lumapit siya kay Karding. “Walang hiya ka! Talagang sinusubukan mo ako ha!” Akmang sasampalin niya ulit si Karding.

Pero bago lumapat ang palad niya, sinalag ito ni Karding. Mahigpit. Masakit.

“Aray! Bitawan mo ako!” sigaw ni Terry.

Binitawan siya ni Karding. Pagkatapos, dahan-dahang tinanggal ni Karding ang kanyang straw hat. Hinubad niya ang kanyang maruming jacket. At sa ilalim nito, nakasuot siya ng isang mamahaling relos.

Tumindig siya nang tuwid. Ang garalgal na boses ay nawala. Napalitan ito ng boses na puno ng awtoridad—ang boses na kilalang-kilala ni Terry sa telepono.

“Terry,” sabi ni Karding. “Ganito mo ba salubungin ang amo mo?”

Nanlaki ang mga mata ni Terry. “S-Sir… Ricardo?”

Napasinghap ang lahat ng katulong. “Si Sir Ricardo!” bulungan nila.

“Oo, Terry. Ako si Ricardo De Villa. Ang hardinerong inalipusta mo. Ang matandang binuhusan mo ng tubig. Ang taong sinampal mo dahil lang sa isang paso.”

Namutla si Terry. Parang inalisan ng dugo. “S-Sir… H-Hindi ko po alam… Nagbibiro lang po ako… Disiplina lang po ‘yun…”

“Disiplina?!” sigaw ni Don Ricardo na yumanig sa buong mansyon. “Ang pagpapakain ng panis sa mga tao ko, disiplina? Ang pagnanakaw ng budget, disiplina? Ang pananakit sa matanda, disiplina?!”

Lumapit si Don Ricardo kay Terry. Nakita niya ang kwintas na suot nito. “At ‘yang kwintas na suot mo… ‘yan ang kwintas ng yumaong asawa ko. Nawawala ‘yan sa vault. Magnanakaw ka!”

Napaluhod si Terry. “Sir! Sorry po! Patawarin niyo ako! May sakit ang anak ko! Nagipit lang ako!”

“Sinungaling!” sabi ni Don Ricardo. “Pinaimbestigahan kita. Wala kang sakit na anak. Ang pera ko, ginagamit mo sa casino at sa pagbili ng lupa para sa sarili mo! Ginawa mong impyerno ang buhay ng mga empleyado ko habang nagpapakasasa ka!”

Humarap si Don Ricardo sa mga pulis na kanina pa pala nasa labas. “Chief, hulihin niyo siya. Qualified Theft, Grave Coercion, at Physical Injuries.”

“Sir! Huwag! Maawa kayo! Nanilbihan ako ng bente anyos!” iyak ni Terry habang pinoposasan.

“Dahil sa bente anyos na ‘yun, kaya kita pinagkatiwalaan,” sagot ng Don. “Pero sinira mo ang tiwalang ‘yun. Ang awa, ibinibigay sa taong nagkakamali. Pero sa taong sadya ang kasamaan, hustisya ang nararapat.”

Kinaladkad si Terry palabas ng mansyon. Hiyang-hiya siya. Ang mga katulong na inapi niya ay nakatingin lang, walang halong tuwa kundi relief na tapos na ang kanilang kalbaryo.

Bumaling si Don Ricardo kay Nena at sa iba pang staff.

“Nena,” tawag niya.

Lumapit si Nena, nanginginig. “Sir…”

“Nakita ko ang ginawa mo. Binigyan mo ako ng pagkain noong gutom ako. Ipinagtanggol mo ako kahit takot ka. Dahil diyan, promoted ka bilang bagong Mayordoma ng mansyon na ito. At ang sahod niyo lahat? Dodoblehin ko. Babayaran ko rin ang lahat ng kinaltas ni Terry sa inyo.”

Nag-iyakan ang mga katulong. “Salamat po, Sir! Salamat po!”

“At ikaw, Berto,” baling niya sa driver. “Salamat sa pagtulong sa akin sa pagpapanggap. Dahil sa’yo, nakita ko ang katotohanan.”

Nang gabing iyon, nagsalo-salo sila sa handaan. Hindi sa hiwalay na mesa, kundi sabay-sabay. Si Don Ricardo, kasama ang kanyang mga hardinero, driver, at katulong.

Napatunayan ni Don Ricardo na ang tunay na kapangyarihan ay hindi nakikita sa taas ng pader ng mansyon, kundi sa pagtrato mo sa mga taong nasa loob nito. Ang hardinero na inapi, ay siya palang hari na magbabalik ng kaayusan.

---

MORAL LESSON: Huwag na huwag tayong mang-aapi ng kapwa, lalo na ang mga nasa mababang posisyon. Hindi natin alam ang kwento ng bawat isa. Ang taong tinatapakan mo ngayon, baka siya ang hahawak ng kapalaran mo bukas. Maging mabuti, kahit walang nakatingin. Dahil ang karma, hindi natutulog.

Kayo mga ka-Sawi, anong gagawin niyo kung kayo ang nasa posisyon ni Terry? At kung kayo si Don Ricardo, mapapatawad niyo pa ba ang ganung klaseng empleyado? Mag-comment sa ibaba at i-share ang kwentong ito para magsilbing babala sa mga mapang-abuso! 👇👇👇