Sa bawat sulok ng ating bansa, ramdam ng ordinaryong Pilipino ang bigat ng buhay. Habang ang marami ay kumakayod ng buto’t balat para lang may maihain sa hapag-kainan, at habang ang iba ay literal na lumalangoy sa baha tuwing may bagyo, tila may ibang mundo naman na ginagalawan ang ating mga pinagpipitagang lider sa loob ng Kongreso. Isang mundo kung saan ang bilyon ay parang barya, at ang hustisya ay tila isang pribilehiyo na nakadepende kung sino ang kakampi mo.

Kamakailan, yumanig sa social media at sa mga kapehan ang balita tungkol sa suspensyon ni Congressman Kiko Barzaga at ang pagsisiwalat ng Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ) tungkol sa tinaguriang mga “Pork Barrel Kings.” Ang dalawang isyung ito, bagama’t magkaiba sa unang tingin, ay tila magkadugtong na bituka na nagpapakita ng tunay na kulay ng politika sa ating bansa.

Ang Bilyones ng mga “Hari”

Ayon sa report ng PCIJ, tila naging “favoritism” ang laro pagdating sa alokasyon ng pondo ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Tinukoy sa ulat sina Ilocos Norte 1st District Representative Sandro Marcos at House Speaker Martin Romualdez bilang mga nangungunang nakakuha ng pinakamalalaking pondo.

Nakakahilo ang mga numero. Sa loob lamang ng tatlong taon, umabot umano sa Php 15.8 bilyon ang napunta sa distrito ng Presidential Son na si Sandro Marcos. Kung susuriin, halos doble ito ng pondo na nakuha ng ibang distrito sa Rizal na hamak na mas malaki ang populasyon. Sumusunod naman sa kanya ang pinsan ng Pangulo na si Speaker Romualdez, na nakapagtala ng Php 14.4 bilyon para sa kanyang distrito mula 2023 hanggang 2025.

Ang tanong ng taong-bayan: Bakit? Bakit tila naibuhos ang biyaya sa mga distrito ng magkakamag-anak na nasa kapangyarihan habang ang ibang lugar na mas nangangailangan ng imprastraktura at flood control ay tila namamalimos? Hindi maiwasan ng mga kritiko na tawagin itong “makabagong pork barrel”—isang sistema kung saan ang pera ng bayan ay nagiging instrumento ng kapangyarihan at impluwensya.

Suspensyon o Resbak?

Habang nagpapakasasa sa bilyones ang ilan, isang mambabatas naman ang tila pinatahimik. Sinuspinde ng House Ethics Committee, sa pamumuno ni Rep. JC Abalos, si Rep. Kiko Barzaga. Ang opisyal na dahilan? “Ostentatious display of wealth” o pagpapakita ng karangyaan, at ang pagkakadawit umano sa mga litratong hindi akma sa isang opisyal. Tinawag itong “conduct unbecoming of a member.”

Ngunit sa likod ng mga teknikal na terminong ito, umaalingawngaw ang hinala na ito ay isang malinaw na “resbak.” Matatandaang si Barzaga ay naging maingay sa pagbatikos sa administrasyong Marcos, partikular na sa mga isyu ng korapsyon at palpak na flood control projects.

Nakakainsulto sa talino ng publiko ang ganitong mga paratang. Kung “display of wealth” ang pag-uusapan, bakit tila bulag ang Ethics Committee sa ibang kongresista na hayagang nagpaparada ng kanilang mga luxury cars na Ferrari at Lamborghini? Bakit walang napaparusahan sa mga nagsusuot ng relos na nagkakahalaga ng milyones, o sa mga asawa ng opisyal na tadtad ng diamante?

Bakit si Barzaga lang? Ang sagot ng marami: Dahil siya lang ang lumaban. Dahil siya lang ang nangahas na magsalita laban sa agos.

Ang “Double Standard” ni JC Abalos

Sa mga panayam, pilit na dinepensahan ni Rep. JC Abalos ang desisyon ng kanyang komite. Aniya, kailangan nilang disiplinahin ang mga miyembro na lumalabag sa etika. Ngunit nang tanungin siya kung bakit hindi iniimbestigahan ng komite ang mga sangkot sa bilyon-bilyong flood control scams at korapsyon, ang sagot niya ay tila isang malaking paghuhugas-kamay: “Wala kasing nagrereklamo.”

Ayon kay Abalos, kailangan daw may maghain ng formal complaint bago sila makagalaw. Isang napakalaking kalokohan para sa marami. May kapangyarihan ang Kongreso na mag-imbestiga motu proprio (sa sarili nilang kusa), lalo na kung pondo ng bayan ang nawawala.

Lumalabas na sa “House of Representatives,” ang pinakamalaking kasalanan ay hindi ang pagnanakaw. Hindi ang pagiging sangkot sa ghost projects. Ang pinakamalaking kasalanan ay ang pagsasalita laban sa pamunuan. Tila ba ang mensahe ay: “Okay lang maging kurakot, basta huwag kang mag-iingay at huwag mong babanggain ang mga boss.”

Para sa mga kritiko, si Abalos at ang kanyang komite ay nagmistulang mga “tuta” na sunud-sunuran sa kagustuhan ng mga nasa itaas. Ang integridad na dapat sana’y tangan ng Ethics Committee ay natunaw na parang yelo sa gitna ng mainit na politika.

Ang Tunay na “Unethical”

Kung pag-uusapan ang moralidad at etika, ano nga ba ang mas mabigat? Ang mag-post ng litrato na may kasamang babae, o ang hayaang malubog sa baha ang taong-bayan dahil ninakaw ang pondo para sa flood control?

May mga alegasyon pa na lumabas tungkol sa isang “Zaldy Co” na umano’y bumili ng bahay sa Forbes Park hindi para tirhan, kundi para gawing imbakan ng pera. Kung totoo ito, nasaan ang lifestyle check? Nasaan ang Ethics Committee? Bakit tila napakatamis ng buhay para sa mga sumusunod sa agos, habang impyerno naman ang inaabot ng mga kumokontra?

Ang “conduct unbecoming” na dapat tutukan ay ang kawalan ng malasakit sa bayan. Ang pagiging manhid sa hirap ng mga Pilipino habang nagpapalitan sila ng pondo na parang mga candy.

Hustisya o Moro-moro?

Sa huli, ang nakikita natin ay isang malinaw na larawan ng “Crocodiles protecting each other” o mga buwayang nagtatakipan. Ang suspensyon ni Barzaga ay nagsisilbing babala sa sinumang magtatangkang magsalita: “Tumahimik kayo kung ayaw niyong matulad sa kanya.”

Ngunit hindi habambuhay na kayang busalan ang katotohanan. Ang mga numero ng PCIJ ay nandiyan. Ang galit ng taong-bayan sa palpak na serbisyo ay nandiyan. Maaaring nasuspinde si Barzaga, at maaaring hawak nina Sandro at Martin ang kapangyarihan ngayon, pero ang tiwala ng bayan ay hindi nabibili ng bilyones o nakukuha sa takutan.

Ang hamon sa atin ngayon: Papayag ba tayo na ganito na lang palagi? O panahon na para imulat ang mata at hingin ang tunay na pananagutan?

Kayo, mga kababayan, ano ang inyong saloobin dito? Naniniwala ba kayo na “etika” ang dahilan ng suspensyon, o ito ay simpleng politika ng paghihiganti? I-share ang inyong opinyon.