Sa bawat sulok ng Pilipinas, isang pamilyar at masakit na tanawin ang makikita tuwing umaga sa labas ng mga pampublikong ospital at ahensya ng gobyerno. Mahahabang pila ng mga taong pagod, puyat, at nagbabakasakali. Sila ang mga kababayan nating kumakatok sa puso ng pamahalaan para sa medical assistance—mga pasyenteng nangangailangan ng dialysis, chemotherapy, operasyon sa puso, o kahit simpleng pambili ng maintenance na gamot. Para sa kanila, ang bawat piso ay dugtong sa kanilang buhay. Ngunit paano kung malaman nila na ang pondong inaasahan nilang sasagot sa kanilang pangangailangan ay inilipat sa ibang proyekto? Paano kung ang milyon-milyong pisong ito na dapat sana ay panggamot sa tao, ay napunta sa pagpapagawa ng bahay para sa mga hayop?

Ito ang sentro ng isang mainit na kontrobersya na gumigimbal ngayon sa social media at sa mga usapang pulitika. Isang rebelasyon ang yumanig sa tiwala ng publiko matapos lumabas ang balita na ang ina umano ng isang kilalang mambabatas—na madalas bansagan sa alyas na “Cong Meow”—ay nasasangkot sa paglilipat ng pondo na nagkakahalaga ng tumataginting na 62 milyong piso.

Ang Pondo ng Bayan: Para Kanino nga ba?

Ayon sa mga ulat at dokumentong naging paksa ng talakayan, ang nasabing halaga ay orihinal na nakalaan sa ilalim ng Medical Assistance to Indigent Patients (MAIP) ng Department of Health (DOH). Ang MAIP ay ang “lifeline” o salbabida ng pinakamahihirap nating kababayan. Ito ang pondo na sumasalo sa bill sa ospital kapag wala nang mailabas na pera ang pasyente.

Subalit, sa isang nakagugulat na pangyayari, lumalabas na ang pondong ito ay na-realign o inilipat ng destinasyon. Sa halip na mapunta sa pagpapabuti ng serbisyo ng mga ospital o pambili ng gamot, ito ay inilaan umano para sa pagpapatayo ng isang Animal Shelter. Ang desisyong ito ay iniuugnay sa ina ng nasabing mambabatas, na tila may malaking impluwensya sa kung paano ginagastos ang pondo sa kanilang nasasakupan.

Ang Bigat ng 62 Milyon

Para sa mga ordinaryong tao, mahirap isipin kung gaano kalaki ang 62 milyong piso. Pero kung hihimayin natin ito sa konteksto ng serbisyong medikal, ang halagang ito ay napakalaki ng epekto.

Ang 62 milyon ay kayang magpondo ng libo-libong dialysis sessions para sa mga may sakit sa bato na araw-araw ay nakikipagbuno sa buhay. Kaya nitong magbayad ng daan-daang operasyon para sa mga pasyenteng may malulubhang karamdaman. Kaya nitong punuin ang parmasya ng isang pampublikong ospital ng mga antibiotic at gamot na madalas ay “out of stock.”

Sa madaling salita, ang 62 milyong piso ay hindi lang numero sa papel; ito ay katumbas ng libo-libong buhay ng tao na sana ay nadugtungan o guminhawa. Ang paglipat nito sa ibang proyekto, gaano man ito kaganda sa paningin ng iba, ay nag-iiwan ng malaking katanungan sa moralidad at prayoridad ng mga opisyal.

Tao Muna o Hayop? Ang Debate ng Prayoridad

Walang masama sa pagmamahal sa mga hayop. Ang pagkakaroon ng malasakit sa mga aso at pusa ay tanda ng pagiging mabuting tao. Ang pagkakaroon ng animal shelter ay isang magandang proyekto para sa komunidad upang mabawasan ang mga pagala-galang hayop at mabigyan sila ng maayos na kalalagayan. Ngunit ang tanong ng bayan ay nasa “timing” at “source of fund.”

Nasa gitna pa rin tayo ng pagbangon mula sa krisis. Puno ang mga ospital, kulang ang mga doktor at nurse, at maraming pasyente ang namamatay na lang nang hindi man lang nakakakita ng doktor dahil sa kawalan ng pera. Sa ganitong sitwasyon, makatarungan bang unahin ang pabahay sa mga hayop kaysa sa pagpapagamot sa tao?

Ang argumento ng marami: Ang pondo para sa hayop ay dapat kinuha sa ibang budget allocation, hindi sa pondo na nakalaan na para sa kalusugan ng tao. Ang Medical Assistance Fund ay sagrado dahil buhay ng tao ang nakasalalay dito. Ang paggalaw dito para sa proyektong hindi naman “life-or-death” para sa tao ay tinitingnan ng marami bilang isang malaking pagkakamali at kawalan ng empathy o pagdamay sa hirap ng taumbayan.

Ang Koneksyon kay “Cong Meow”

Ang isyung ito ay lalong naging maingay dahil sa pagkakadawit ng pangalan ng mambabatas na si “Cong Meow.” Ang kanyang pamilya ay kilala sa pulitika, at ang ganitong klaseng desisyon ay naglalagay sa kanila sa gitna ng pambabatikos. Ang bansag na “Meow” na dati ay biro-biro lamang ay nagkakaroon ngayon ng mas seryosong kahulugan dahil sa pagkaka-ugnay nito sa isyu ng animal shelter.

Maraming netizens ang nagpapahayag ng kanilang pagkadismaya. Sabi ng iba, tila mas mahalaga pa sa pamilyang ito ang kanilang mga alaga o ang kanilang “pet projects” kaysa sa kapakanan ng kanilang mga constituent na tao. Ang “public service” ay serbisyo publiko para sa tao, hindi para sa hayop.

Ang Sigaw ng Katarungan

Sa ngayon, hinihintay ng publiko ang paliwanag ng kabilang panig. Bakit kinakailangang ilipat ang pondo? Mayroon bang labis na pondo ang DOH kaya nakuha nilang magbigay sa animal shelter? O sadyang inagaw ito mula sa bibig ng mga pasyenteng nagugutom at naghihirap?

Ang bawat piso sa kaban ng bayan ay galing sa pawis ng mga manggagawang Pilipino. Karapatan nilang malaman kung bakit ang buwis na binabayaran nila para sa PhilHealth at serbisyong medikal ay napupunta sa mga proyektong hindi nila diretsong napapakinabangan sa oras ng kanilang karamdaman.

Ang 62 milyong piso ay isang malaking halaga na sana ay naging pag-asa ng maraming pamilya. Ang pagkawala nito sa sektor ng kalusugan ay isang sugat na mahirap paghilumin, lalo na para sa mga nawalan ng mahal sa buhay dahil sa kakulangan ng panggastos. Sa huli, ang tunay na sukatan ng mabuting pamamahala ay kung paano mo tratuhin ang mga pinakaleast, ang mga huli, at ang mga nawawala sa iyong lipunan—at sa kasong ito, ang mga maysakit na tao ang lubos na naagrabyado.

Habang patuloy ang usapin, nawa ay magsilbi itong gising sa lahat ng botante at mamamayan. Kailangan nating maging mapagmatyag. Ang pondo ng bayan ay para sa bayan. At sa laban ng tao vs. hayop pagdating sa pondo ng gobyerno, hindi dapat nagiging katanungan kung sino ang dapat unahin. Dahil sa mata ng batas at sa mata ng Diyos, ang buhay ng tao ay laging may higit na halaga.