Sa isang bansang tila sanay na sa mga pasabog na balita sa pulitika, bihira na lamang tayong makarinig ng kwentong tila hango sa isang pelikula—isang kwento kung saan ang boses ng isang pumanaw ay siyang nagpabagsak sa isang makapangyarihang tao. Ito ang kasalukuyang nararanasan ng publiko matapos ang nakakagulantang na ulat tungkol sa pagkakakulong ni Rodante Marcoleta. Ang dating tila hindi matitinag na mambabatas ay nahaharap ngayon sa pinakamadilim na kabanata ng kaniyang karera matapos lumabas ang isang napakabigat na ebidensya: ang “last will and testament” ng isang indibidwal na kinilalang si Cabral. Ang dokumentong ito ay hindi lamang naglalaman ng mga huling kahilingan, kundi nagsilbing isang mitsa na nagpasabog sa mga lihim na pilit itinatago sa loob ng mahabang panahon.

Ang tensyon sa pagitan ng mga personalidad sa gobyerno ay karaniwan na, ngunit ang pagdawit sa isang senador bilang “mastermind” sa isang krimen o anomalya ay isang antas ng kontrobersya na hindi madaling malusutan. Ayon sa mga nakalap na impormasyon mula sa transcript ng mga huling ulat, ang testimonya ni Cabral ay itinuturing na “queen of all evidence” dahil sa bigat ng mga detalyeng nakapaloob dito. Hindi lamang ito basta akusasyon; ito ay isang salaysay na ginawa sa harap ng kamatayan, kung saan ang motibo ay hindi na ang pansariling interes kundi ang paglilinis ng konsensya at ang pagkamit ng katarungan para sa mga naagrabyado.

Nagsimula ang lahat nang mabalitaang mayroong itinatagong dokumento si Cabral bago ito pumanaw. Sa loob ng mahabang panahon, ang pangalang Cabral ay naging matunog sa mga sirkulo ng mga kontratista at mga transaksyon sa gobyerno. Ang kaniyang huling habilin ay naglalaman ng mga pangalan, petsa, at halaga na direktang nag-uugnay kay Marcoleta sa mga operasyong labas sa batas. Ang masakit sa katotohanang ito ay ang imaheng ipinapakita ni Marcoleta sa publiko bilang isang matapang na tagapagtanggol ng batas at kritiko ng mga kamalian, ngunit sa likod pala ng mga kamera ay mayroon siyang ibang papel na ginagampanan.

Ang pagkakadakip kay Marcoleta ay hindi naging madali. Nagkaroon ng mga tensyon sa pagitan ng mga awtoridad at ng kaniyang mga taga-suporta. Gayunpaman, dahil sa bigat ng nilalaman ng last will ni Cabral, walang nagawa ang mga abogado ng senador kundi ang sumunod sa proseso ng batas. Ang pagkakakulong na ito ay nagsisilbing simbolo na sa ilalim ng tunay na hustisya, walang sinuman ang mas mataas sa batas, kahit pa ikaw ay isang kilalang mambabatas o may malawak na impluwensya. Ang emosyon ng publiko ay naghahalo: mayroong mga nagagalit, mayroong mga nananawagan ng mas malalim pang imbestigasyon, at mayroon ding mga tila nakaramdam ng ginhawa dahil sa wakas ay mayroong napapanagot sa mga matataas na opisyal.

Ngunit ano nga ba ang eksaktong nilalaman ng last will ni Cabral? Ayon sa mga ulat, detalyado nitong ipinaliwanag kung paano nagmamaniobra si Marcoleta sa mga kontrata at kung paano niya ginagamit ang kaniyang posisyon upang protektahan ang mga ilegal na gawain. Inilarawan si Marcoleta bilang ang “mastermind” o ang utak na nagpapagalaw sa lahat. Ang bawat hakbang, bawat lagda, at bawat banta ay dumaan umano sa kaniyang kumpas. Ang rebelasyong ito ay nagdulot ng matinding lamat sa kredibilidad ng mambabatas, lalo na’t siya ay nakilala sa kaniyang mga matitinding banat laban sa ibang mga korporasyon at personalidad sa bansa.

Marami ang nagtatanong, bakit ngayon lang lumabas ang katotohanang ito? Ayon sa pagsusuri, ang takot sa kapangyarihan ni Marcoleta ang naging pangunahing hadlang. Ngunit gaya ng kasabihan, walang lihim na hindi nabubunyag. Ang kamatayan ni Cabral ay nagbigay ng lakas ng loob sa mga pamilyang naiwan upang ilabas ang dokumento at harapin ang panganib. Ang kaniyang last will ay nagsilbing proteksyon at armas laban sa kawalang-katarungan. Ito ay isang paalala na ang katotohanan ay may sariling paraan ng paglabas, kahit gaano pa ito pilit na ibaon sa limot.

Habang nasa loob ng rehas, ang kampo ni Marcoleta ay inaasahang maglulunsad ng matinding legal na opensiba. Kanila nang pinalalabas na ang huling habilin ni Cabral ay gawa-gawa lamang o kaya naman ay bunga ng pagkapilit. Ngunit sa mata ng mga eksperto sa batas, ang mga ganitong uri ng dokumento ay may malakas na bigat lalo na kung ito ay napagtibay ng mga testigo at iba pang sumusuportang ebidensya. Ang bawat salitang nakasulat sa testamento ni Cabral ay tila isang pako sa krus na nagpapatibay sa kaso laban sa senador.

Ang epekto nito sa pulitika ng bansa ay hindi matatawaran. Ang Quad-Committee at iba pang mga lupon sa gobyerno ay inaasahang magkakaroon ng mga bagong direksyon sa kanilang mga imbestigasyon base sa mga pangalang lumabas sa dokumento. Hindi lamang si Marcoleta ang dapat matakot, kundi pati na rin ang lahat ng mga opisyal na naging kasabwat sa mga gawaing ito. Ang pagbagsak ng isa ay maaaring maging simula ng domino effect na maglilinis sa sistema ng gobyerno. Ang taumbayan ay gutom sa katarungan, at ang balitang ito ay nagsisilbing pagkain sa kanilang pag-asa na magkaroon ng tunay na pagbabago.

Sa gitna ng kaguluhang ito, nananatili ang panawagan para sa isang patas na paglilitis. Bagama’t ang damdamin ng marami ay nagnanais ng agarang parusa, mahalaga pa ring dumaan ito sa tamang proseso upang hindi masabi na ito ay isang political persecution lamang. Ngunit sa tindi ng mga detalye at sa emosyonal na bigat ng last will ni Cabral, mahihirapan ang sinuman na baluktutin ang katotohanan. Ang bawat Pilipino ay dapat maging mapagmatyag. Ang kasong ito ay hindi lamang tungkol kay Marcoleta at Cabral; ito ay tungkol sa ating lahat at sa uri ng gobyerno na gusto nating manahin ng susunod na henerasyon.

Ang kabanatang ito ay patunay na ang bawat gawaing masama ay may katapat na kabayaran. Ang kapangyarihan ay pansamantala lamang, at ang tunay na lakas ay nagmumula sa katotohanan. Sa pagkakakulong ni Rodante Marcoleta, muling nabuhay ang tiwala ng marami sa batas. Ang huling habilin ni Cabral ay hindi lamang naging mitsa ng pagbagsak ng isang senador, kundi naging simula ng isang bagong liwanag sa madilim na sulok ng ating pulitika. Patuloy tayong magbantay at manindigan para sa katotohanan, dahil sa huli, ang boses ng katarungan ang laging mananaig.