Parang dahan-dahang hinihila ang kurtina ng isang lihim na matagal nang tinatago. Mga resibo, pangalan, hotel, kontrata at bilyon-bilyong pondo ang unti-unting nagkakabit-kabit habang lalong lumalalim ang misteryo sa likod ng sinapit ni Catalina Cabral at ng lumalawak na iskandalo sa flood control.

Hindi pa man humuhupa ang tanong sa biglaang pagkawala ni dating DPWH Undersecretary Catalina Cabral, mas lalong uminit ang eksena sa pulitika matapos hamunin ni Batangas First District Representative Leandro Leviste ang mismong ahensya na maglabas ng mga dokumentong iniwan ni Cabral. Para kay Leviste, hindi na sapat ang bulong-bulungan at pira-pirasong impormasyon. Panahon na raw para ang opisyal na katotohanan ay magmula mismo sa loob ng DPWH.

Ayon kay Leviste, hawak niya ang isang sensitibong listahan na naglalaman ng detalye ng mga proyektong isinaksak sa budget. Ngunit sa halip na siya ang unang maglabas nito, hinayaan niyang ang ahensya ang gumawa ng hakbang. Hindi ito para umiwas sa responsibilidad, kundi upang masigurong hindi madudungisan ang kredibilidad ng mga dokumento.

Isang oras bago ang kanyang panayam, nakatanggap umano siya ng kumpirmasyon na ang mga nasabing files ay opisyal nang naipadala sa Office of the Ombudsman. Para sa kanya, ito ang unang konkretong senyales na gumagalaw na ang sistema, kahit mabagal at may halong kaba.

Habang umiikot ang usapin sa mga dokumento, isang panibagong anggulo ang sumabog sa imbestigasyon. Isang engineer na una nang itinangging may malapit na ugnayan kay Cabral ang muling napasailalim sa masusing pagsusuri. Si Engr. David Sanchez, na kilala sa industriya bilang beterano sa construction sector, ay biglang naging sentro ng isang masalimuot na web of connections.

Sa unang tingin, pormal at propesyonal lamang ang ugnayan nina Cabral at Sanchez. Pareho silang naging opisyal ng Philippine Institute of Civil Engineers. Ngunit ayon sa mga dokumentong lumabas mula sa Securities and Exchange Commission, si Sanchez ay dating general manager at incorporator ng Spider One Construction Company noong 2017.

Hindi ordinaryo ang kumpanyang ito. Mula 2018 hanggang 2025, nakakuha ito ng 37 kontrata mula sa DPWH na may kabuuang halagang umaabot sa Php5.8 billion. Ang mga proyektong ito ay kalat sa iba’t ibang rehiyon ng bansa, na may malaking konsentrasyon sa Cordillera.

Isa sa mga proyektong ito ang Benguet Convention Center na natapos noong 2024. Ang proyektong ito ay iniuugnay naman sa pangalan ni Congressman Eric Yap. Ngunit dito na pumasok ang mas mabigat na detalye na nagdulot ng pangamba sa mga imbestigador.

Naalala ng publiko ang Ion Hotel sa Baguio, ang lugar kung saan huling nag-check in si Cabral bago ang kanyang sinapit. Ang hotel na ito ay dati niyang pag-aari at kalauna’y naibenta sa isang business partner ni Congressman Yap. Ayon sa mga papeles, si David Sanchez ay naging presidente ng DM Holdings Capital Corporation noong 2022, ang kumpanyang humahawak sa hotel noong kilala pa ito bilang Holiday Inn.

Sa puntong ito, malinaw ang hugis ng koneksyon. Ang isang construction executive na tumanggap ng bilyong kontrata. Ang hotel kung saan huling nakita si Cabral. Ang mga pangalan ng politiko at proyektong nagtatagpo sa iisang lokasyon at panahon.

Mariing itinanggi ng Spider One Construction ang anumang ugnayan kay Cabral. Ayon sa kanilang pahayag, walang personal, propesyonal o business relationship sa pagitan ni Cabral at Sanchez. Ngunit para sa mga kritiko, ang mga dokumento, kontrata at history of ownership ay hindi madaling ipaliwanag bilang simpleng pagkakataon lamang.

Habang patuloy ang pagbusisi sa mga koneksyon, lumitaw ang mas malaking tanong: ano ang laman ng listahang iniwan ni Cabral? Ayon kay Leviste, ito ang nawawalang piraso sa matagal nang problema ng ghost at substandard projects. Sa kasalukuyang sistema, contractor at engineer lamang ang nadidiin, habang nananatiling ligtas ang mga pulitikong nagpasok ng proyekto sa budget.

Sa listahang ito raw makikita kung sino ang nag-endorso, nag-park at nagpondo ng mga proyekto. Mula sa Php721 billion na national program ng DPWH, humigit-kumulang Php401 billion ang allocable sa mga district congressman, habang may karagdagang Php320 billion na inilalaan sa iba pang indibidwal at grupo.

Mas nakakabigla, ayon kay Leviste, hindi lang mga kongresista ang nasa listahan. Nandoon din umano ang pangalan ng ilang senador, cabinet officials, undersecretary sa labas ng DPWH at maging mga pribadong indibidwal. Isang indikasyon na ang budget insertion ay isang sistematikong operasyon.

Dahil dito, hindi na nagtaka ang publiko nang kumilos ang isang grupo ng mga mambabatas sa Kamara. Isang House Resolution ang inihain upang imbestigahan ang kabuuang pangyayari sa likod ng sinapit ni Cabral. Kabilang sa mga nagtulak nito sina Chel Diokno, Leila de Lima, Kaka Bag-ao, Leandro Leviste at Egay Erice.

Para sa kanila, hindi maaaring ihiwalay ang nangyari kay Cabral sa flood control scandal. Ayon kay Erice, ang kwento ay parang isang political thriller, puno ng misteryo at mga tanong na hindi sinasagot. Ngunit ang kaibahan, ito ay totoong buhay at ang apektado ay ang sambayanang Pilipino.

Mariin ding kinwestyon ng grupo ang mabilis na pahayag na walang foul play sa sinapit ni Cabral. Para kay De Lima, maraming butas sa naratibo, mula sa timeline hanggang sa galaw ng mga taong huling nakasama niya. Ang pagmamadali raw sa konklusyon ay maaaring magbura ng mahahalagang ebidensya.

Kasabay nito, lumitaw ang isa pang mahalagang pangyayari. Kinumpirma ng Department of Justice na nagsauli na ng pera ang isang government contractor na si Sally Santos ng Sims Construction Trading. Bahagi ito ng isang restitution agreement kaugnay ng flood control scandal.

Bagama’t milyon ang halagang naisoli, maliit lamang ito kumpara sa halos Php1 billion na inamin mismo ni Santos na naipasa niya mula pa noong 2022. Ang tanong ngayon, gaano kalaki pa ang ibabalik at sino-sino ang mga opisyal na kanyang ididiin habang lumalalim ang imbestigasyon.

Sa ngayon, ang mga dokumento ay nasa Ombudsman na. Ang kongreso ay kumikilos. Ang mga koneksyon ay patuloy na lumilitaw. At ang sinapit ni Catalina Cabral ay hindi na lamang isang personal na trahedya, kundi isang mitsa na patuloy na nagpapaliyab sa usapin ng pananagutan.

Habang bumabagsak ang domino ng katiwalian, nananatiling bukas ang tanong: handa ba ang sistema na ilantad ang buong katotohanan, kahit pa may matataas na pangalan ang masangkot. Sa kwentong ito, malinaw ang isang bagay. Hindi pa tapos ang laban, at ang katahimikan ay hindi na opsyon.