Nagulantang ang publiko sa ulat mula sa Department of the Interior and Local Government (DILG) na nagkukumpirma na si Zeldico, ang dating kinatawan ng Bicol Party-list, ay natunton na sa Portugal. Ang balitang ito ay mabilis na kumalat, lalo na’t matagal nang pinaghahanap si Co kaugnay ng di-umano’y malawakang anomalya sa multi-milyong flood control project sa Oriental Mindoro. Ang kasong ito, na kinasasangkutan ng katiwalian at malversation ng pondo ng bayan, ay nagbunsod ng isang matinding operasyon ng paghahanap at pag-aresto na ngayon ay umaabot na sa internasyonal na saklaw.Ang pagtukoy kay Co sa Europa, partikular sa Portugal, ay nagdaragdag ng seryosong komplikasyon sa kaso. Pinaghihinalaan siyang may hawak na Portuguese passport, isang dokumentong umano’y nakuha niya bago pa man magsimula ang mga legal na aksyon laban sa kanya. Ang isyung ito ng dalawang pasaporte ay naging sentro ng talakayan nang magbigay ng opisyal na pahayag si Kalihim Remulia ng DILG sa isang press briefing sa Malakanyang. Ayon kay Remulia, kinansela na ang Philippine passport ng dating mambabatas, ngunit ang pagkakaroon niya ng Portuguese passport ay nagbibigay sa kanya ng posibleng proteksyon, dahil walang extradition treaty ang Pilipinas at Portugal.Ang Legal na Balakid: Walang Extradition TreatyAng kawalan ng extradition treaty sa pagitan ng dalawang bansa ay isang malaking balakid sa pag-uwi ni Co upang harapin ang hustisya. Kinumpirma ng DILG na patuloy nilang bineberipika ang mga ulat ukol sa kanyang Portuguese passport. Kung ito ay nakuha nang legal bago pa man isampa ang mga kaso, may posibilidad na magbigay ang Portugal ng proteksyon sa kanya. Ito ay isang legal na labanan na nangangailangan ng masusing diplomatikong pag-iisip at koordinasyon, habang ang pamahalaan ay gumagawa ng lahat ng posibleng paraan upang maibalik siya at panagutin sa kanyang mga gawa.Sa gitna ng kumplikadong legal na sitwasyon, nanawagan si Kalihim Remulia sa lahat ng Pilipino na nasa iba’t ibang panig ng mundo. Hinihikayat niya ang bawat Overseas Filipino na maging mapagbantay at i-report agad ang anumang impormasyon patungkol sa kinaroroonan ni Co. “Nakikiusap kami sa lahat ng Pilipino sa buong mundo na kung makita nila si Zeldico, kung pwede silang mag-picture, magpadala o mag-post agad sa internet para magka-ideya tayo kung nasaan siya,” aniya. Ang panawagang ito ay nagpapakita ng determinasyon ng pamahalaan na gamitin ang lakas ng komunidad upang makatulong sa paghahanap.Ang Paglala ng Operasyon: Warrant of Arrest at InspeksyonAng pagpapaigting ng aksyon laban kay Co ay nagsimula noong Nobyembre 21, nang inanunsyo ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang paglabas ng warrant of arrest laban sa dating kinatawan at sa 15 pang akusado. Kasama sa mga akusado ang mga matataas na opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) at mga direktor ng Sunanwest Corporation. Ang mga ito ay sangkot din umano sa kontrobersyal na flood control project.Bago pa man ang warrant of arrest, nagsampa na ang Ombudsman ng mga kaso ng korapsyon at malversation sa Sandiganbayan noong Nobyembre 18 laban kay Co, patungkol sa $289$ milyong proyektong naantala at nababalot ng anomalya.Isang matinding hakbang ang isinagawa ng National Bureau of Investigation (NBI) noong kasalukuyang linggo nang inspeksyunin nila ang 600 square meter na luxury condo unit ni Co sa Taguig. Ang inspeksyon, na isinagawa sa bisa ng isang vision inspection order mula sa Makati RTC, ay naglalayong maghanap ng ebidensya kaugnay ng di-umano’y bid-rigging sa mga flood control project.Kasama ang Philippine Competition Commission (PCC), sinuri ng NBI ang unit upang tukuyin ang anumang dokumento na magiging mahalagang ebidensya. Ang inspeksyon na ito ay bunsod ng mga testimonya nina Orlie Goteza at dating DPWH Engineer Henry Alcantara. Ayon sa mga testimonya, ang nasabing address ang siyang naging lugar kung saan di-umano dinala ang mga maleta na naglalaman ng milyun-milyong kickback para kay Co.Patuloy na lumalakas ang mga alegasyon ng bid-rigging at advanced payments mula sa mga pinapaburang kontraktor. Ang kasong ito ay naglalantad ng malaking problema sa sistema ng public bidding at procurement ng gobyerno.Ang Implikasyon sa Pambansang KatiwalianAng kaso ni Zeldico ay hindi lamang usapin ng isang indibidwal. Ito ay malaking pagsubok sa kakayahan ng Pilipinas na panagutin ang mga matataas na opisyal ng gobyerno na inaakusahan ng katiwalian. Ang pagkakakulong habambuhay na hatol na maaaring harapin ni Co ay nagpapakita ng bigat ng mga paratang na isinampa laban sa kanya. Ang paghahanap at pag-uwi sa kanya, sa gitna ng mga komplikasyon sa internasyonal na batas, ay magiging isang makasaysayang tagumpay sa laban kontra korapsyon.Ang bawat mamamayan ay naghihintay ng resolusyon sa kasong ito, na sana’y magsilbing aral at babala sa iba pang opisyal ng gobyerno. Ang mga pondo ng bayan ay dapat gamitin para sa kapakanan ng taumbayan, hindi para sa pansariling interes ng iilan. Ang pagtutulungan ng komunidad at ang determinasyon ng mga ahensya ng gobyerno ay inaasahang maghahatid ng katarungan, lalo na para sa mga mamamayan ng Oriental Mindoro na matagal nang naghihintay na makumpleto ang mga proyektong mahalaga para sa kanilang kaligtasan.Ang kasalukuyang sitwasyon ay isang malaking hamon sa sistema ng hustisya at pagpapatupad ng batas. Ang Pilipinas ay nangangailangan ng lahat ng tulong upang maibalik si Co at tapusin ang kaso. Ang lahat ng mata ay nakatutok ngayon sa Portugal, kung saan inaasahan ang susunod na kabanata ng malaking political scandal na ito.