Sa gitna ng mainit na usapin sa pulitika at pondo ng bayan, tila hindi pa tapos ang “konsyerto” ng pagbubunyag. Muling gumawa ng ingay si Batangas 1st District Representative Leandro Leviste matapos nitong ibunyag ang mga detalye tungkol sa umano’y bilyon-bilyong “allocable budget” o insertions ng mga kongresista sa Department of Public Works and Highways (DPWH). Ang isyung ito, na matagal nang bulung-bulungan, ay binigyan ng mukha at boses ng mambabatas, na nagdulot ng “shockwaves” hindi lamang sa Kongreso kundi maging sa buong administrasyon. Tila ang inaasahang katahimikan ay napalitan ng sunod-sunod na rebelasyon na naglalagay ngayon sa alanganin sa kredibilidad ng ilang matataas na opisyal.

Ang sentro ng bagong pasabog ay ang hamon ni Leviste kay DPWH Secretary Vince Dizon. Ayon sa mambabatas, hawak niya ang mga dokumentong nagpapatunay ng mga halaga ng pondo na nakalaan para sa bawat distrito—mga pondong kadalasang nakapaloob sa mga proyektong “flood control.” Ang nakakagulat, ibinunyag ni Leviste na noong Setyembre pa lamang ay nagkaroon na sila ng ugnayan ng Kalihim. Aniya, mismo si Secretary Dizon pa umano ang nag-utos noon na ibigay sa kanya ang mga files. Ngunit, sa isang iglap, tila nagbago ang ihip ng hangin. Mula sa pagiging bukas sa transparency, bigla umanong “natakot” ang Kalihim at pinigilan ang paglabas ng impormasyon sa publiko.

Bakit nga ba biglang “kumambyo” ang DPWH? Ayon sa panayam, napagtanto umano ng Kalihim at ng kanyang team ang tindi ng magiging epekto nito sa ilang makapangyarihang tao. Kung ilalabas ang listahan, makikita ng taumbayan kung sino-sino ang mga kongresistang may bilyon-bilyong pondo habang ang iba ay halos wala. Ito ay isang direktang sampal sa mukha ng “fair distribution” ng pondo ng bayan. Ang mga district representative na malalapit sa “kusina” ay tila namumunini sa pondo, habang ang mga lugar na mas nangangailangan ay napag-iiwanan. Ang ganitong sistema, kung totoo, ay nagpapakita na ang budget ay hindi base sa pangangailangan ng mamamayan, kundi base sa kapangyarihan ng politiko.

Sa kanyang pahayag, hindi napigilan ni Leviste na kwestyunin ang pananahimik ni Secretary Dizon. “I-authenticate mo na, huwag kang matakot!” ito ang sigaw hindi lamang ng mambabatas kundi ng mga netizen na nakasubaybay sa isyu. Ipinakita pa ni Leviste ang resibo—isang email na ipinadala niya noong Oktubre 1 na naglalaman ng kopya ng dokumento, bilang patunay na alam ng Kalihim ang tungkol dito. Ang hindi pagkibo ng DPWH ay lalong nagpapalakas sa hinala ng publiko na mayroong “inappropriate transactions” o mga transaksyong hindi kayang ipaliwanag sa harap ng taumbayan.

Isa sa mga pinaka-kontrobersyal na punto ay ang “disparity” o ang malaking agwat ng budget sa pagitan ng mga distrito. May mga distrito na nakakatanggap lamang ng wala pang isang bilyon, habang ang iba ay umaabot sa lima hanggang sampung bilyong piso. Bakit? Ayon kay Leviste, hindi ito dahil sa laki ng populasyon o tindi ng pangangailangan. Sa halip, may nakikitang “correlation” o ugnayan kung saan maraming contractor, doon mataas ang budget. Ito ay nagbubukas ng pinto sa posibilidad ng korapsyon, kung saan ang mga proyekto ay ginagawa hindi para solusyunan ang baha o ayusin ang daan, kundi para pagkakitaan ng mga contractor at ng kanilang mga padrino sa gobyerno.

Ang tinatawag na “Karma” ay tila gumagapang na rin sa administrasyon. Ramdam ng marami ang paghina ng suporta at ang pagkabigo ng mga tagapagtanggol nito na ipaliwanag ang mga isyu. Sa social media, makikita ang pagkadismaya ng mga tao sa tila “palubog” na barko, kung saan ang mga dating masisigabong palakpak ay napapalitan na ng katahimikan o batikos. Maging ang mga kilalang personality na nagtatanggol sa administrasyon ay nauubusan na ng bala, at napapahiya sa mga live interview dahil sa hirap na ipagtanggol ang hindi maipaliwanag.

Ang gagawing privilege speech ni Leviste ay inaabangan ng lahat. Ito ay tinitignan bilang huling baraha para pilitin ang gobyerno na maging tapat. Kung hindi siya papayagan sa Kongreso, handa siyang dalhin ito sa ibang ahensya tulad ng Ombudsman, na nagawa na niya noong Nobyembre. Ang kanyang determinasyon ay nagpapakita na hindi lahat ng nasa pwesto ay handang manahimik na lamang. May mga opisyal pa rin na handang itaya ang kanilang karera para sa katotohanan.

Ang hamon ngayon ay nasa kay Secretary Vince Dizon. Pipiliin ba niyang maging loyal sa mga politiko at protektahan ang kanilang interes? O pipiliin niyang maging loyal sa sambayanang Pilipino na nagpapasweldo sa kanya? Ang payo ng marami: “Be loyal to the Filipino people.” Ang kasaysayan ay may paraan ng paghuhusga, at sa huli, ang katotohanan ay laging lumalabas. Kung ang mga dokumentong ito ay totoo, walang dahilan para itago. Ang pera ng bayan ay dapat para sa bayan, hindi para sa bulsa ng iilan.

Sa pagtatapos, ang isyung ito ay hindi lamang tungkol kay Leviste o kay Dizon. Ito ay tungkol sa bawat Pilipinong nagbabayad ng buwis na umaasang may maayos na kalsada, walang baha, at tapat na gobyerno. Ang bawat pisong nawawala sa korapsyon ay pisong ninanakaw mula sa kinabukasan ng ating mga anak. Kaya naman, ang sigaw ng bayan: Ilabas ang totoo! Panagutin ang may sala! At higit sa lahat, itigil na ang kalakaran ng palakasan sa pondo ng bayan.