Sa mga nakaraang araw, muling umingay ang usapin tungkol sa International Criminal Court (ICC) at ang umano’y posibilidad ng paglaya ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Matapos kumalat ang iba’t ibang ulat at haka-haka sa social media, naglabas ng pahayag ang Palasyo na agad naging sentro ng atensyon ng publiko. Para sa marami, mahalagang linawin kung ano ba talaga ang totoo, alin ang opisyal na posisyon ng pamahalaan, at ano ang maaaring mangyari sa mga susunod na hakbang.

Nagsimula ang lahat sa mga post at balitang nagsasabing “kumpirmado na” umano ang isang desisyon na may kaugnayan sa ICC at sa dating pangulo. Ang ganitong mga pahayag ay mabilis na kumalat, nagdulot ng halo-halong reaksyon—mula sa pag-asa ng mga tagasuporta hanggang sa pagdududa at tanong mula sa mga kritiko. Dahil dito, napilitan ang Malacañang na magsalita upang bigyang-linaw ang sitwasyon.

Ayon sa Palasyo, walang bagong opisyal na desisyon na inilabas ng ICC na agad magreresulta sa paglaya o pagbasura ng anumang usapin laban kay FPRRD. Nilinaw ng pamahalaan na ang mga proseso ng ICC ay may sariling takbo, at hindi basta-basta naaapektuhan ng mga lokal na pahayag o espekulasyon. Dagdag pa nila, anumang impormasyon tungkol sa kaso ay dapat manggaling mismo sa korte o sa mga awtorisadong kinatawan nito.

Sa kabila ng paglilinaw, hindi pa rin napigilan ang patuloy na diskusyon. Para sa mga tagasuporta ng dating pangulo, ang balita—kahit hindi pa kumpirmado—ay nagbigay ng bagong pag-asa. Marami ang naniniwalang matagal nang dapat tapusin ang usapin at igalang ang mga naunang posisyon ng Pilipinas ukol sa hurisdiksyon ng ICC. Para naman sa mga kritiko, mahalaga raw na hayaang umusad ang proseso at managot ang sinumang mapatunayang may pananagutan.

Mahalagang balikan ang konteksto ng isyu. Ang ICC ay isang internasyonal na hukuman na nag-iimbestiga at lumilitis sa mga kasong may kinalaman sa malulubhang krimen tulad ng crimes against humanity. Bagama’t umalis na ang Pilipinas sa ICC noong 2019, nananatiling usapin kung saklaw pa rin ng korte ang mga pangyayaring naganap bago ang pag-atras ng bansa. Ito ang sentrong punto ng maraming legal na argumento sa magkabilang panig.

Sa mga naunang pahayag, paulit-ulit na iginiit ng kampo ni FPRRD na wala nang kapangyarihan ang ICC sa Pilipinas. Samantala, may mga eksperto namang nagsasabing may limitadong hurisdiksyon pa rin ang korte para sa mga kasong saklaw ng panahong kasapi pa ang bansa. Ang ganitong banggaan ng interpretasyon ang dahilan kung bakit nananatiling mainit ang isyu.

Idinagdag ng Palasyo na patuloy nilang minomonitor ang sitwasyon, ngunit uunahin pa rin ang pambansang interes at ang umiiral na mga batas. Wala umanong espesyal na aksyon na isinasagawa kaugnay ng sinasabing “pagpapalaya,” at anumang hakbang ay dadaan sa tamang proseso. Hinikayat din nila ang publiko na maging maingat sa pagbabahagi ng impormasyon at iwasan ang mga balitang walang malinaw na pinanggalingan.

Sa social media, kapansin-pansin ang lalim ng emosyon ng mga netizen. May mga nananawagan ng pagkakaisa at katahimikan, habang ang iba nama’y mariing humihiling ng hustisya. Ang isyu ay hindi na lamang usaping legal; ito ay naging simbolo ng mas malawak na debate tungkol sa pamamahala, pananagutan, at relasyon ng bansa sa internasyonal na komunidad.

Habang wala pang malinaw na resolusyon, nananatiling bukas ang maraming tanong. May bagong hakbang ba ang ICC? May pagbabago ba sa posisyon ng pamahalaan? At paano haharapin ng bansa ang patuloy na pagbabantay ng mundo? Sa ngayon, ang tanging malinaw ay ang kahalagahan ng tamang impormasyon at mahinahong pag-unawa sa isang usaping puno ng emosyon at implikasyon.

Sa huli, ang mga susunod na araw at linggo ang magbibigay-linaw kung saan patutungo ang isyung ito. Hangga’t wala pang opisyal na dokumento o pinal na pahayag mula sa mga kinauukulan, mananatiling mahalaga ang pagiging mapanuri at maingat ng publiko. Ang katotohanan, hindi ang ingay, ang dapat manaig.