Sa loob ng mahabang panahon, naging tinik sa lalamunan ng mga taga-suporta ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang banta ng International Criminal Court (ICC). Ang pangamba na siya ay usigin ng mga dayuhan dahil sa kanyang matapang na kampanya kontra iligal na droga ay nagdulot ng pagkabalisa sa marami. Subalit, sa isang biglaang ikot ng tadhana, tila nagbago ang ihip ng hangin. Isang malaking balita ang yumanig sa internasyonal na komunidad—ang matinding hakbang ng Estados Unidos, sa pangunguna ng administrasyon ni Donald Trump, laban sa mismong institusyon na nagnanais na manghimasok sa soberanya ng mga bansa. Ito na nga ba ang “good news” na hinihintay ng lahat? Ang dating kinatatakutan na korte, ngayon ay tila sila na ang nasa bingit ng alanganin at “tembog” sa sarili nilang laro.

Ang sentro ng usaping ito ay ang agresibong sanksyon na ipinapataw ng Amerika laban sa mga opisyales at hurado ng ICC. Hindi ito simpleng babala lamang; ito ay may konkretong epekto na ngayon ay nararamdaman na mismo ng mga taga-ICC. Ayon sa mga ulat at obserbasyon ng mga eksperto, ang mga judge at prosecutor ng nasabing korte ay nahaharap sa matinding problema—mula sa pagkakasuspinde ng kanilang mga credit card, hindi makapag-transact sa mga bangko, hanggang sa simpleng pag-order sa online platforms ay hindi na nila magawa. Dahil ang sistema ng pananalapi sa mundo ay mahigpit na nakaugnay sa US, ang anumang sanksyon mula sa Washington ay parang “pagkalumpo” sa kakayahan ng sinumang target nito na mamuhay ng normal. Ang dating nag-aastang makapangyarihan na kayang mag-utos ng paghuli sa mga lider ng bansa, ngayon ay tila wala nang magawa para protektahan ang kanilang sariling interes.

Malinaw ang mensahe ni Trump at ng kanyang mga kaalyado: hindi nila papayagan ang ICC na manghimasok at magdikta sa mga bansang may sariling gumaganang hudikatura. Ang hakbang na ito ay hindi lamang para protektahan ang mga sundalo ng Amerika o ang kanilang mga kaalyado gaya ng Israel, kundi isang direktang pagtindig para sa soberanya. Para sa kaso ni FPRRD, ito ay may napakalaking implikasyon. Kung ang mismong pinakamakapangyarihang bansa sa mundo ay idineklara na “walang kwenta” at “ilehitimo” ang galaw ng ICC, lalong nawawalan ng ngipin at kredibilidad ang anumang imbestigasyon na ginagawa nila laban sa dating pangulo ng Pilipinas. Ang takot na dating bumabalot sa kampo ng mga Duterte ay napalitan ng pag-asa at tila siguradong tagumpay.

Bukod sa aksyon ng Amerika, sunod-sunod na rin ang pagkalas o pagpapakita ng kawalan ng gana ng ibang mga bansa na sumunod sa ICC. Mula sa Venezuela hanggang sa mga bansa sa Africa, marami ang namumulat na ang nasabing korte ay tila instrumento lamang ng panggigipit sa mga “Third World countries” habang nagbubulag-bulagan sa mga ginagawa ng mayayamang bansa. Ang “double standard” na ito ang unti-unting sumisira sa pundasyon ng ICC. Sa konteksto ng Pilipinas, lalong lumalakas ang argumento na wala nang hurisdiksyon ang ICC sa atin dahil matagal na tayong kumalas, at mayroon tayong sariling mga korte na kaya at handang duminig ng mga kaso. Ang pagpupumilit ng ICC ay tinitingnan na lamang bilang isang pampulitikang hakbang kaysa paghahanap ng tunay na katarungan.

Ang tinatawag na “karma” ay tila dumapo na sa mga taga-usig. Isipin niyo na lamang, ang mga taong nagnanais magpakulong sa mga lider ng bansa ay sila ngayon ang tila “nakakulong” sa kanilang kinalalagyan—hindi maka-biyahe, hindi maka-gamit ng pera, at tinatakwil ng mga makapangyarihang nasyon. May mga ulat pa na pati ang Russia ay naglabas ng arrest warrant laban sa mga ICC judges bilang ganti. Ibig sabihin, ang mundo ay nagiging mas maliit para sa kanila. Sa ganitong sitwasyon, paano pa nila maaasikaso o mapagtutuunan ng pansin ang Pilipinas kung sila mismo ay abala sa pagsalba ng kanilang sariling mga leeg? Ang atensyon na dapat sana ay nakatuon sa pagdiin kay Duterte ay napunta na sa pagdepensa sa kanilang sariling institusyon na unti-unting gumuguho.

Para sa mga kritiko sa loob ng bansa na umaasa sa ICC para gipitin si Tatay Digong, ito ay isang malaking sampal. Ang kanilang “pag-asa” na makulong ang dating pangulo sa pamamagitan ng dayuhang korte ay naglalaho na parang bula. Ang mga pangyayaring ito ay nagpapatunay na ang pagtindig para sa sariling bayan at hindi pagpapa-api sa mga dayuhan ay ang tamang landas. Ang administrasyong Duterte, na kilala sa pagkakaroon ng independent foreign policy, ay tila napatunayang tama sa desisyon nitong umalis sa ICC noon pa man. Ngayon, makikita na ang wisdom o karunungan sa likod ng desisyong iyon, habang ang mga nanatiling kumakapit sa ICC ay naiiwang luhaan.

Sa huli, ang mga kaganapang ito ay nagbibigay ng matibay na senyales na si FPRRD ay mananatiling malaya at hindi magagalaw ng anumang dayuhang pwersa. Ang proteksyon ay hindi lamang nanggagaling sa suporta ng taumbayan kundi pati na rin sa pagbabago ng geopolitics sa mundo. Ang paghina ng ICC ay tagumpay ng soberanya ng Pilipinas. Ito ay paalala na walang sinuman, kahit anong international body, ang may karapatang yurakan ang ating dignidad bilang isang malayang bansa. Habang nagkakagulo ang mga hurado ng ICC sa mga sanksyon ni Trump, ang mga Pilipino naman ay maaaring huminga nang maluwag, dahil ang “Tatay” ng bayan ay ligtas mula sa mapanghusgang kamay ng mga dayuhan.