KABANATA 1: ANG PAGPANAW AT ANG PAGHAHATI

Mabigat ang hangin sa loob ng lumang mansyon ng pamilya Delos Santos sa Bulacan. Kakatapos lang ng libing ni Donya Conching, ang matriarka ng pamilya. Siya ay namatay sa edad na 85 matapos ang mahabang pakikipaglaban sa sakit. Sa sala, nagtipon ang tatlong magkakapatid na apo: sina Stella, ang panganay na mahilig sa luho; si Ritz, ang pangalawa na lulong sa sugal; at si Mia, ang bunso na simple, tahimik, at siyang tanging nag-alaga kay Lola Conching noong bedridden na ito.

Habang mugto pa ang mga mata ni Mia dahil sa pag-iyak, sina Stella at Ritz ay abala na sa paghahalughog ng mga gamit. Bukas ang vault, bukas ang mga cabinet. Nagkakagulo sila sa mga alahas at titulo ng lupa.

“Akin ‘tong kwintas na diyamante! Sabi ni Lola sa akin ‘to!” sigaw ni Stella habang isinusuot ang kwintas.

“Sige, sa’yo na ‘yan. Basta akin ang lupa sa Tagaytay at ang SUV!” sagot naman ni Ritz habang binibilang ang mga cash na nakuha sa vault.

Tahimik lang si Mia sa isang sulok. Wala siyang interes sa yaman. Ang iniisip niya ay ang lungkot ng pagkawala ng Lola niya na siyang nagpalaki sa kanya mula nang maulila sila sa magulang. Si Mia ang naging nurse, cook, at kasama ng matanda sa loob ng limang taon habang ang kanyang mga kapatid ay nasa Maynila, nagpapakasasa sa allowance na padala ng Lola.

“O, ikaw Mia? Tutunganga ka lang ba diyan?” mataray na tanong ni Stella. “Wala ka bang kukunin? Sabagay, wala ka namang karapatan dahil wala ka namang trabaho. Palamunin ka lang naman ni Lola.”

“Wala po akong gusto, Ate,” mahinang sagot ni Mia. “Gusto ko lang po ang photo album ni Lola.”

Tumawa si Ritz. “Photo album? Ang drama mo! Bahala ka sa buhay mo.”

Habang naglilinis sila ng kwarto ng matanda, may nakita si Ritz na isang lumang kahon sa ilalim ng kama. Gawa ito sa kahoy na Narra, pero luma na, maalikabok, may mga gasgas, at medyo inaanay na ang gilid. Mabigat ito.

“Ano ‘to? Basura yata ‘to ni Lola,” sabi ni Ritz. Inalog niya. Walang tunog. “Walang laman. Baka mga lumang damit o sulat lang.”

Tumingin si Stella sa kahon at umirap. “Ayoko niyan. Ang baho tignan. Itapon niyo na ‘yan.”

Biglang naalala ni Mia ang sinabi ni Lola Conching bago ito mamatay. “Mia, apo… ‘yung kahon sa ilalim ng kama… ‘wag mong hayaang mawala ‘yun. Sa’yo ‘yun. Iyon ang puso ko.”

Lumapit si Mia. “Akin na lang po ‘yan, Kuya. Remembrance ko kay Lola.”

Ibinato ni Ritz ang kahon sa paanan ni Mia. “O, ayan! Sayo na! Bagay sa’yo, luma at walang kwenta! Basura!”

Nagtawanan ang dalawa. Niyakap ni Mia ang kahon. Kahit masakit ang mga salita nila, tinanggap niya ito.

KABANATA 2: ANG PAGPAPALAYAS

Kinabukasan, hindi pa man nakaka-move on si Mia, kinausap siya ng kanyang mga kapatid.

“Mia,” panimula ni Stella habang umiinom ng kape sa mamahaling tasa. “Napag-usapan namin ni Ritz. Ibibernta na namin ang mansyon na ito. May buyer na kami. At dahil hati kami sa mana, kailangan mo nang umalis.”

Nanlaki ang mata ni Mia. “Aalis? Saan ako pupunta? Dito ako lumaki. At saka, wala ba akong parte sa bahay?”

“Parte?” tumaas ang kilay ni Ritz. “Mia, nag-iisip ka ba? Wala kang tinapos. Wala kang trabaho. Sa loob ng limang taon, kami ang nagpapadala ng pera dito (kahit ang totoo ay pera ni Lola ang ginagastos nila). Bayad na ang serbisyo mo kay Lola. Wala ka nang makukuha.”

“Pero mga kapatid ko kayo…” iyak ni Mia.

“Walang kapatid-kapatid sa pera,” madiing sabi ni Stella. “Binibigyan ka namin ng hanggang mamayang gabi. Impakehin mo na ang mga gamit mo. At huwag kang magkakamaling magbitbit ng kahit anong valuable items dito kundi ipupulis kita!”

Durog na durog ang puso ni Mia. Wala siyang laban. Wala siyang pera pang-abogado. Ang tanging yaman niya ay ang kanyang dignidad.

Nang gabing iyon, umalis si Mia bitbit ang isang maleta ng damit at ang lumang kahon ni Lola. Umuulan pa noon. Naglakad siya hanggang sa makahanap ng murang boarding house sa kabilang bayan. Ang kwarto ay maliit, mainit, at may tulo ang bubong.

Umupo si Mia sa sahig, basang-basa at gutom. Niyakap niya ang kahon. “Lola… bakit ganito? Bakit ang lupit nila?” iyak niya.

KABANATA 3: ANG LIHIM SA LOOB NG KAHON

Lumipas ang ilang araw. Namasukan si Mia bilang tindera sa palengke para mabuhay. Isang gabi, habang nag-iisa sa kwarto, napagtuunan niya ng pansin ang kahon.

Kumuha siya ng basahan at pinunasan ito. “Aayusin kita, Lola,” bulong niya.

Napansin niya na ang kahon ay may kakaibang bigat. Sinubukan niyang buksan ang takip, pero naka-lock ito. Wala siyang susi. Kumuha siya ng hairpin at sinubukan itong sungkitin. Dahil luma na ang lock, bumukas ito. Click.

Pagbukas ng kahon, tumambad sa kanya ang mga lumang litrato, mga sulat ng pag-ibig ng Lolo niya kay Lola, at isang lumang bibliya.

“Mga alaala nga lang,” bulong ni Mia, medyo nadismaya pero masaya pa rin dahil sa sentimental value.

Kinuha niya ang bibliya para basahin. Nang angatin niya ito, napansin niyang hindi pantay ang sahig ng kahon. May false bottom o dobleng sahig. May maliit na gatla sa gilid.

Kinabahan si Mia. Kumuha siya ng kutsilyo at sinungkit ang sahig ng kahon.

Creaaak.

Umangat ang manipis na tablerya.

At sa ilalim nito, tumambad kay Mia ang isang bagay na nagpatigil ng kanyang paghinga.

Hindi ito ginto. Hindi ito pera.

Ito ay mga dokumento. Makakapal na dokumento na may selyo ng gobyerno at bangko. At sa ibabaw nito, may isang sulat na naka-address sa kanya.

“Para sa aking pinakamamahal na apo, Mia,”

Binasa ni Mia ang sulat, nanginginig ang kamay.

“Alam ko na sa oras na mabasa mo ito, wala na ako. Alam ko rin na malamang ay inapi ka ng mga kapatid mo at nakuha na nila ang mansyon at mga alahas. Hayaan mo sila, apo. Iyon lang ang nakikita ng mga mata nila.

Ibinibigay ko sa’yo ang kahong ito dahil alam kong ikaw lang ang magpapahalaga sa mga alaala ko. At dahil ikaw lang ang may busilak na puso, sa’yo ko ipinagkakatiwala ang tunay na yaman ng pamilya.

Ang mga dokumentong nasa ilalim ay ang mga sumusunod:

Original Certificate of Title ng 50 Hectares na lupain sa Clark, Pampanga (na ngayon ay Commercial Zone na).

Stock Certificates ng 40% shares sa isang malaking kumpanya ng kuryente.

Access codes sa isang offshore bank account na naglalaman ng aking ‘Emergency Fund’ na nagkakahalaga ng 50 Milyong Piso.

Itinago ko ito sa kanila dahil alam kong waldasin lang nila ito sa sugal at luho. Sa’yo ko ito ibinibigay dahil alam kong gagamitin mo ito sa tama. Ikaw ang tunay na tagapagmana, Mia. Mahalin mo ang sarili mo. Huwag kang magpapa-api.

Nagmamahal, Lola Conching.”

Napahagulgol si Mia. Napaluhod siya sa sahig habang yakap ang mga papel. Ang “basurang” kahon ay naglalaman pala ng yaman na higit pa sa inaakala ng sinuman. Ang lupa sa Clark pa lang ay bilyon na ang halaga!

KABANATA 4: ANG PAGBABALIK AT ANG PAGHUHUKOM

Hindi nagmadali si Mia. Ginamit niya ang pera sa bank account para kumuha ng magagaling na abogado at financial advisors. Inayos niya ang kanyang sarili. Nag-aral siya ng business management. Sa loob ng isang taon, ang dating api na si Mia ay naging isang sopistikada at matalinong negosyante.

Samantala, sina Stella at Ritz ay nagkandarapa sa pagwaldas. Ang nakuha nilang pera ay naubos sa casino, luho, at maling investment. Ibinenta nila ang mansyon pero naloko sila ng buyer at nakuha lang ito sa murang halaga. Nabaon sila sa utang.

Isang araw, nakatanggap sila ng subpoena. May kaso silang Falsification of Public Documents at Estafa. Iyon pala, pineke nila ang ilang pirma sa mga dokumento noong namatay si Lola.

Walang matuluyan at walang pera, nalaman nilang may isang mayamang negosyante na bumibili ng mga lupa sa kanilang lugar. Nagbakasakali silang humingi ng tulong o trabaho.

Pumunta sila sa opisina ng “MC Holdings.” Pagpasok nila sa magarang boardroom, nakita nila ang CEO na nakatalikod, nakatingin sa bintana.

“Ma’am, Sir, nandito po kami para mag-apply o humingi ng tulong. Kahit ano po, gagawin namin,” pakiusap ni Stella, na ngayo’y gusgusin na at wala ng alahas.

Unti-unting humarap ang CEO.

Nanlaki ang mga mata nina Stella at Ritz. Namutla sila. Parang nakakita ng multo.

Ang babaeng nasa harap nila, na naka-designer suit, makinis, at puno ng awtoridad… ay si MIA.

“M-Mia?!” utal na sigaw ni Ritz.

“Hello, Ate. Hello, Kuya,” nakangiting bati ni Mia. Pero ang ngiti niya ay hindi na ‘yung ngiting api, kundi ngiting may kapangyarihan.

“I-Ikaw ang may-ari nito?” tanong ni Stella. “Paano? Diba wala kang pera?”

“Naalala niyo ‘yung kahon?” tanong ni Mia. “Yung basurang tinapon niyo sa akin? ‘Yun ang susi ng lahat.”

Ikinuwento ni Mia ang tungkol sa lupa sa Clark at sa stocks. Halos himatayin sina Stella at Ritz sa panghihinayang. Ang kahon na tinawanan nila, ang kahon na pandidirian nila, ay naglalaman pala ng bilyones.

“Mia! Kapatid ka namin! Balato naman! Kahit konti lang! Pamilya tayo!” biglang bago ng ihip ng hangin ni Stella. Lumapit siya para yakapin si Mia.

Umatras si Mia. “Pamilya? Noong pinalayas niyo ako sa gitna ng ulan, pamilya ba ang turing niyo sa akin? Noong tinawag niyo akong palamunin, pamilya ba ‘yon?”

“Sorry na, Mia! Nagkamali lang kami!” iyak ni Ritz, lumuluhod.

Tinitigan sila ni Mia. Nakita niya ang kanilang kawalan ng dignidad.

“Pinapatawad ko na kayo,” sabi ni Mia.

Nagliwanag ang mukha ng dalawa. “Talaga? So bibigyan mo kami ng pera?”

“Hindi,” madiing sagot ni Mia. “Pinapatawad ko kayo para sa sarili ko, para wala na akong bitbit na galit. Pero hindi ko kayo bibigyan ng pera. Dahil ayokong matulad kayo sa dati—mga waldas at mapang-api. Kung gusto niyong mabuhay, magtrabaho kayo.”

“May opening kami dito,” dagdag ni Mia. “Kailangan namin ng janitor at messenger. Minimum wage. Kung gusto niyo, tanggapin niyo. Kung hindi, makakaalis na kayo.”

Napahiya ang magkapatid. Pero dahil wala silang makain, tinanggap nila ang trabaho.

Araw-araw, nakikita nila si Mia na umaasenso, habang sila ay naglilinis ng sahig ng kumpanyang pag-aari ng kapatid na inapi nila. Araw-araw nilang pinagsisisihan ang sandaling itinapon nila ang kahon at ang kapatid nila.

Napatunayan ni Mia na ang tunay na yaman ay hindi nakikita sa kintab ng ginto, kundi sa laman ng puso. Ang kahon ay simbolo lamang. Ang totoong yaman ay ang pagmamahal at pag-aalaga na ibinigay niya sa kanyang Lola, na siyang nagbalik sa kanya ng biyaya sa huli.

---

Kayo mga ka-Sawi, anong gagawin niyo kung kayo si Mia? Bibigyan niyo ba ng yaman ang mga kapatid niyo o hahayaan niyo silang magtrabaho para matuto? Mag-comment sa ibaba at i-share ang kwentong ito para magsilbing aral sa lahat na huwag maging sakim! 👇👇👇