Ang buhay ni Mateo ay isang mahabang serye ng pagtitiis. Bilang isang hamak na construction worker sa gitna ng mainit na lungsod ng Maynila, ang bawat patak ng kanyang pawis ay katumbas lamang ng sapat na pambili ng bigas at ulam para sa kanyang pamilya. Sa loob ng maraming taon, siya ang naging “takbuhan” ng kanyang mga kapatid tuwing sila ay nangangailangan. Noong nag-aaral pa ang kanyang bunsong kapatid na si Gina, si Mateo ang huminto sa pag-aaral para tustusan ito. Noong nawalan ng trabaho ang kanyang kuya na si Nestor, si Mateo ang nagbigay ng kanyang ipon para pambayad sa kuryente at tubig nito. Si Mateo ang uri ng tao na handang ibigay ang huling piraso ng kanyang tinapay, huwag lang magutom ang mga mahal niya sa buhay. Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, tila naging bulag at bingi ang kanyang mga kamag-anak sa kanyang sariling mga sakripisyo. Itinuring siyang “utusan” o kaya naman ay “pabigat” tuwing wala na siyang maibigay.

Isang hapon, habang pauwi si Mateo galing sa trabaho, dumaan siya sa isang maliit na lotto outlet. Sa halagang bente pesos, tumaya siya sa anim na numerong napanaginipan niya noong nakaraang gabi. Hindi siya umaasa, dahil libu-libong beses na siyang tumataya at laging bigo. Pagdating ng gabi, habang nakaupo sa harap ng isang lumang telebisyon, napanood niya ang bola ng lotto. Isa-isang lumabas ang mga numero: 08, 15, 22, 31, 39, at 45. Nanigas si Mateo sa kanyang kinatatayuan. Hinawakan niya nang mahigpit ang kanyang ticket. Paulit-ulit niyang tiningnan ang mga numero. Hindi siya nagkakamali. Siya ang nag-iisang nanalo ng mahigit 50 milyong piso. Ang kanyang puso ay tumibok nang napakabilis, tila ba lalabas ito sa kanyang dibdib. Sa wakas, ang lahat ng hirap niya ay matatapos na.

Ngunit sa halip na agad na ipaalam sa lahat ang kanyang swerte, isang kakaibang ideya ang pumasok sa isip ni Mateo. Naisip niya ang mga taong nakapaligid sa kanya. Gusto niyang malaman kung sino ang tunay na nagmamahal sa kanya bilang Mateo, at hindi dahil sa pera niya. Nagdesisyon siyang gumawa ng isang “test of loyalty.” Kinabukasan, sa halip na magsuot ng bagong damit, sinadya niyang gusutin ang kanyang suot at magmukhang desperado. Nagpunta siya sa bahay ng kanyang kuya na si Nestor, na ngayon ay isang manager na sa isang malaking kumpanya—isang posisyong nakuha nito dahil sa mga koneksyong tinulungan ni Mateo na mabuo noon.

“Kuya Nestor, tulungan mo ako,” pakiusap ni Mateo na may pekeng luha sa mga mata. “Nabaon ako sa utang dahil sa pagkakasakit ni Nanay noong nakaraang buwan, at ngayon ay hinahabol ako ng mga bumbay. Sinasabing ipakukulong nila ako kung hindi ako makakabayad ng limampung libong piso ngayong linggo.” Ang kuya Nestor na dati ay malambing tuwing humihingi ng pabor, biglang naging matigas ang mukha. “Mateo, alam mo namang kailangan naming mag-ipon para sa bakasyon namin sa Japan. Wala kaming extra rito. Saka, bakit ba kasi hindi ka nag-iingat sa pera? Huwag ka namang maging pabigat sa amin palagi.” Masakit ang bawat salita ni Nestor, lalo na’t naalala ni Mateo ang libu-libong pisong ibinigay niya rito noong panahong wala itong pangkain.

Hindi sumuko si Mateo. Pumunta naman siya sa kanyang bunsong kapatid na si Gina. Si Gina ay nakapag-asawa ng isang mayamang negosyante. Sa malaking mansyon nito, sinalubong siya ni Gina na tila nandidiri sa kanyang hitsura. “Mateo, sinasabi ko na nga ba at hihingi ka na naman ng tulong. Ilang beses ko bang sasabihin sa’yo na ang pera namin ay para sa business expansion? Hindi kami charity institution. Siguro ay maghanap ka na lang ng ibang paraan, o kaya ay ibenta mo ang maliit mong lupa sa probinsya.” Ang lupang tinutukoy ni Gina ay ang kaisa-isang pamana ng kanilang ama na ayaw na ayaw ibenta ni Mateo. Doon napagtanto ni Mateo na ang kanyang pamilya ay tinalikuran na siya sa sandaling akala nila ay wala na siyang silbi.

Pauwi na si Mateo na ang puso ay punong-puno ng pighati nang madaanan niya ang maliit na tindahan ng kanyang malayong pinsan na si Saling. Si Saling ay isang biyuda na nagtitinda ng mga gulay sa palengke. Alam ni Mateo na hikahos din ito sa buhay. Nang makita siya ni Saling, agad itong lumapit. “Mateo, mukhang may problema ka. Halika, pumasok ka muna at uminom ng tubig.” Ikinwento ni Mateo ang parehong kasinungalingan—ang utang at ang panganib na makulong. Walang pag-aalinlangang pumasok si Saling sa loob ng kwarto at lumabas na may hawak na isang lata ng biskwit. Sa loob nito ay ang kanyang mga barya at ilang gusot na papel na pera. “Heto, Mateo. Sampung libong piso ito. Ipon ko ito para sa operasyon ng mata ko, pero mas kailangan mo ito ngayon. Ayaw kong makita kang nasa rehas. Ang pera ay kikitain pa, pero ang pamilya ay hindi dapat pinapabayaan.”

Napaluha si Mateo, pero sa pagkakataong ito ay totoo na ang kanyang mga luha. Niyakap niya si Saling nang mahigpit. Doon niya nahanap ang tunay na kahulugan ng pamilya. Makalipas ang isang linggo, dumating ang araw ng kanyang rebelasyon. Nagpatawag si Mateo ng isang family reunion sa isang mamahaling hotel. Ang lahat ng kanyang mga kapatid at kamag-anak ay dumating, nagtataka kung saan kumuha ng pera si Mateo para sa ganitong engrandeng event. Inakala ni Nestor at Gina na baka nakahanap si Mateo ng “sugar mommy” o kaya ay gumawa ng ilegal. Pagpasok ni Mateo sa ballroom, lahat ay napanganga. Nakasuot siya ng isang mamahaling suit, maayos ang gupit, at may kasamang mga bodyguard.

“Mateo! Anong kalokohan ito? Saan ka nagnakaw ng pera?” sigaw ni Nestor nang may halong inggit at galit. Ngumiti si Mateo at dahan-dahang kinuha ang mikropono. “Sa gabing ito, gusto kong magpasalamat sa inyong lahat. Isang linggo na ang nakalilipas, lumapit ako sa inyo dahil akala ko ay kailangan ko ng tulong. Gusto ko lang subukan kung sino sa inyo ang tatayo sa tabi ko kapag wala na akong maibigay. Nestor, Gina… ipinakita niyo sa akin na ang dugo ay hindi sapat para tawaging pamilya ang isang tao kung ang puso ay puno ng kasakiman.”

Inilabas ni Mateo ang isang malaking check na nagkakahalaga ng 5 milyong piso. “Saling, pinsan, lumapit ka rito,” tawag niya sa nahihiyang si Saling na nakaupo sa dulo. “Dahil sa kabutihan ng puso mo at sa pag-aalay mo ng iyong ipon para sa akin, gusto kitang gantimpalaan. Hindi mo na kailangang magtinda sa palengke. Ang check na ito ay para sa operasyon mo at para sa isang bagong buhay. At higit pa riyan, binili ko na ang lupang katabi ng tindahan mo para patayuan ng isang malaking supermarket na ikaw ang mamamahala.” Ang buong ballroom ay natahimik. Si Nestor at Gina ay tila nawalan ng hangin sa baga. Mabilis silang lumapit kay Mateo, humihingi ng tawad, nagsusumamo na nagbibiro lang daw sila noon.

“Mateo, kapatid naman kita! Alam mo namang mahal ka namin!” pilit na tawa ni Gina habang hinahawakan ang braso ni Mateo. Ngunit dahan-dahang inalis ni Mateo ang kamay nito. “Ang pagmamahal ay hindi nasusukat sa salita, kundi sa gawa. Noong kailangan ko kayo, itinuring niyo akong basura. Ngayong alam niyo nang milyonaryo ako, tinatawag niyo akong pamilya? Patawad, pero ang pamilya ko ay ang mga taong nakakilala sa akin noong ako ay wala pa. Nestor, Gina, simula ngayong araw, ang lahat ng suportang ibinibigay ko sa inyo—ang pambayad sa utang niyo, ang allowance ng mga anak niyo—ay tapos na. Matuto kayong tumayo sa sarili niyong mga paa, gaya ng ginawa ko sa loob ng maraming taon.”

Ang gabing iyon ay naging simula ng bagong buhay ni Mateo. Hindi niya ginamit ang kanyang yaman para sa luho lamang. Nagtayo siya ng isang foundation para sa mga construction workers at mga mahihirap na pamilya na inabandona ng kanilang sariling dugo. Si Saling ay matagumpay na naoperahan at naging matagumpay na businesswoman, ngunit nanatiling mapagkumbaba. Ang mga kapatid ni Mateo ay tuluyang nalubog sa utang at kahihiyan, natutunan ang leksyon sa pinakamahirap na paraan. Napagtanto ni Mateo na ang swerte sa lotto ay hindi lamang tungkol sa pera; ito ay isang instrumento ng Diyos upang linisin ang kanyang buhay mula sa mga taong mapagsamantala at ipakita sa kanya ang tunay na ningning ng mga taong may busilak na puso.

Sa bawat post ni Mateo sa social media, palagi niyang ipinapaalala sa kanyang mga followers: “Huwag mong kalimutan ang mga taong kasama mo noong naggagapang ka pa lang, dahil sila ang tunay na karapat-dapat na makasama mo kapag ikaw ay lumilipad na.” Ang kuwento ni Mateo ay naging inspirasyon sa libu-libong Pilipino, nagpapaalala na sa huli, ang katapatan at pagmamahal ay laging nagtatagumpay laban sa kasakiman. Ang milyong napanalunan niya sa lotto ay naglaho man balang araw, ang aral na iniwan nito ay mananatiling buhay sa puso ng mga taong naniwala na ang tunay na yaman ay ang pagkakaroon ng malinis na konsensya at tapat na pamilya.