“May mga sugat na hindi dumudugo, pero kapag hindi mo hinarap, tuluyan kang mauubos.”

Ako si Leandro Vélez.

At sa puntong iyon ng buhay ko, malinaw na sa akin na hindi na sapat ang manahimik at maghintay na kusang babalik ang lahat sa dati. Ang pagkawala ni Maris, ang mga dokumentong may pirma ko pero hindi ko kailanman pinirmahan, at ang unti-unting pagkakalas ng pundasyon ng kumpanyang itinayo ko mula sa pawis at gutom, lahat iyon ay hindi aksidente. May humawak sa manibela ng buhay ko nang hindi ko namamalayan.

Pagbukas ko ng pinto sa hallway ng opisina, saktong sumalubong si Marga Ilustre.

Si Marga ang tipo ng babaeng hindi mo mapapansin agad kung hindi ka sanay tumingin sa detalye. Payak ang suot, walang alahas maliban sa isang relo na halatang luma pero maayos pa. Ang mga mata niya, tahimik pero mapanuri. Isa siya sa compliance officers namin, bihirang magsalita sa meeting pero kapag nagsalita, walang paligoy.

“Sir,” sabi niya, mababa ang boses. “Pwede po ba kitang makausap sandali. Pribado.”

Tumango ako. Hindi ko na tinanong kung tungkol saan. Sa mga panahong iyon, pakiramdam ko lahat ay may dalang balitang kayang magpabigat pa ng dibdib ko.

Pumasok kami sa maliit na conference room. Isinara niya ang pinto at saka huminga nang malalim, parang matagal niyang pinag-isipan kung magsasalita ba siya o hindi.

“May nakita po ako sa audit logs,” panimula niya. “Hindi ko po sana gagalawin, pero may pattern po na hindi normal.”

Umupo ako. “Sabihin mo lang, Marga.”

Ibinukas niya ang laptop at ipinakita sa akin ang mga timestamp, access points, at internal approvals. Paulit-ulit na lumalabas ang iisang detalye. Mga dokumentong dumaan sa bahay. Mga request na approved sa oras na alam kong wala ako roon.

“At may isang bagay pa po,” dagdag niya, mas maingat na ngayon. “May external consultant na paulit-ulit lumalabas sa trail. Hindi siya officially connected sa atin. Pangalan niya… Benny Luntok.”

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa batok ko.

“May nakita na rin akong folder,” sabi ko. “Documentation services. May notaryo. May ID ni Maris.”

Nagkatinginan kami. Hindi na kailangan ng paliwanag. Pareho naming alam ang ibig sabihin noon. May sistemang ginamit. May taong marunong magtago sa likod ng papel at pirma.

“Sir,” sabi ni Marga, “kung tama ang hinala natin, hindi lang kayo ang biktima dito. Ginamit ang access ng asawa niyo para magmukhang legal ang lahat.”

Asawa ko.

Hanggang ngayon, masakit pa ring bigkasin ang salitang iyon.

Paglabas ko ng conference room, naroon na si Tom at si Kiara. Kita ko sa mukha nila na pareho na silang may alam. Hindi na kami nagsayang ng oras. Inilatag namin ang plano. Hindi para gumanti, kundi para iligtas ang natitira.

Habang ginagawa namin iyon, hindi ko maiwasang bumalik sa mga alaala.

Sa banig. Sa maliit naming apartment. Sa mga gabing ang problema lang namin ay kung may extra pa ba para sa soft drinks. Doon ko unang minahal si Maris. Hindi dahil sa ganda niya, kundi dahil sa katahimikan niya. Akala ko pareho kaming kuntento sa simple.

Pero unti-unti, may pumasok na ibang boses. Mga taong marunong magtanim ng pagdududa. Mga salitang parang payo pero lason pala.

At ako, naging abala. Hindi ko napansin na habang pinapatatag ko ang negosyo, may dahan-dahang humuhukay sa ilalim ng bahay namin.

Bandang hapon, tumawag si Kiara.

“Leandro,” sabi niya, diretso na. “May probable cause na tayo. Enough para mag-file ng motion to lift the freeze, pero kailangan natin ng isang bagay.”

“Ano?”

“Testimony. Hindi pa sworn, pero kahit affidavit. Mula kay Maris.”

Napapikit ako.

“Kung makikita natin kung biktima ba siya o aktibong kasali,” dagdag ni Kiara, “malaki ang magiging epekto nito.”

Pagkatapos ng tawag, tahimik akong nakaupo sa opisina. Sa unang pagkakataon, hindi ako nag-isip tungkol sa trucks, deliveries, o deadlines. Ang iniisip ko lang ay kung nasaan siya. Kung anong klase ng takot ang tumulak sa kanya palayo. Kung hanggang saan ang kaya niyang gawin para makawala.

Kinagabihan, nakatanggap ako ng text mula sa unknown number.

“Lando. Huwag mo akong hanapin. Lalo lang lalala.”

Kilalang-kilala ko ang tono. Si Maris.

Mabilis akong nag-reply. “Nasaan ka? May nangyayari sa kumpanya. Ginamit ang pangalan ko. Ginamit ka.”

Matagal bago siya sumagot.

“Alam ko.”

Isang salita lang. Pero sapat para bumigat ang buong dibdib ko.

“Biktima ka ba?” tinanong ko. “O kasama ka?”

Ilang minuto ang lumipas. Parang oras.

“Sana ganoon lang kadali sagutin,” reply niya.

Doon ko unang naramdaman na anuman ang katotohanan, hindi na kami babalik sa dati. May mga desisyong kapag ginawa, kahit pa may paliwanag, may iiwan talagang bitak.

Kinabukasan, maaga akong pumasok ulit. Dinala ko ang lahat ng ebidensyang nakuha namin. Si Marga, si Tom, si Kiara, at si Deno, lahat handa. Hindi kami umatras. Hindi kami nag-ingay. Tahimik kaming kumilos, gaya ng pagpapalaki ko sa negosyo.

Sa hapon, dumating ang balita. Pansamantalang lifted ang freeze ng isang account. Hindi pa tapos ang laban, pero may hangin na ulit.

Pag-uwi ko sa bahay, wala pa rin si Maris. Pero may naiwan siyang isa pang mensahe sa lumang email namin.

“Hindi ko ginusto ang lahat ng ito. Natakot lang ako. At sa takot ko, may nasira akong hindi ko na kayang buuin.”

Binasa ko iyon nang paulit-ulit. Hindi para magalit. Hindi rin para magpatawad agad. Kundi para tanggapin na minsan, kahit gaano mo kamahal ang isang tao, hindi sapat ang pagmamahal para iligtas kayo pareho.

Sa gabing iyon, nakatayo ako sa harap ng salamin. Pagod ang mukha ko, pero buo ang loob ko. Hindi dahil wala na akong nararamdaman, kundi dahil natutunan kong may mga bagay na kailangan mong ipaglaban kahit mag-isa ka na lang.

Hindi ko alam kung babalik pa si Maris. Hindi ko alam kung anong magiging wakas ng lahat ng ito. Pero isang bagay ang sigurado.

Hindi na ako yung lalaking basta na lang mananahimik.

Hindi para gumanti.

Kundi para bawiin ang tama.