Sa gitna ng ingay at samu’t saring isyu sa pulitika ng Pilipinas, isang balita ang tila kidlat na gumuhit sa kalangitan at yumanig sa damdamin ng milyun-milyong Pilipino, partikular na ang mga taga-suporta ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Usap-usapan ngayon sa social media at sa mga kapehan ang diumano’y malaking “good news” mula sa The Hague, Netherlands. Ito ay ang posibilidad na makalaya at makauwi na sa bansa ang dating pangulo, isang kaganapan na sinasabing ikinagulat at ikinagimbal ng ilang sektor sa kasalukuyang administrasyon. Ang balitang ito ay nagsilbing liwanag ng pag-asa para sa mga naniniwala at patuloy na nagdarasal para sa kaligtasan at kalayaan ng tinaguriang “Tatay” ng bayan.

Ayon sa mga ulat na naglabasan, bagama’t naging mapanglaw ang Pasko at Bagong Taon para sa dating pangulo dahil sa kanyang kinaroroonan, hindi naman siya pinabayaan ng kanyang pamilya. Nabalitaan na binisita siya ng kanyang bunsong anak na si Kitty Duterte noong bisperas ng Pasko, kasama ang ina nitong si Honeylet. Sinasabing nandoon din ang Pangalawang Pangulo na si Sara Duterte na nakipagkita pa sa Filipino community sa The Hague. Ang presensya ng pamilya ay nagbigay ng init sa malamig na selda at klima sa Netherlands, ngunit ang mas nagpainit sa puso ng marami ay ang mga legal na update na maaaring magpabago sa tadhana ng dating lider.

Ang sentro ng “good news” ay nakatutok sa dalawang pangunahing legal na hakbang na isinusulong ng defense team ni Duterte sa pamumuno ni Attorney Nicholas Kaufman. Una rito ay ang usapin ng hurisdiksyon. Matatandaang naghain ng apela ang kampo ng dating pangulo na kumukuestyon sa kapangyarihan ng International Criminal Court (ICC) na litisin siya. Bagama’t ibinasura ang unang aplikasyon, kasalukuyan itong dinidinig ng Appeals Chamber. Ayon sa mga impormasyon, nagpalabas ng kautusan ang korte na dagdagan pa ang mga komento at argumento ng parehong partido. Ito ay senyales na masusing pinag-aaralan ng tribunal ang kaso at hindi basta-basta isinasantabi ang panig ng Pilipinas. Ang matinding implikasyon nito ay simple ngunit makapangyarihan: kapag kinatigan ang kawalan ng hurisdiksyon, mawawalan ng saysay ang kaso, at ang lohikal na resulta ay ang agarang paglaya at pagpapauwi kay dating Pangulong Duterte.

Bukod sa isyu ng hurisdiksyon, may isa pang “alas” ang kampo ng dating pangulo—ang tinatawag na “Interim Release” o pansamantalang paglaya. Bagama’t ibinasura ito noong una, may probisyon sa Rome Statute na nagpapahintulot ng review o muling pagsusuri sa detensyon kada 120 araw. Dito pumapasok ang napakahalagang aspeto ng kalusugan at edad ng dating pangulo. Sa edad na siya ay matanda na at may iniindang mga karamdaman, ito ay nagiging matibay na basehan para sa humanitarian consideration. Sinasabing may naging finding ang isang panel ng medical experts na binuo ng ICC na bagama’t “fit to stand trial” ang dating pangulo, mayroon ding collateral finding na siya ay “too old” o masyado nang matanda para maimpluwensyahan o takutin ang mga testigo. Ito ay isang napakalaking puntos para sa depensa dahil ang pangunahing dahilan ng pagtanggi sa bail o interim release ay ang takot na baka gamitin niya ang kanyang impluwensya para manipulahin ang kaso. Kung ang mismong mga eksperto na ang nagsabing wala na siyang kakayahang manakot dahil sa kanyang edad at kondisyon, humihina ang basehan ng patuloy na pagkulong sa kanya.

Ang usaping pangkalusugan ay isa rin sa mga nakakadurog na puso sa kwentong ito. Naiulat na hirap ang dating pangulo sa klima sa The Hague na sadyang napakalamig, isang bagay na hindi sanay ang kanyang katawan na nasanay sa tropikal na init ng Pilipinas. Higit pa rito, ang kanyang panlasa ay sadyang Pilipinong-Pilipino. Ayon sa mga kwento, hindi siya makakain nang maayos dahil ang hinahanap-hanap niya ay ang mga simpleng pagkaing Pinoy tulad ng munggo, tinola, at paksiw na isda—mga pagkaing ipinagbabawal o hindi available sa loob ng detention facility. Ang ganitong detalye ay nagpapakita ng tao sa likod ng matapang na imahe, isang lolo na nangungulila sa lutong bahay at sa kanyang bayan. Ang toll o epekto ng environment at diet sa kanyang frail na katawan ay isang seryosong usapin na kailangang bigyang pansin ng korte.

Sa kabilang banda, ang balitang ito ay sinasabing nagdulot ng pagkagulat sa Palasyo at sa administrasyong Marcos. Ang posibleng pagbabalik ng isang higanteng pigura sa pulitika tulad ni Duterte ay tiyak na may dalang malaking epekto sa balanse ng kapangyarihan sa bansa. Bagama’t walang opisyal na pahayag ang Malacañang na kumukumpirma sa kanilang reaksyon, ang pulitikal na klima ay nagpapahiwatig na ang anumang galaw sa kaso ni Duterte ay masusing binabantayan. Para sa mga kritiko, ito ay isang bangungot, ngunit para sa milyon-milyong DDS, ito ay katuparan ng kanilang mga panalangin. Ang suporta ng Filipino community sa The Hague ay hindi matatawaran; umulan man o umaraw, at kahit sa gitna ng nagyeyelong lamig, patuloy silang nag-aabang sa labas ng pasilidad upang iparamdam sa dating pangulo na hindi siya nag-iisa.

Ang proseso ay hindi pa tapos, at marami pang pwedeng mangyari. Ngunit ang pagkakaroon ng hearing sa Appeals Chamber at ang posibilidad ng interim release base sa medical grounds ay nagbibigay ng bagong pag-asa. Ang dating saradong pinto ay tila nagkakaroon ng siwang. Ang argumento na siya ay isang “flight risk” o banta sa mga testigo ay unti-unting nadudurog ng reyalidad ng kanyang edad at kalusugan. Sa ilalim ng batas internasyonal at karapatang pantao, maging ang mga akusado ay may karapatan sa makataong trato, lalo na kung ang kanilang pisikal na kondisyon ay nanganganib.

Ang panawagan ngayon ng kampo ng dating pangulo at ng kanyang mga tagasuporta ay patuloy na pagkakaisa at panalangin. Naniniwala sila na ang katotohanan at hustisya ay papanig sa kanila sa huli. Ang bawat update mula sa The Hague ay inaabangan na parang teleserye, ngunit ito ay totoong buhay na may malaking epekto sa kasaysayan ng ating bansa. Kung sakaling makauwi ang dating pangulo, ito ay hindi lamang tagumpay ng kanyang pamilya at mga abogado, kundi itinuturing ding tagumpay ng soberanya ng Pilipinas para sa marami niyang tagasunod.

Sa ngayon, ang bansa ay nakamasid, naghihintay. Ang “Good News” ba na ito ay tuluyan nang magiging reyalidad? Makikita ba nating muli si Tatay Digong na naglalakad sa lupang sinilangan, malaya at kapiling ang kanyang mga mahal sa buhay? Panahon lamang ang makapagsasabi, ngunit isa lang ang sigurado: ang laban ay hindi pa tapos, at ang pag-asa ay nananatiling buhay na buhay.