Sa nakalipas na ilang linggo, kumalat sa social media ang maiinit at kontrobersyal na paratang: sinasabing “nagtatago” umano si Sen. Ronald “Bato” dela Rosa, habang lumalakas daw ang haka-hakang isusunod umano sina Sen. Bong Go, dating VP Sara Duterte, at iba pang kilalang personalidad sa listahan ng International Criminal Court o ICC.

Mabilis na nag-trending ang mga post na ito—at gaya ng inaasahan, naghati na naman ang publiko. Ngunit mahalagang tandaan na ang karamihan sa mga kumakalat na pahayag ay batay sa spekulasyon at hindi opisyal na kinukumpirma ng alinmang institusyon. Gayunman, ang lakas ng usapan online ay patunay na hindi natatapos ang tensyon sa pulitika, lalo na kung ang pinag-uusapan ay ang kontrobersyal na imbestigasyon ng ICC.

Ayon sa mga analyst, may ilang dahilan kung bakit madaling kumalat ang ganitong sari-saring tsismis. Una, ang ICC issue ay isa sa pinaka-pinagdedebatehang paksa mula pa noong nag-umpisa ang imbestigasyon ukol sa war on drugs. Ikalawa, may mataas na antas ng emosyon at pagkakahati-hati ang publiko pagdating sa mga personalidad na kasama sa usapan. Kapag pinagsama ang dalawang elementong ito, nagiging perpektong recipe ito para sa viral content.

Kung tungkol naman sa umano’y “pagtatago” ni Sen. Bato, walang opisyal na pahayag na nagsasabing may ganito ngang nangyayari. Maaari itong nag-ugat sa mas tahimik niyang presensya sa ilang public events o media interviews nitong mga nakaraang araw. Ngunit hindi sapat ang online speculation para sabihing may iniiwasan o tinatakbuhan siyang proseso. Ang ganitong balita ay madalas na lumalakas dahil sa social media echo chambers—isang siklo kung saan inuulit at pinapalakas ng mga user ang pare-pareho nilang paniniwala.

Para naman sa usapin ng ICC, malinaw na patuloy ang kanilang assessment, ngunit wala pang opisyal na listahan, pangalan, o bagong hakbang na inilalabas na tumutukoy sa mga binabanggit sa mga kumakalat na tsismis online. Sa kabila nito, hindi maitatangging nakaabang ang marami sa anumang magiging galaw ng ICC, lalo na’t matagal na itong tinututukan ng mga lokal at internasyonal na grupo.

Kung may isang bagay na maliwanag, ito’y ang patuloy na interes ng publiko—isang interes na mabilis na nauuwi sa malalaking debate sa iba’t ibang platform. May mga naniniwalang may malalaking pangyayari nang nangyayari sa likod ng media blackout. Mayroon namang panig na naniniwalang ito’y bahagi lamang ng political propaganda upang sirain ang mga personalidad na matagal nang konektado sa administrasyon ni dating Pangulong Duterte.

Sa ganitong sitwasyon, mas mahalagang mangibabaw ang pag-iingat. Hindi lahat ng trending ay totoo, at hindi lahat ng ingay ay may katotohanan sa ilalim. Ang ganitong malalaking isyu—lalo na kung nakasalalay ang pangalan at reputasyon ng mga personalidad—ay dapat hinaharap nang may mahinahong pag-intindi at paghingi ng malinaw na impormasyon mula sa mga lehitimong institusyon.

Sa dulo, mananatiling mainit ang diskusyon hangga’t walang direktang pahayag ang ICC tungkol sa mga susunod na hakbang nito. At sa kabila ng mga haka-hakang naglalabasan, ang pinakamahalaga ay manatiling mapanuri ang publiko. Sa panahon ng mabilis na pagkalat ng impormasyon, responsibilidad ng bawat isa ang hindi basta magpahayag ng hindi pa pinatutunayan, at ang patuloy na paghahanap ng balanse at tama sa gitna ng maiingay na balita.