Sa bawat krimen o trahedya na yumanig sa bansa, madalas na ang unang itinuturo ay ang huling taong nakasama ng biktima. Sa kaso ng pagkamatay ni Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary Catalina “Cathy” Cabral, lahat ng mata ay nakatuon sa kanyang driver na si Ricardo. Siya ang huling nakakita sa opisyal nang buhay, siya ang nagmaneho patungo sa bangin sa Kennon Road, at siya ang nag-ulat ng pagkawala nito. Sa mata ng publiko at sa unang bugso ng imbestigasyon, siya ang “logical suspect.” Ngunit sa isang biglaang pagliko ng mga pangyayari na tila eksena sa isang teleserye, ang driver ay idineklara ng mga awtoridad na “absuwelto” o walang kinalaman sa krimen. Ang atensyon ng Department of Justice (DOJ) at ng buong bansa ay nalipat ngayon sa isang direksyon na hindi inasahan ng marami: sa mismong asawa ng biktima, si Dr. Cabral.

Ang paglilinis sa pangalan ni Ricardo ay hindi naging madali. Dumaan siya sa masusing interogasyon at isinalang sa polygraph test o lie detector test. Ayon sa mga ulat, naging consistent at tugma ang kanyang mga pahayag sa mga ebidensyang nakalap. Ang kanyang kwento na iniutos ni Usec. Cabral na iwan siya sa bangin para “mag-isip-isip” ay sinuportahan ng mga CCTV footage at dashcam videos mula sa ibang motorista. Napatunayan din sa digital forensics ng kanyang cellphone na wala siyang kausap na “mastermind” at walang kahina-hinalang transaksyon ng pera. Sa madaling salita, siya ay isang empleyado lamang na sumunod sa utos ng kanyang boss, na sa kasamaang-palad ay humantong sa isang trahedya.

Ngunit habang nakahinga ng maluwag ang driver, nagsimula namang uminit ang upuan para sa asawa ng yumaong opisyal. Mismong si DOJ Secretary Jesus Crispin “Boying” Remulla ang nagpahayag ng kanyang pagdududa sa mga ikinilos ni Dr. Cabral matapos matagpuan ang bangkay ng kanyang maybahay. Ayon kay Remulla, may mga “red flags” o mga senyales na hindi tugma sa inaasahang reaksyon ng isang nagluluksang asawa. Una na rito ang kawalan umano ng emosyon. “He was not crying and very straight to the point,” paglalarawan ng kalihim sa reaksyon ng mister nang makita ang labi ng asawa. Bagamat iba-iba ang tao kung magluksa, para sa mga beteranong imbestigador, ang kawalan ng galit o matinding lungkot sa harap ng brutal na sinapit ng asawa ay nakakapagtaas ng kilay.

Mas lalo pang lumalim ang hinala ng mga awtoridad dahil sa desisyon ng asawa na tanggihan ang autopsy noong una. Sa mga kaso ng “unnatural death” o pagkamatay na hindi dahil sa sakit at nangyari sa labas ng ospital, standard procedure ang autopsy para malaman ang tunay na sanhi ng pagkamatay—kung ito ba ay aksidente, sinadya, o may foul play. Ang pagtutol dito ay madalas na tinitignan ng pulisya bilang posibleng pagtatakip. Bukod dito, napag-alaman din na nais umano ng asawa na ipa-cremate agad ang bangkay ni Usec. Cabral. Ang cremation ay epektibong paraan para burahin ang anumang ebidensya na maaaring naiwan sa katawan. Kung natuloy ito nang walang autopsy, hindi na malalaman kung may mga pasa, bali, o iba pang senyales ng pananakit na natamo bago pa man siya mahulog sa bangin.

Mabuti na lamang at natuloy ang autopsy bago ang cremation. Ang resulta: “blunt force trauma” ang ikinamatay ng biktima. Basag ang bungo, wasak ang mukha, at bali-bali ang mga buto—mga pinsalang tugma sa pagkahulog mula sa mataas na lugar. Gayunpaman, hindi nito sinasagot ang tanong kung siya ba ay nahulog nang kusa, nadulas, o itinulak. Dito pumapasok ang isa pang anggulo na tinitignan ng DILG at DOJ: ang estado ng pagsasama ng mag-asawa. Lumalabas sa imbestigasyon na may “strained relationship” o lamat na ang pagsasama nina Usec. Cabral at ng kanyang mister. Bagamat nakatira sa iisang bubong, may mga ulat na hindi na maayos ang kanilang relasyon. Ang ganitong impormasyon ay nagbibigay ng posibleng motibo, lalo na kung iuugnay sa usapin ng pera o insurance.

May mga spekulasyon na lumulutang tungkol sa “insurance angle.” Sa maraming insurance policies, may tinatawag na “suicide clause” kung saan hindi makakakuha ng benepisyo kung ang pagkamatay ay self-inflicted sa loob ng unang ilang taon ng polisiya. Kung mapapatunayan na ito ay aksidente, buong makukuha ang insurance money. Ang paggigiit ng asawa na ito ay aksidente at ang pag-atubili sa imbestigasyon ay nagbibigay-daan sa teoryang baka may kinalaman ito sa claims. Gayunpaman, ito ay nananatiling teorya habang wala pang matibay na ebidensya na mag-uugnay dito.

Isa pang palaisipan ay ang mga nawawalang gamit ni Usec. Cabral, partikular ang kanyang cellphone at laptop. Ang mga gadgets na ito ay kritikal dahil dito makikita ang kanyang huling mga kausap, mensahe, at posibleng mga hinaing sa buhay. Kung may problema siya sa asawa, sa trabaho, o sa pera, malaki ang posibilidad na nasa loob ng mga devices na ito ang sagot. Ang hindi paglitaw ng mga gamit na ito ay lalong nagpapatibay sa hinala na may nagtatago ng katotohanan.

Sa kabuuan, ang kaso ni Usec. Cabral ay lumalayo na sa simpleng kwento ng aksidente sa bangin. Ito ay nagiging isang masalimuot na imbestigasyon na sumusubok sa kakayahan ng ating hustisya na humimay ng katotohanan mula sa mga emosyon at pagpapanggap. Ang pagka-absuwelto ng driver ay isang malaking hakbang, ngunit ito ay simula pa lamang. Ang tunay na hamon ngayon ay ang pagsagot sa mga tanong na nakapalibot sa asawa: Bakit ang pagmamadali sa cremation? Bakit tila kulang sa emosyon? At nasaan ang mga nawawalang gadgets? Hangga’t hindi nasasagot ang mga ito, mananatiling bukas ang hinala ng taumbayan at ni Secretary Remulla na baka ang tunay na may sala ay nasa loob lang mismo ng tahanan ng biktima.