Mainit na usapan ngayon sa apat na sulok ng Kongreso at maging sa social media ang palitan ng mga pahayag matapos lumabas ang mga ulat tungkol sa mga dokumentong hawak ni Congressman Mark Leviste. Ayon sa mga kritiko at ilang mambabatas, tila sablay at hindi kumpleto ang mga files na ipiniprisinta sa gitna ng mga mahahalagang pagdinig. Dahil dito, isang malalimang imbestigasyon ang isinusulong laban sa mga personalidad na sangkot, kabilang na ang tinaguriang “Cong. Ngaw Ngaw,” upang malaman kung may sadyang panlilinlang bang nangyayari o sadyang nagkulang lang sa paghahanda ang kanilang kampo. Layunin ng artikulong ito na himay-himayin ang mga pangyayari at intindihin kung bakit ganito na lamang katindi ang reaksyon ng publiko sa isyung ito.

Sa mundong ating ginagalawan, lalo na sa loob ng politika, ang impormasyon ang pinakamahalagang armas. Kapag ang isang lider o kinatawan ng bayan ay humaharap sa isang pagtitipon, inaasahan na ang bawat salitang bibitawan niya ay suportado ng matibay na ebidensya. Ngunit sa pagkakataong ito, mukhang nabasag ang tiwalang iyon. Marami ang nagtataka kung paanong ang isang beteranong opisyal ay maglalabas ng mga impormasyong sinasabing “mali-mali” at “kulang-kulang.” Hindi lamang ito usapin ng pagkakamali sa pag-type o maling petsa; ito ay usapin ng kredibilidad. Kapag ang mga dokumentong dapat ay magsisilbing gabay sa paggawa ng batas ay puno ng butas, ang buong proseso ng gobyerno ay nalalagay sa alanganin.

Ang bansag na “Cong. Ngaw Ngaw” ay nagsimula ring kumalat bilang bansag sa mga taong puro salita lamang ngunit walang sapat na basehan ang mga sinasabi. Ang panawagan para sa imbestigasyon ay hindi biro. Hindi lamang ito basta away-politika sa pagitan ng magkakaribal na partido. Ito ay tungkol sa accountability. Paano natin malalaman ang katotohanan kung ang mga dokumentong ipinapakita sa publiko ay tila pinagtagpi-tagping maling impormasyon lamang? Ito ang tanong na nagpapaalab sa damdamin ng mga mamamayang nagbabayad ng buwis. Pakiramdam ng marami, ginagawa silang mangmang sa pamamagitan ng pagpapakita ng mga files na walang saysay.

Kung titingnan natin ang mas malawak na perspektibo, ang insidenteng ito ay nagpapakita ng isang malaking lamat sa ating sistema. Madalas nating marinig ang terminong “fake news,” ngunit kapag ito ay nagmula na sa loob mismo ng gobyerno, mas nagiging mapanganib ito. Ang pagiging “ngaw ngaw” o ang pagiging maingay na walang nilalaman ay isang sakit sa lipunan na kailangang magamot. Ang imbestigasyong hinihiling ng nakararami ay dapat magsilbing babala sa lahat ng mga opisyal: huwag ninyong insultuhin ang talino ng mga Pilipino. Kung maglalabas kayo ng akusasyon o depensa, siguraduhin ninyong pulido ang inyong trabaho.

Sa mga kumakalat na video at transcript, makikita ang pagkadismaya ng ilang kasamahan sa Kongreso. May mga pagkakataon na hindi maitago ang inis dahil sa paulit-ulit na paglilinaw sa mga simpleng bagay na dapat ay nakasaad na sa mga dokumento. Ang oras na ginugugol sa mga pagdinig na ito ay pera ng bayan. Bawat minuto na nasasayang dahil sa maling data ay sampal sa mga ordinaryong manggagawa na naghihirap para lamang may maibayad sa buwis. Kaya naman, hindi mo masisisi ang publiko kung bakit ganito na lamang ang kanilang galit at pagkadismaya.

Marami ang nagtatanong, “Sinasadya ba ito?” May mga teorya na nagsasabing baka isa itong paraan ng diversion tactic o pagliligaw sa atensyon ng madla mula sa mas malalaking isyu. Kung ang mga files na hawak ni Leviste ay talagang mali-mali, sino ang nagbigay sa kanya nito? Sino ang nag-research? At bakit hindi ito dumaan sa masusing pagsusuri bago inilabas sa harap ng media at ng komite? Ang mga katanungang ito ang dahilan kung bakit kailangang-kailangan ang isang pormal na imbestigasyon. Hindi pwedeng idaan na lang sa “sorry” o sa pagdadahilan na “tao lang, nagkakamali.”

Sa kabilang banda, may mga sumusuporta pa rin at nagsasabing biktima lamang din sila ng maling impormasyon. Ngunit bilang mga lider, responsibilidad nilang siguruhin ang katotohanan. Hindi sapat ang maging sikat o maging maingay sa social media. Ang tunay na paglilingkod ay makikita sa sipag sa pag-aaral ng mga isyu at sa paggalang sa katotohanan. Ang bansag na “Cong. Ngaw Ngaw” ay hindi lamang isang biro; ito ay isang mabigat na paratang na nagpapakita ng kawalan ng tiwala ng mga tao sa kakayahan ng isang opisyal.

Habang tumatagal, lalong lumalalim ang hidwaan. Ang isyung ito ay nagiging mitsa ng mas malaking debate tungkol sa kalidad ng mga mambabatas na inihahalal natin. Karapat-dapat ba sila sa kanilang pwesto kung kahit simpleng pagpapatunay ng dokumento ay hindi nila magawa nang tama? O baka naman masyado na silang naging komportable sa kanilang kapangyarihan kaya akala nila ay lahat ng sabihin nila ay tatanggapin na lang ng tao nang pikit-mata?

Ang bawat dokumento, bawat pirma, at bawat pahayag ay may timbang. Sa kaso nina Leviste at ng iba pang sangkot, ang timbang na ito ay tila naging pabigat sa kanilang imahe. Ang publiko ngayon ay mas matalino na. Sa tulong ng internet, madali nang i-verify kung totoo o hindi ang isang sinasabi. Kaya naman, ang pagtatangkang magpalusot ng mga “mali-mali” na files ay isang malaking pagkakamali na mahirap burahin sa isipan ng mga botante.

Bilang pangwakas, ang panawagan para sa imbestigasyon ay isang hakbang tungo sa paglilinis ng ating gobyerno. Hindi ito tungkol sa pagpapabagsak sa isang tao, kundi tungkol sa pagtataas ng kalidad ng serbisyo publiko. Ang katotohanan ay hindi dapat kinatatakutan. Kung talagang walang itinatago at kung talagang tapat ang kanilang layunin, dapat nilang harapin ang imbestigasyong ito nang may dignidad. Sa huli, ang taumbayan pa rin ang magdedesisyon kung sino ang tunay na naglilingkod at sino ang mga “ngaw ngaw” lang na naghahanap ng atensyon. Mananatili tayong mapagmatyag, dahil sa bawat maling dokumento, may isang katotohanang pilit na itinatago.