Sa isang payak na baryo sa probinsya, kilala si Ramil bilang isang masipag at mapagmahal na binata. Hindi man siya lumaking mayaman, mayaman naman siya sa pangarap—pangarap na maiahon ang kanyang pamilya at higit sa lahat, mabigyan ng magandang kinabukasan ang babaeng kanyang pinakamamahal, si Lisa. Matagal na silang magkasintahan. Sa ilalim ng mga bituin sa bukid, madalas silang mangarap nang gising. “Lisa,” sabi ni Ramil isang gabi habang nakatingin sa langit. “Balang araw, hindi na tayo titira sa kubo. Ipagpapatayo kita ng bahay na bato. Yung may tiles, may malambot na sofa, at magandang kusina. Doon tayo bubuo ng pamilya.” Yumakap si Lisa sa kanya. “Kahit anong bahay Ramil, basta kasama kita, masaya na ako.” Ang mga salitang iyon ang naging gasolina ni Ramil. Pero alam niya sa sarili niya na hindi sapat ang kita sa pagsasaka para matupad ang mga pangarap na iyon. Kaya’t nagdesisyon siya—aalis siya. Mangingibang-bansa siya bilang isang construction worker. Masakit ang paalamanan. Umiyak si Lisa sa airport, mahigpit ang yakap. “Babalik ka ha? Huwag kang titingin sa iba doon.” “Pangako, Lisa. Ikaw lang. Lahat ng gagawin ko, para sa ‘yo, para sa atin,” sagot ni Ramil.

Sa ibang bansa, naranasan ni Ramil ang tunay na hirap. Ang init ng disyerto ay tumatagos sa kanyang balat. Ang bigat ng semento at bakal ay dumudurog sa kanyang likod. Sa gabi, sa loob ng masikip na barracks na amoy pawis ng iba’t ibang lahi, tinititigan niya ang litrato ni Lisa para maibsan ang lungkot. Tinitipid niya ang sarili. Ang ulam niya madalas ay itlog o de-lata lang. Ang bawat dolyar na matitipid ay dagdag na hollow blocks para sa bahay ni Lisa. Sa unang taon, maayos ang lahat. Araw-araw silang nagvi-video call. “Mahal, natanggap ko na ang padala mo! Nakabili na kami ng semento!” masayang balita ni Lisa. Nakikita ni Ramil ang unti-unting pagtayo ng bahay. Ang bawat haligi ay simbolo ng kanyang pagmamahal. Habang tumatagal, napansin ni Ramil na nagbabago ang tono ng mga usapan nila. Dati, kuntento na si Lisa sa “I love you” at kwentuhan. Ngayon, laging may kasamang hiling. “Hon, may bagong labas na cellphone, ang ganda ng camera, pang-video call natin,” sabi ni Lisa isang buwan. Pinadala ni Ramil. “Hon, kailangan ko ng puhunan, magtatayo ako ng tindahan para makatulong,” sabi ulit ni Lisa. Pinadala ni Ramil ang malaking halaga. “Hon, birthday ko, gusto ko sana mag-outing kasama ang friends ko.” Kahit pagod, nag-overtime si Ramil para maipadala ang pang-outing. Sabi niya sa sarili, “Okay lang, deserve naman niya maging masaya habang wala ako.” Hindi niya pinansin ang kutob sa kanyang dibdib. Tiwala siya kay Lisa.

Natapos ang bahay. Maganda. Pinta na lang at ilang gamit ang kulang. Tatlong taon na si Ramil sa abroad. Tapos na ang kontrata niya. Pwede na siyang umuwi. Nagdesisyon siyang huwag sabihin kay Lisa. Gusto niya itong sorpresahin. Gusto niyang makita ang gulat at tuwa sa mukha nito kapag nakita siya sa pintuan ng bahay na pinaghirapan nilang dalawa (o siya lang pala). Nagplano siya ng isang “grand gesture.” Magpapanggap siyang delivery boy. Paglapag ni Ramil sa Pilipinas, hindi maalis ang ngiti sa kanyang mga labi. Amoy niya ang hangin ng Pinas. Amoy ng pag-asa. Sumakay siya ng taxi papunta sa kanilang bayan. Dumaan muna siya sa palengke para bumili ng isang murang jacket at sumbrero para magmukhang courier. Bumili rin siya ng isang kahon na nilagyan niya ng chocolates, pabango, at isang singsing—ang engagement ring para kay Lisa. “Manong, dito na lang sa kanto,” sabi niya sa driver ng taxi.

Naglakad si Ramil papunta sa bahay. Nakita niya ito sa malayo. Ang ganda. Kulay cream at brown ang pintura. May gate na bakal. Ito na ang katas ng kanyang pawis. Inayos niya ang kanyang sumbrero at face mask. Kinakabahan siya. Inihanda niya ang kanyang cellphone para i-record ang reaksyon ni Lisa (kahit nakatago ito sa bulsa ng jacket na may butas para sa lens). “Tao po! Delivery!” sigaw ni Ramil sa gate. “Delivery po para kay Ma’am Lisa!” Ilang sandali pa, bumukas ang pinto. Pero hindi si Lisa ang lumabas. Isang lalaki. Isang lalaking naka-sando, naka-boxer shorts, at bagong ligo ang itsura. Pamilyar ang mukha ng lalaki, parang nakikita niya ito sa mga posts ng kaibigan ni Lisa, pero hindi niya matandaan. Naguluhan si Ramil. “Sino ‘to? Kapatid ba ni Lisa? Pinsan?” Lumapit ang lalaki sa gate. Binuksan ito. “Ano ‘yun pare?” tanong ng lalaki na parang siya ang may-ari ng bahay. “Ah… delivery po para kay Ma’am Lisa. Kayo po ba ang tatanggap?” tanong ni Ramil, pinipilit ibahin ang boses. “Oo, akin na. Tulog pa si Lisa eh,” sagot ng lalaki.

TULOG PA? Tanghaling tapat na. At bakit alam ng lalaking ito na tulog si Lisa? At bakit siya ang sasalubong nang naka-boxers lang? Hindi napigilan ni Ramil ang sarili. “Kaano-ano po kayo ni Ma’am Lisa, Sir?” Ngumisi ang lalaki. “Boyfriend niya ako. Bakit? May angal ka?” Parang binagsakan ng langit at lupa si Ramil. Nabitawan niya ang kahon na hawak niya. “B-Boyfriend?” utal na tanong ni Ramil. “Eh… nasaan ang asawa niya? Yung nasa abroad?” Tumawa ang lalaki. “Ah, ‘yung si Ramil? Tanga ‘yun eh. Padala lang ng padala ‘yun. Hindi niya alam, kami na ni Lisa magdadalawang taon na. Hinihintay lang namin matapos ang bahay bago siya hiwalayan ni Lisa. Teka, ang dami mong tanong ah. Akin na nga ‘yan!”

Kumulo ang dugo ni Ramil. Ang bahay na pinaghirapan niya… tinitirhan ng ibang lalaki? Ang babaeng pinag-alayan niya ng buhay… niloloko siya ng dalawang taon?! Sa puntong iyon, lumabas si Lisa mula sa pinto. Naka-duster. Magulo ang buhok. “Babe, sino ‘yan? Ang ingay naman,” reklamo ni Lisa habang yumayakap sa braso ng lalaki. Doon na tinanggal ni Ramil ang kanyang mask at sumbrero. Tinitigan niya si Lisa. Ang mga mata niya ay puno ng luha at galit. “Babe?” ulit ni Ramil sa tawag ni Lisa sa lalaki. Nanlaki ang mga mata ni Lisa. Namutla siya. Parang nakakita ng multo. Napabitaw siya sa lalaki. “R-Ramil?!” sigaw ni Lisa. Ang lalaki (na nagngangalang Mark) ay nagulat din at umatras. “Ito ba ‘yung Ramil?” “Surprise,” sabi ni Ramil, pero walang saya sa boses niya. “Ang ganda ng bahay natin, Lisa. Ang ganda ng pinatayo KO. Pero bakit may ibang nakatira?”

“Ramil, let me explain!” taranta ni Lisa. “Huwag kang mag-isip ng masama! Bisita lang siya!” “Bisita?! Naka-boxer shorts ang bisita?! At narinig ko siya Lisa! Sabi niya boyfriend mo siya! Sabi niya tanga ako! Tanga ba ako, Lisa?! Tanga ba ako na minahal kita?!” Sumabog ang galit ni Ramil. Sinugod niya si Mark. Sinuntok niya ito sa mukha. “Ang kapal ng mukha mo! Kinakain mo ang pagkain ko! Tinitirhan mo ang bahay ko!” Nagkagulo. Umiyak si Lisa, umaawat. “Ramil, tama na! Sorry na! Nagkamali ako! Natukso lang ako kasi wala ka!” Tumigil si Ramil. Hinihingal. Tinitigan niya si Lisa. “Natukso? Dalawang taon, Lisa? Dalawang taon kang natukso? Habang ako, kumakain ng sardinas sa Saudi? Habang ako, tinitiis ang init at lamig? Araw-araw kitang iniisip. Araw-araw akong nangangarap na makasama ka dito. Iyon pala, may kasama ka na.”

Pinulot ni Ramil ang kahon ng pasalubong na nahulog sa lupa. Kinuha niya ang singsing sa loob. “Ito sana, Lisa. Magpo-propose sana ako ngayon. Yayayain sana kitang magpakasal. Pero buti na lang… buti na lang nalaman ko ng maaga.” Ibinato ni Ramil ang singsing sa kanal. “Lumayas kayo sa bahay ko. Ngayon din.” “Ramil, hindi mo pwedeng gawin ‘to! Saan kami pupulutin?!” iyak ni Lisa. “Wala akong pakialam. Bahay ko ‘to. Lupa ko ‘to. Nakapangalan sa akin ang titulo nito dahil ako ang nagpadala ng pambili. Umalis kayo bago ko tawagin ang pulis at ipakulong kayo sa trespassing at adultery!” Walang nagawa sina Lisa at Mark. Kinuha nila ang kanilang mga gamit habang pinapanood sila ng mga kapitbahay na naglabasan dahil sa sigawan. Hiyang-hiya si Lisa. Naiwan si Ramil sa malaking bahay. Mag-isa. Masakit. Sobrang sakit. Ang bawat sulok ng bahay ay may alaala ng mga pangarap na binuo niya kasama ang isang taksil.

Ibinenta ni Ramil ang bahay. Ayaw na niyang tumira doon. Ang perang pinagbentahan, kasama ang natira niyang ipon, ay ginamit niya para magtayo ng negosyo. Bumili siya ng lupa sa kabilang bayan at nagtayo ng isang Agricultural Supply Store at Poultry Farm. Dahil sanay sa hirap at marunong sa diskarte, lumago ang negosyo ni Ramil. Naging supplier siya ng mga itlog at feeds sa buong probinsya. Naging abala siya sa pagpapayaman, hindi para sa ibang tao, kundi para sa sarili niya at sa mga magulang niya. Makalipas ang ilang taon, naging isa siya sa pinakamatagumpay na negosyante sa kanilang lugar. Nakabili siya ng sarili niyang sasakyan at nagpatayo ng bagong bahay—bahay na walang bahid ng masamang alaala.

Isang araw, habang nasa kanyang tindahan, may lumapit na isang babaeng gusgusin. Payat, mukhang matanda na sa hirap, at may kargang bata. “Sir… baka po pwedeng makahingi ng tulong… o kahit trabaho lang po…” Tumingin si Ramil. Si Lisa. Iniwan pala siya ni Mark noong naubos na ang pera at wala na silang matirhan. Naging labandera si Lisa at nabuntis ulit ng ibang lalaki na iniwan din siya. Tinitigan ni Ramil si Lisa. Wala na siyang naramdamang galit. Awa na lang. “Lisa,” sabi ni Ramil. Nagulat si Lisa. “Ramil? Ikaw na ba ‘yan? Ang yaman mo na…” “Oo, ako ‘to. Ang dating tanga na sinayang mo.” Kumuha si Ramil ng ilang kilong bigas at mga de-lata. Inabot niya kay Lisa. “Ito, para sa anak mo. Tanggapin mo ‘yan. Pero pasensya ka na, wala akong maibibigay na trabaho sa’yo. Ayoko ng gulo. At ayoko nang balikan ang nakaraan.”

Umiiyak na tinanggap ni Lisa ang tulong. “Salamat, Ramil. Patawad. Pinagsisisihan ko ang lahat araw-araw.” Tumalikod si Lisa at umalis. Pinanood siya ni Ramil. Sa huli, narealize ni Ramil na ang pagtataksil ni Lisa ay hindi sumpa, kundi isang blessing in disguise. Kung hindi dahil doon, baka habambuhay siyang naging “tanga” at hindi niya naabot ang tagumpay na meron siya ngayon. Minsan, kailangan nating masaktan nang todo para magising sa katotohanan at matutong mahalin ang sarili bago ang iba.

Kayo mga ka-Sawi, lalo na sa mga LDR at OFW, anong gagawin niyo kung madatnan niyo ang ganitong eksena? Mapapatawad niyo ba? Mag-comment sa ibaba at i-share ang kwentong ito para magsilbing babala at inspirasyon! 👇👇👇