“Sa araw na halos maubos ang dignidad ko sa harap ng mga ilaw ng mall, doon ko muling natutunan kung gaano kalakas ang isang ama kapag ang pangako niya sa anak ang nakataya.”

Hindi ako sanay humingi ng kahit ano. Sa mahabang panahon, ang dalawang kamay kong ito ang humahawak ng torque wrench at multimeter. Malinis noon, sanay sa init ng planta at sa ingay ng makinang parang tibok ng puso ng pabrika. Ngayon, nanginginig ang parehong kamay habang binibilang ko ang barya sa loob ng lumang sobre, sa ilalim ng mahinang ilaw ng paupahan.

Sa maliit naming kwarto, nakahiga si Mira. Pitong taong gulang, balot ng kumot hanggang baba. Namumula ang pisngi niya at bawat hinga ay may kasamang munting ubo. Sa tabi niya ang lumang electric fan na matagal nang hindi umiikot. Parang sumuko na rin, tulad ko.

Tay, mahina niyang tanong, halos bulong. Anong petsa na?

Napatingin ako sa kalendaryong nakadikit sa pader. Punit mula sa libreng promo sa botika. May bilog sa isang araw. Birthday niya. Malapit na.

Konti na lang, sabi ko, pilit na magaan ang boses. Tatapusin lang natin ang lagnat mo.

Birthday ko na ba paggising ko?

Lumapit ako at umupo sa gilid ng kama. Hinaplos ko ang buhok niya at ngumiti kahit masakit. Oo. Birthday mo. At may regalo ako.

Nagliwanag ang mata niya. Talaga? Pero tay, wala naman tayong…

May regalo, pangako ko.

Isang salitang mabigat pero iyon ang pinanghahawakan ko kapag umuulan at nagbubuhat ako ng kahon sa palengke. Kapag sumasakit ang tuhod ko sa kakakyat baba ng sako. Kapag gising pa ako at tulog na siya, nagkakalikot ng sirang electric fan ng kapitbahay para may pandagdag.

May kumatok sa pinto. Tatlong mahinang katok na parang may takot manggising.

Si Aling Shony Dizon ang sumungaw. Payat, kulubot ang mukha pero may lambing ang mga mata.

May lagnat si Mira, sabi niya. Iniwan ito ni Ma’am Celine.

Inabot niya ang supot na may gamot, biskwit at kaunting juice. Hindi ko hiningi iyon. Pero tinanggap ko. Hindi dahil gusto ko, kundi dahil si Mira ang dahilan kung bakit marunong akong lumunok ng hiya.

Kinabukasan, maaga akong nasa palengke. Nagbuhat, naghakot, nagtiis. May pangako akong tutuparin. Isang maliit na pendant. Hindi luho, kundi simbolo. Para ipaalala sa anak ko na mahal siya ng tatay niya kahit kapos.

Marami ang tumulong kahit hindi ko hiningi. Si Berto, si Kuya Eman, si Ma’am Celine. Lahat sila parang sinasabi na hindi pa tapos ang mundo sa akin.

Dumating ang araw ng birthday ni Mira. Mahina pa siya pero may ngiti. Tay, mall daw tayo.

Oo, sabi ko. Kahit nanginginig ang loob ko.

Iniwan ko muna siya kay Aling Shony at sumakay sa tricycle ni Kuya Eman. Sa bulsa ko ang sobre ng barya at ilang buo. Buong ipon ko.

Pagpasok ko sa mall, ramdam kong hindi ako bagay. Makintab ang sahig, maliwanag ang ilaw, at ang sapatos kong luma ay parang sumisigaw sa bawat hakbang.

Sa jewelry store ako huminto. Luster and Line. Kumikislap ang salamin. Huminga ako nang malalim at pumasok.

Isang saleslady ang lumapit. Ngumiti siya noong una pero biglang nanigas nang makita ako.

Pendant lang po sana para sa anak ko. Birthday niya.

Narinig ko ang bulungan. Ang tawa. May grupo ng kabataang nagre-record. Parang eksena lang ako sa video nila.

Hindi ko pinansin. Hinanap ko ang hugis pusong pendant. Simple. Maliit. Pero maganda.

Magkano po?

Sinabi niya ang presyo. Kaya ko kung ibibigay ko lahat. Lahat.

Inilapag ko ang sobre sa counter. Babayaran ko po.

Doon siya sumigaw. Barya-barya lang daw. Hindi raw sila nagtitinda para sa ganito.

Parang gumuho ang dibdib ko. Pero hindi ako umalis. Hindi para sa sarili ko. Para kay Mira.

At doon may bumukas na pinto sa likod ng store. Mabibigat na yabag. Biglang tumahimik ang lahat.

Isang lalaking maayos ang tindig ang pumasok. Tahimik pero ramdam ang presensya. Tumigil siya sa tapat ko.

Ikaw ba si Nilo Barrera?

Tumango ako, naguguluhan.

Ng Barrera Techworks?

Parang bumalik ang lumang buhay. Opo, dati po.

Tumingin siya sa pulso ko. Sa kupas na tattoo. Napangiti siya ng bahagya.

Ikaw ang nagligtas sa anak ko.

Naalala ko ang batang hinila ko palayo sa sasakyan noon. Hindi ko alam ang pangalan niya. Hindi ko rin alam na ang ama niya ang nasa harap ko ngayon.

Humarap siya sa mga staff. Ang tinig niya ay mabagal pero mabigat. Hindi presyo ang sukatan ng premium. Kundi respeto.

Isa isa silang yumuko. Ang mga tawa ay nawala. Ang camera ay pinatay.

Binalik niya sa akin ang sobre. Kinuha ang pendant. Ibinalot nang maayos.

Regalo ko ito sa anak mo, sabi niya. At pasensya na sa dinanas mo rito.

Lumabas ako ng store na may bigat pa rin sa dibdib, pero hindi na hiya. Kundi lakas.

Pag-uwi ko, sinalubong ako ni Mira ng mahina pero masayang ngiti.

Tay…

Inabot ko ang maliit na kahon. Para sa’yo.

Hinawakan niya ang pendant na parang kayamanan. Umiyak siya. Umiyak din ako.

Sa araw na iyon, hindi nawala ang kahirapan. Hindi rin biglang gumaan ang buhay. Pero natutunan kong ang dignidad ay hindi nawawala hangga’t may isang taong ipinaglalaban mo nang buong puso.

At para sa akin, sapat na iyon para bumangon muli.