Sa isang “geopolitical twist” na mas matindi pa sa mga pinakapanapanabik na political thriller, nagbago ang ihip ng hangin sa Pilipinas mula sa pangamba patungong matinding pagkagulat matapos ang mga ulat ng isang desisibong hakbang mula sa Estados Unidos. Ang kwentong bumibihag ngayon sa bansa ay nakasentro sa muling paglakas ni Donald Trump at isang pirma na umanoy nagbasura sa banta ng International Criminal Court laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte. Sa loob ng ilang buwan, naging makapal ang usok ng espekulasyon at tahimik na pagkilos ng mga paksyong pulitikal habang hinihintay ang pagbagsak ng hatol. Subalit, sa halip na warrant of arrest ang magsilbing huling kabanata ng legasiya ng dating lider, isang “protective shield” mula sa Kanluran ang lumabas, na epektibong nagpawalang-bisa sa kapangyarihan ng tribunal at nagdulot ng naiulat na kaguluhan sa administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Hindi lang ito isang legal na tagumpay; tinatawag ito ng mga taga-suporta na tagumpay ng soberanya at isang “masterclass” sa diplomasya na nagpatameme sa mga kritiko at nagpagulo sa mga karibal sa pulitika sa isang biglaang nabagong tanawin.

Ang ugat ng malaking pagbabagong ito ay ang doktrinang “America First” na nagbabalik nang may bagsik. Sinasabi ng mga source na ang liderato ng U.S., na inuuna ang mga estratehikong alyansa sa Indo-Pacific, ay nilinaw na hindi nila papayagan ang pakikialam ng mga international tribunal sa mga usapin ng kanilang mga pangunahing kaalyado. Ang naiulat na pagpirma sa isang dokumento—isang direktiba na muling nagpapatibay sa immunity o proteksyon ng mga lider na kaalyado mula sa prosekusyon ng ibang bansa nang walang pahintulot ng U.S.—ay halos pumutol sa paa ng imbestigasyon. Para sa international court, na umaasa nang malaki sa kooperasyon ng mga makapangyarihang bansa para ipatupad ang kanilang mandato, ang pagbawi ng suportang ito ay isang malaking dagok. Ginawa nitong walang ngipin na diplomatikong hinaing na lamang ang kanilang dating kinatatakutang legal na paghahabol. Para kay Duterte, na namuhay sa ilalim ng anino ng imbestigasyong ito mula nang bumaba sa pwesto, ang balitang ito ang pinakahihintay na hustisya, isang pag-aalis ng ulap na nagpapahintulot sa kanya na manatiling isang malakas na pwersa sa lokal na pulitika nang walang banta ng pagkakakulong sa labas ng bansa.

Ang reaksyon sa loob ng mga pasilyo ng kasalukuyang Palasyo ay inilarawan bilang halo ng hindi makapaniwala at panic. Para sa administrasyong Marcos, ang international investigation ay tinitignan ng maraming analysts bilang isang kumbinyenteng sandatang pulitikal—isang “Sword of Damocles” na pumipigil sa makapangyarihang pamilya Duterte. May tahimik na pag-asa na ang tribunal ang gagawa ng mabigat na trabaho para alisin ang isang matinding karibal sa laro. Subalit, dahil naiulat na hinarang ng Washington ang daang ito, natagpuan ng kasalukuyang administrasyon ang kanilang sarili na nawalan ng pinakamalakas nilang nakatagong sandata. Ang “iyakan” na tinutukoy sa mga political circles ay hindi lang emosyonal kundi istratehiko; ito ay reyalisasyon na ang mapa ng pulitika na akala nila ay kanilang kontrolado ay binago na ng isang kamay na mas makapangyarihan kaysa sa kanila. Ang pag-asa sa foreign pressure para ayusin ang mga isyung lokal ay bumwelta sa kanila, na naglantad sa kahinaan ng kasalukuyang liderato na umaasa sa balidasyon mula sa labas sa halip na sa sariling lakas.

Ipinapakita rin ng kaganapang ito ang matibay, bagaman komplikadong, relasyon sa pagitan nina Duterte at Trump. Sa kabila ng kanilang magkaibang pinagmulan, pareho silang may hatak sa masa at may pagkamuhi sa mga itinatag na pamantayan ng “global order” na sa tingin nila ay lumalabag sa pambansang soberanya. Ang parehong pananaw na ito ay tila naging isang protective pact o kasunduan ng pagprotekta. Ipinapahiwatig ng naratibo na nakikita ni Trump kay Duterte ang isang katulad na espiritu, isang lider na handang gumawa ng marahas na hakbang para siguraduhin ang seguridad ng kanyang bansa, anuman ang ingay mula sa mga liberal na institusyong internasyonal. Sa pagsiguro ng kaligtasan ni Duterte mula sa tribunal, ipinapahiwatig ng U.S. ang pagbabalik sa isang foreign policy na pinahahalagahan ang lakas at katapatan kaysa sa mga abstract at madalas ay piling-piling prinsipyo ng mga international bodies. Ito ay isang mensahe na tumatatak nang malalim sa base ng parehong lider, na nagpapatibay sa ideya na ang mga “strong men” ay nagtutulungan para sa isa’t isa laban sa sistemang sa tingin nila ay dayaa.

Higit pa rito, ang implikasyon para sa sistema ng hustisya ng Pilipinas at sa soberanya nito ay malalim. Sa loob ng maraming taon, naging mainit ang debate kung kailangan ba ng bansa ng interbensyon mula sa labas para harapin ang epekto ng agresibong kampanya kontra-krimen ng nakaraang administrasyon. Ang naiulat na interbensyon ng U.S. ay tumapos sa diskusyong ito sa isang tiyak, bagaman kontrobersyal, na paraan. Iginigiit nito na ang hustisya, o ang kawalan nito, ay isang usapin na dapat ayusin sa loob ng hangganan ng bansa o sa pamamagitan ng direktang relasyon ng dalawang bansa, hindi ng isang korte na nakaupo sa Europa. Para sa milyon-milyong Pilipino na sumuporta sa matigas na paninindigan ng dating pangulo, ito ay isang validasyon ng kanilang boto at kanilang boses. Ito ay tinitignan bilang pagtanggi sa tinatawag nilang pakikialam ng dayuhan at isang muling pagpapatunay na ang Pilipinas ay hindi kolonya na sunud-sunuran sa kagustuhan ng mga international bureaucrats.

Habang kumakalat ang balita sa buong kapuluan, ang mga alyansang pulitikal ay nagsisimula nang magkalamat at magbago. Ang mga pulitikong lumayo sa dating pangulo dahil inakalang babagsak ito ay nahaharap ngayon sa awkward na sitwasyon ng muling pakikipag-ayos sa isang tanawin kung saan nananatili siyang malaya at maimpluwensyang pigura. Ang kasalukuyang pangulo, na ngayo’y isolated mula sa international mechanism na inaasahan niyang sasagip sa kanya mula sa direktang komprontasyon sa dinastiyang Duterte, ay kailangang harapin ngayon ang kampo ng kanyang sinundan nang parehas ang laban. Ang balanse ng kapangyarihan ay naibalik, o baka mas pumanig pa sa Mindanao. Ang takot na dating bumabalot sa kampo ng dating pangulo ay naglaho na, at napalitan ng panibagong kumpiyansa na maaaring magdulot ng muling paglakas ng aktibidad sa pulitika at paghamon sa status quo.

Sa huli, ang kwentong ito ay higit pa sa mga legalidad o kasunduan; ito ay tungkol sa tunay at hilaw na paggamit ng kapangyarihan. Ipinapakita nito na sa arena ng global politics, ang mga institusyon ay kasing lakas lang ng ipinahihintulot ng mga makapangyarihang bansa. Ang “Good News” para sa kabila ay isang malaking pagkakamali para sa isa. Ang imahe ng isang pirmadong dokumento sa Washington na prinoprotektahan ang isang lider sa Davao habang nagdudulot ng gulo sa Maynila ay isang makapangyarihang simbolo ng pagkakaugnay-ugnay ng modernong pulitika. Tumiklop ang tribunal, ligtas umano ang dating pangulo, at ang “Game of Thrones” sa Pilipinas ay pumasok na sa isang delikado at kapanapanabik na yugto kung saan ang tanging sigurado ay ang hindi inaasahan ay laging isang pirma lang ang layo.