Sa gitna ng paghahanda ng bansa para sa Pasko, isang balita ang gumimbal sa sambayanang Pilipino at nagpatigil sa mundo ng pulitika. Ang dating Undersecretary ng Department of Public Works and Highways (DPWH) na si Maria Catalina “Cathy” Cabral, na itinuturing na isa sa pinakamakapangyarihang opisyal sa ahensya, ay natagpuang wala nang buhay sa ilalim ng isang bangin sa Kennon Road, Benguet. Ngunit ang kanyang pagkawala ay tila simula pa lamang ng isang mas malaki at mas masalimuot na kwento—isang kwentong puno ng bilyun-bilyong pisong nawawala, mga “ghost projects,” at isang “secret list” na kinatatakutan ngayon ng maraming mambabatas.

Bago pa man ang trahedya, si Usec. Cabral ay nasa gitna na ng mainit na imbestigasyon hinggil sa tinatawag na “flood control scam.” Siya ang itinuturong “utak” sa likod ng mga “budget insertions” o ang pagsisingit ng mga proyekto sa pambansang budget na pinakikinabangan umano ng mga piling kongresista at senador. Ayon sa mga report, si Cabral ang may hawak ng susi sa kung paano nahahati ang bilyun-bilyong pondo na tinatawag na “allocable funds.” Sinasabing siya ang nagdidikta kung magkano ang mapupunta sa bawat distrito, isang kapangyarihan na naglagay sa kanya sa sentro ng atensyon at, marahil, sa matinding panganib.

Ang mas nakakagulat ay ang paglutang ng impormasyon tungkol sa kanyang “unexplained wealth” o yamang hindi maipaliwanag. Habang ang karaniwang kawani ng gobyerno ay nagkakandarapa sa maliit na sahod, natuklasan ng mga imbestigador na si Cabral ay nagmamay-ari umano ng mga propyedad na nagkakahalaga ng bilyones. Kabilang dito ang isang napakalaking mansyon sa exclusive na Forbes Park na usap-usapan dahil sa pagkakaroon nito ng “5-level basement”—isang luho na tila pang-pelikula lamang. Bukod dito, iniimbestigahan din ang kanyang koneksyon sa isang 200-room hotel sa Baguio City, kung saan siya huling namataan bago ang insidente. Ang tanong ng marami: Paano nakapag-pondo ng ganito karaming ari-arian ang isang undersecretary kung walang milagrong nangyayari sa kaban ng bayan?

Ngunit ang tunay na “bomba” na hinihintay ng lahat ay ang tinatawag na “Cabral Files.” Bago ang kanyang pagkawala, napabalitang may hawak siyang mga dokumento at digital files na naglalaman ng detalyadong listahan ng mga “proponents” o mga pulitiko na humingi at nakakuha ng pondo mula sa DPWH. Si Rep. Leandro Leviste ay nagpahayag na nasa kanya ang kopya ng mga files na ito, na ibinigay umano ni Cabral. Kung totoo ang laman ng listahan, na sinasabing nagsasangkot sa halos lahat ng senador at kongresista sa kasalukuyang budget, ito ay maaaring maging sanhi ng isa sa pinakamalaking political upheaval sa kasaysayan ng bansa.

Isa rin sa mga pinakamatinding rebelasyon na iniwan ni Cabral ay ang kanyang kumpirmasyon sa Kongreso bago siya nawala. Inamin niya na mayroong P51 bilyong halaga ng infrastructure projects na napunta sa distrito ni Rep. Paolo Duterte sa loob lamang ng tatlong taon. Ang pag-amin na ito ay nagbigay ng balidasyon sa matagal nang hinala ng publiko tungkol sa hindi pantay na distribusyon ng pondo. Ang kanyang testimonya ay naging mitsa na lalong nagpaalab sa galit ng mga kritiko at naglagay sa kanya sa isang napaka-delikadong posisyon.

Sa ngayon, ang mga gadgets at computer files ni Cabral ay nasa kamay na ng Ombudsman at sumasailalim sa masusing digital forensics. Ang National Bureau of Investigation (NBI) ay patuloy din sa paghalungkat sa kanyang hotel room at mga personal na gamit upang makahanap ng mga karagdagang ebidensya. Ang bawat text message, email, at dokumento ay sinusuri upang malaman kung sino ang mga huling kausap niya at kung may “foul play” bang naganap sa kanyang pagkamatay. Bagama’t ang inisyal na anggulo ay tumuturo sa isang “fall” o pagkahulog, hindi maalis sa isipan ng publiko na baka siya ay “pina-tahimik” dahil sa dami ng kanyang nalalaman.

Ang pagkamatay ni Usec. Cabral ay hindi pagtatapos ng kaso, kundi lalo lamang itong nagbukas ng “Pandora’s box.” Ang kanyang pagkawala ay nagsilbing hamon sa gobyerno na ituloy ang laban kontra katiwalian, kahit na ang mga sangkot ay matataas na opisyal. Habang hinihintay ng bayan ang paglabas ng nilalaman ng “Cabral Files,” nananatiling nakabitin ang hustisya. Ang kanyang yaman ba ay mababawi ng gobyerno? May mga makukulong ba na malalaking isda? O magiging isa na naman itong “cold case” na matatabunan ng panahon? Ang sigurado, ang multo ng iskandalong ito ay patuloy na magmumulto sa mga pasilyo ng kapangyarihan hangga’t hindi lumalabas ang buong katotohanan.