Ang pulitika sa Pilipinas ay muling nayanig ng isang hindi inaasahang pangyayari na nagbigay ng matinding tensyon sa relasyon ng Ehekutibo at Lehislatibo, kasabay ng isang nakakagulat na pagbubunyag na naglalagay sa sentro ng kontrobersiya sa isang mataas na opisyal. Ang balitang ito ay mabilis na kumalat, nag-iwan ng mga tanong at hinuha sa isipan ng mamamayan: Ano ang tunay na nangyayari sa likod ng mga saradong pinto ng kapangyarihan? At gaano kalalim ang implikasyon nito sa pambansang pondo?

Ang sentro ng kuwento ay nagsimula sa isang biglaang pagbaliktad ng isang dating kongresista, si Zaldy Co, ang dating kinatawan ng Ako Bicol Party-list. Si Co, na kasalukuyang pinaghahanap ng batas dahil sa pagkakadawit sa alegasyon ng anomalya sa ilang flood control projects, ay gumawa ng isang hakbang na hindi inasahan ng marami: itinuro niya ang isang prominenteng Senador, si Senador Chiz Escudero, bilang utak o ‘mastermind’ sa diumano’y pagmamanipula at pagtanggal ng pondo mula sa budget ng bansa.

Ayon sa mga impormasyong lumabas, ang pagturo ni Co kay Escudero ang isa sa pinakamalaking isyung kinakaharap ngayon ng Senado. Ang paratang na si Escudero diumano ang nagtapyas o nagbawas ng budget ay nagdulot ng malaking pagkabigla at pag-aalala. Isang dating kaalyado na ngayo’y tila nagtatangkang ilantad ang posibleng anomalya na may malaking epekto sa pananalapi ng Pilipinas. Ang pangyayaring ito ay naglalagay ng matinding pressure sa Senado na harapin at linawin ang matitinding paratang na ito.

Ang Matinding Pagmamadali ng Malacañang at ang Senador
Kasabay ng nakakabiglang pagbubunyag na ito, lalo namang tumitindi ang presyur mula sa Palasyo ng Malacañang. Mismong si Pangulong Bongbong Marcos Jr. ang nagpapabilis sa Senado na aprubahan ang 2026 National Budget sa lalong madaling panahon. Ayon kay Palace Press Officer Attorney Claire Castro, ang oras ay paubos na, at kailangang mag-double time ang mga Senador upang maiwasan ang nakababahalang senaryo ng reenacted budget.

Ang pagmamadali ng Pangulo ay hindi lamang tungkol sa deadlines. Ayon kay Castro, may malalim na pag-aalala na maulit ang malaking kontrobersya na nangyari sa 2025 budget, kung saan umano’y tadtad ng ‘insertions’ at kwestiyonableng probisyon na wala naman sa orihinal na isinumiteng National Expenditure Program (NEP).

“Bilisan ang trabaho, dapat bilisan ang pag-aaral,” mariing pahayag ni Castro. “Ayaw po ng Pangulo ang reenacted budget. Alam po natin ‘yan, kaya’t hangga’t maaari bilis-bilisan natin.” Ang mensahe mula sa Ehekutibo ay malinaw at direkta: ang Senado ay kailangang kumilos nang mabilis at may pag-iingat upang maiwasan ang mga nakaraang pagkakamali na humantong sa isang masalimuot na isyu.

Sa panig ng Senado, nagbigay din ng babala si Senator Sherwin Gatchalian, na nagsabing kung hindi agad maaprubahan ang 2026 budget, hindi malayo na maulit ang tinawag niyang ‘pinakanomalya’ na 2025 budget. Ang pahayag ni Gatchalian ay lalong nagpatibay sa sentimyento ng Malacañang at nagbigay-diin sa pangangailangan para sa mas maingat at mas mabilis na pagrepaso ng pondo.

Sa gitna ng mga paratang at pagmamadali, malinaw ang pangkalahatang mensahe: inaapura ni Marcos Jr. ang Senado, habang patuloy namang nakabuntot at hinihintay ang linaw mula sa publiko ang mga isyu tungkol sa 2025 budget na hanggang ngayon ay hindi pa lubusang nailalatag ang katotohanan.

Paghahanap sa Dating Kinatawan at ang Apela sa Publiko
Ang buong sitwasyon ay lalong gumulo dahil sa status ni Zaldy Co. Si Co, na naglabas ng mga matitinding paratang laban sa isang Senador, ay kasalukuyan pa ring pinaghahanap ng mga awtoridad. Kaugnay nito, naglabas ng pahayag ang Palasyo na bukas sila sa posibilidad na mag-alok ng pabuya o reward para sa sinumang makakatulong na madakip ang dating kongresista.

Sa isang press briefing, tinanong si Press Officer Castro kung ikukunsidera ba ng administrasyon ang pag-aalok ng pabuya upang mapabilis ang paghuli kay Co.

“Sa ngayon po wala pa pong napag-usapan sa ganyan,” sagot ni Castro. “Pero since nadinig po sa inyo, maari po sigurong ikunsidera, pero as of now, wala pa po tayong napag-usapan tungkol diyan,” dagdag pa niya, habang sinasabing ang suggestion ay “maganda pong suggestion.”

Samantala, nanawagan din si DILG Secretary Jonvic Remulla sa publiko na maging mapagmatyag at tumulong sa paghahanap kay Co. Nag-apela si Remulla sa lahat ng Pilipino sa buong mundo na kung makita si Co, agad na piktyuran ito at i-post sa social media upang masubaybayan at madakip ng mga awtoridad.

“Nakikiusap kami sa lahat ng mga Pilipino sa buong mundo na kung makita nila si Zaldy Co, kung pwede nilang picturan, ipadala kaagad, i-post kaagad sa internet,” ang pahayag ng kalihim, na nagpapakita ng seryosong pagtugon ng gobyerno sa paghahanap sa dating mambabatas.

Ang tila pag-aalangan ng Palasyo sa pag-aalok agad ng pabuya, kasabay ng matinding apela ng DILG sa publiko, ay nagpapakita ng kumplikadong sitwasyon sa kaso ni Co. Ang dating kongresista na may kasong alleged anomaly ay siya ring nagbigay ng isang malaking political bomb sa pamamagitan ng pagturo sa isang Senador kaugnay sa pambansang pondo.

Ang mga pangyayaring ito ay nagtatagpo sa isang kritikal na punto: ang paghahanap sa isang taong may hawak ng mga sensitibong impormasyon at ang malaking pag-aalala ng Ehekutibo tungkol sa tamang paggamit ng pondo ng bansa. Ang publiko ay naghihintay ng agarang linaw at isang masusing imbestigasyon upang malaman ang buong katotohanan sa likod ng mga paratang na ito. Ang insidenteng ito ay nagpapahiwatig na ang laban para sa tapat at malinis na pamamahala ay patuloy, at ang mga mamamayan ay dapat na patuloy na magmatyag at maging aktibo sa paghahanap ng katotohanan.