Sa loob ng maraming linggo, iisa ang tanong na umiikot sa social media at sa mga balita: Nasaan si Senator Ronald “Bato” Dela Rosa? Habang patuloy ang trabaho sa Senado at papalapit ang mga mahahalagang deliberasyon sa pambansang budget, kapansin-pansin ang kawalan ng isa sa mga pinakamaingay at pinakamaporma noong nakaraang mga taon. Sa halip na presensya sa Senado, pagdalo sa sesyon, o opisyal na pahayag, katahimikan ang namayani mula sa kampo ni Dela Rosa—at dahil dito, mas lalo pang uminit ang usapan online.

Ayon sa opisyal na tala, huling nakita si Dela Rosa sa isang Facebook post noong Nobyembre 13, matapos bumisita sa Cebu. Pagkatapos noon, walang public appearance, walang post, at walang malinaw na pahayag tungkol sa kaniyang kalagayan o lokasyon. Ang mga sesyon ng Senado mula Nobyembre 11 hanggang kasalukuyan ay wala siyang dinaluhan, at kahit sa mga kritikal na pagdinig—tulad ng deliberasyon para sa pondo ng Department of National Defense (DND), na siya sanang dapat nangangasiwa—ay hindi rin siya sumipot. Dahil dito, napilitan si Senator Win Gatchalian na pumalit kahit na hindi raw siya direktang naabisuhan tungkol sa responsibilidad.

Habang tuloy ang pag-absent ni Dela Rosa, mas lalong sumiklab ang intriga nang lumitaw sa mga balita na kasama sa pre-confirmation brief ng International Criminal Court (ICC) ang listahan ng walong umano’y “co-perpetrators” kaugnay ng imbestigasyon sa war on drugs noong administrasyong Duterte. Ang listahang ito ay hindi pa pampubliko ang mga pangalan, ngunit kumpirmado umanong walo ang nasa dokumento—at dito lalo pang naging sentro ng tsismis at hinala ang pangalan ni Dela Rosa, bilang dating hepe ng Philippine National Police sa gitna ng madugong kampanya laban sa droga.

Sa social media, hindi na napigilan ng mga netizen ang magbiro, mang-inis, o maglabas ng matinding opinyon. May nagsabi pang “From PNP General to fugitive real quick,” habang ang iba nama’y nagpaalala ng madalas banggitin noon ng senador na “Bring it on” kapag napag-uusapan ang ICC. Ngayon, tanong ng marami: Kung talagang walang nilalabas pang arrest warrant, bakit tila umiwas na siya sa publiko? Bakit hindi nagpapakita sa Senado? Bakit walang paliwanag kahit sa mga kapwa senador?

Mahahalagang puntos ang lumitaw habang patuloy na nahi-highlight ang kaniyang extended absence:

Una, ang isyu ng sweldo.
Ayon mismo sa ilang senador, wala umanong probisyon sa Senate rules na nagsasaad ng “no work, no pay.” Ibig sabihin, kahit absent ang isang senador, patuloy pa rin ang pagpasok ng sahod mula sa kaban ng bayan, maliban na lamang kung may opisyal na pagdedeklara ng leave o excused absence. Ngunit sa kaso ni Dela Rosa, lumalabas na hindi rin malinaw kung may inilabas siyang pormal na abiso. Dahil dito, maraming ordinaryong manggagawa ang nagngingitngit—lalo na’t sila, kahit kaunting pagkukulang, ay agad kinakaltasan o pinapatawan ng disciplinary action.

Ikalawa, ang usapin ng pananagutan.
Mula sa ilang legal experts hanggang political analysts, umuugong ang tanong: May obligasyon bang ipaliwanag ng isang mambabatas ang kaniyang biglaang pagkawala? Kung isang linggo lang sana ang pagliban, maaaring hindi ganun kalaki ang issue. Ngunit lampas tatlong linggo na ito, at papalapit pa ang deadline ng budget deliberation—isang napakahalagang tungkulin ng Senado at ng bawat miyembro nito.

Ikatlo, ang implikasyon sa kasalukuyang administrasyon.
Habang patuloy na lumalalim ang mga usaping may kinalaman sa ICC at ang posibilidad ng paglabas ng mga komplementaryong arrest warrant, nabibigyan ng dagdag pressure ang administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. Paano kung lumabas nga ang mga warrants? Paano haharapin ng gobyerno ang sitwasyon kung may mga mataas na opisyal—dating o kasalukuyan—na maiuugnay dito? Ano ang magiging reaksyon ng Senado? At paano nito maipapakitang seryoso itong kumikilos para sa transparency at pananagutan?

Sa kabila ng lahat ng ito, mahalagang linawin na hanggang ngayon, walang opisyal na kumpirmasyon mula sa ICC tungkol sa pagkakaroon ng arrest warrant para kay Dela Rosa. Ang lumabas ay listahan ng walong “co-perpetrators” sa pre-confirmation brief, ngunit hindi ibinunyag ang pangalan ng sinuman sa kanila. Hindi rin ipinapahiwatig sa dokumento na may inilalabas nang warrant para sa mga kasama sa listahan. Ang lahat ng kasalukuyang tsismis at panghuhula ay pawang haka-haka pa lamang.

Gayunpaman, hindi naman maiiwasang magtanong ang publiko. Kung wala talagang dapat ikabahala, bakit hindi lumalabas si Dela Rosa upang tapusin ang espekulasyon? Bakit hindi siya naglalabas ng malinaw at direktang pahayag? Sa halip, lumalabas pang mas lalong lumalala ang pagdududa dahil sa katahimikan.

Sa Senado, may ilan na ring nagsusulong ng ideya na dapat sampahan ng ethics complaint ang senador, lalo na’t hindi malinaw kung mayroon siyang pormal na leave o valid explanation sa kaniyang continued absence. May nagsasabi ring panahon na para repasuhin ang rules ng Senado upang maiwasan ang ganitong sitwasyon—na kahit hindi pumapasok, patuloy ang sweldo mula sa kaban ng bayan.

Habang patuloy ang diskusyon, may isang bagay na malinaw: ang pagkahilig ng mga Pilipino sa transparency, lalo na pagdating sa mga opisyal ng gobyerno. Ang sitwasyon ni Dela Rosa ay hindi na lamang usapin ng personal niyang kalagayan, kundi tanong na rin ng integridad at pananagutan sa posisyong kaniyang pinanghahawakan. Sa bansang kung saan araw-araw nagsusumikap ang ordinaryong mamamayan para sa sahod na sapat lamang, hindi katanggap-tanggap na ang isang halal na opisyal ay hindi nagpapakita ng trabaho, ngunit patuloy na sinusuwelduhan mula sa buwis ng taong bayan.

Sa pagpasok ng bagong taon, lalo pang magiging makabuluhan ang susunod na mga buwan. Nakasaad na sa ICC calendar na inaasahang magsisimula ang confirmation of charges hearings laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte sa unang bahagi ng 2026. At kung totoong kasama si Dela Rosa sa walong nakalista sa pre-confirmation brief—isang bagay na hindi pa rin natin napatutunayan sa ngayon—mas magiging mabigat ang mata ng publiko sa kaniyang mga susunod na kilos.

Ngunit bago pa man umabot doon, may mas agarang tanong na kailangang sagutin: Kailan babalik sa Senado si Bato Dela Rosa? At higit sa lahat—bakit siya nawala nang walang paliwanag?

Sa ngayon, nananatili itong malaking misteryo. Pero kung may isang aral na makukuha rito, ito na marahil: Sa panahon ng social media, hindi na madaling magtago. Ang katahimikan ay hindi na proteksyon. Sa halip, ito mismo ang nagiging gasolina sa apoy ng spekulasyon.

At hanggang hindi lumalabas ang senador upang harapin ang publiko, magpaliwanag, at personal na ilahad ang kaniyang panig, patuloy lamang na lalakas ang boses ng bayan—at patuloy siyang tatanungin, saan ka na nga ba, Bato?