Sa pagtatapos ng taong 2025, isang balita ang yumanig hindi lamang sa mundo ng pulitika kundi pati na rin sa puso ng bawat Pilipino. Ang inaasahang pagdiriwang ng kapaskuhan at bagong taon ay napalitan ng kilabot at mga katanungan nang matagpuan ang katawan ng dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary na si Maria Catalina “Cathy” Estamo Cabral sa ilalim ng isang bangin sa Kennon Road.

Ang insidenteng ito ay hindi lamang basta isang trahedya; ito ay isang palaisipan na puno ng mga kontradiksyon, pulitika, at mga teoryang sumusubok sa ating imahinasyon. Si Cabral, na nasa sentro ng mainit na imbestigasyon ukol sa umano’y katiwalian sa flood control projects, ay natagpuan ang kanyang wakas sa paraang marami ang hindi makapaniwala.

Ang Pag-angat at Pagbagsak ng Isang “Iron Lady”

Bago natin himayin ang misteryo ng kanyang pagkawala, kilalanin muna natin kung sino si Cathy Cabral. Sa edad na 63, siya ay itinuturing na isa sa mga pinakamatalino at pinakakwalipikadong inhinyero sa bansa. Hindi matatawaran ang kanyang mga kredensyal—maraming master’s degree at doctorate sa business, public administration, at economics mula sa mga prestihiyosong unibersidad tulad ng Wharton at Harvard.

Siya ay gumawa ng kasaysayan bilang unang babaeng naging national president ng Philippine Institute of Civil Engineers at kauna-unahang rank-and-file employee na umakyat sa posisyon bilang Undersecretary ng DPWH. Sa loob ng apat na dekada, siya ang naging mukha ng mga proyektong pinondohan ng World Bank at JICA. Para sa marami, siya ay isang huwaran, isang babaeng nagtagumpay sa larangang dominado ng mga lalaki.

Ngunit sa kabila ng kinang ng kanyang karera, ang huling bahagi ng kanyang serbisyo ay nabahiran ng matinding kontrobersya. Siya ay idinawit bilang pangunahing “operator” umano ng mga kickback at budget insertions sa ahensya, partikular sa mga proyektong baha na naging sentro ng galit ng publiko nitong mga nakaraang buwan.

Ang Huling 24 Oras: Isang Timeline na Nakakalito

Ang mga pangyayari bago ang kanyang pagpanaw ay tila isang script sa pelikula na maraming “plot holes.” Noong Disyembre 18, nagtungo si Cabral sa Baguio City kasama ang kanyang driver na si Ricardo. Ayon sa salaysay, huminto sila sa Kennon Road kung saan nakitang nakaupo ang dating opisyal sa gilid ng bangin—isang delikadong lugar na agad namang sinita ng mga pulis.

Matapos mag-check in sa Neon Hotel at kumain, hiniling umano ni Cabral na ibalik siya sa parehong lugar sa Kennon Road bandang alas-2:30 ng hapon. Ang kanyang rason? Gusto niyang mapag-isa at mag-isip-isip. Iniwan siya ng kanyang driver, at nang balikan ito ng alas-5 ng hapon at alas-7 ng gabi, wala na ang kanyang amo.

Dito nagsimulang mabuo ang mga katanungan. Bakit gugustuhin ng isang tao na mag-isa sa gilid ng bangin? Bakit naiwan ang kanyang mga gamit, kabilang ang cellphone, sa loob ng sasakyan at hotel? Sa panahon ngayon, halos karugtong na ng bituka ng tao ang cellphone, lalo na para sa isang opisyal na nasanay sa komunikasyon. Ang kawalan ng gadget sa kanyang katawan ay isang malaking palaisipan.

Ang Palaisipan ng “Acrophobia”

Ang isa sa pinakamabigat na detalye na sumasalungat sa teorya ng aksidente o boluntaryong pagtalon ay ang medical history ni Cabral. Sa isang panayam noong 2018, inamin niya na ang kanyang pinakamalaking takot ay “heights” o acrophobia. Ito ay isang clinical condition kung saan ang tao ay nakararanas ng matinding panic at pagkahilo kapag nasa mataas na lugar.

Kung totoo ito, bakit siya uupo sa gilid ng bangin nang walang proteksyon? Ang mga taong may acrophobia ay karaniwang umiiwas sa ganitong sitwasyon. Ang kilos na ito ay salungat sa kanyang psychological profile, bagay na nagpapalakas sa hinala ng marami na may ibang nangyari sa itaas ng bangin na iyon.

Ang Anggulo ng Pulitika at “Silencing”

Hindi maikakaila na ang pagkawala ni Cabral ay nangyari sa pinaka-kritikal na panahon. Siya ay inaasahang humarap sa Senado at sa Ombudsman kaugnay ng bilyun-bilyong pisong flood control scam. Ayon sa dating kasamahan sa DPWH, hawak ni Cabral ang “susi” sa listahan ng mga pulitikong nakinabang sa mga proyekto.

Dahil dito, lumutang ang teorya ng “foul play.” Posible bang “pinatahimik” siya dahil marami siyang alam? Sa mundo ng pulitika, ang kasabihang “dead men tell no tales” ay madalas magkatotoo. Ang kanyang biglaang pagkawala ay nangangahulugan na ang mga sikretong hawak niya ay maaring naglaho na rin kasama niya sa bangin. Maraming netizen ang naniniwala na maaring ginawa siyang “fall guy” upang maputol ang koneksyon ng imbestigasyon patungo sa mas matataas na opisyal.

Mga Teoryang Bumabagabag sa Publiko

Sa kawalan ng malinaw na sagot, naging mataba ang imahinasyon ng publiko. May mga nagdududa kung tunay nga bang pumanaw ang dating opisyal o ito ay isang grandiyosong plano ng pagtakas—isang “fake death” ala-Mary Ann Maslog. Ang mabilisang pagnanais ng pamilya na ipa-cremate ang labi at ang pagtanggi sa autopsy noong una ay lalong nagpainit sa hinalang ito. Bagama’t kalaunan ay pumayag din sila sa autopsy at nakumpirmang may mga pinsala sa katawan na tugma sa pagkahulog, nananatili ang pagdududa ng ilan.

Isang masalimuot na kwento rin ang paglitaw ng driver na si Ricardo bilang “person of interest.” Ang kanyang viral selfie sa lugar kung saan nakaupo si Cabral sa background ay umani ng batikos. Para sa marami, ang kanyang mga kilos ay hindi tugma sa isang empleyadong nagmamalasakit sa kanyang amo.

Ang Wakas ng Isang Kabanata

Sa huli, ang opisyal na pahayag ng mga awtoridad ay tumutukoy sa mga pinsalang natamo mula sa pagkahulog bilang sanhi ng pagpanaw. Ngunit para sa taumbayan, ang kaso ni Cathy Cabral ay hindi pa sarado. Masyadong maraming “coincidence,” masyadong maraming tanong, at masyadong mabigat ang konteksto ng korupsyon para tanggapin na lang ito bilang isang simpleng aksidente o personal na trahedya.

Ang pagpanaw ni Cathy Cabral ay nagsisilbing madilim na paalala sa masalimuot na mundo ng kapangyarihan at pondo ng bayan. Siya ba ay biktima ng kanyang sariling konsensya, o biktima ng isang sistemang ayaw siyang pagsalitain? Ito ang misteryong maaring manatiling nakabaon sa ilalim ng bangin ng Kennon Road.

Samantala, patuloy ang panawagan ng publiko: Ilabas ang katotohanan, hindi lamang para sa hustisya sa kanyang pagpanaw, kundi para sa hustisya sa pondong winaldas na sana’y nagligtas sa bansa mula sa mga baha.