May mga pangarap na hindi binubuo ng luho, kundi ng pag-asang minsan sa buhay ay mararanasan mo rin ang mga bagay na matagal mong ipinagkait sa sarili. Para sa isang ina na buong buhay nagtrabaho para sa pamilya, sapat na ang simpleng biyahe—isang cruise na magsisilbing pahinga matapos ang maraming taon ng sakripisyo. Ngunit sa halip na simula ng masayang alaala, ang araw na iyon ay nauwi sa isang eksenang punong-puno ng sakit at katahimikan: iniwan siya sa pier, habang ang barkong binili niya ay unti-unting lumalayag.

Si Corazon, animnapu’t walong taong gulang, ay isang karaniwang ina. Walang mamahaling bahay, walang ipon sa bangko na sobra-sobra. Ang meron lang siya ay mahabang taon ng pagtitiyaga—bilang mananahi, labandera, at minsan ay kasambahay—para mapagtapos ang mga anak. Ang bawat kita, inuuna ang matrikula, pagkain, at bayarin. Kung may matira man, iyon ay itinatabi, hindi para sa sarili, kundi para sa kinabukasan ng pamilya.

Nang tuluyan siyang magretiro, doon lang niya naisip ang isang matagal nang tahimik na pangarap: makasakay sa cruise. Hindi niya alam kung kailan iyon unang pumasok sa isip niya—marahil noong may nakita siyang patalastas sa telebisyon, o noong may kapitbahay na nagkwento ng karanasan sa dagat. Ang malinaw lang, gusto niyang maranasan iyon kasama ang mga anak. Hindi niya nais mag-isa. Para sa kanya, mas mahalaga ang presensya ng pamilya kaysa sa destinasyon.

Kaya’t dahan-dahan niyang binuo ang desisyon. Kinuha niya ang pera mula sa kanyang retirement pay—perang balak sana niyang itabi para sa emerhensiya, para sa gamot, para sa mga araw na mahina na ang katawan. Ngunit naisip niya, “Buhay pa ako. Gusto kong maranasan ito habang kaya ko pa.” At sa isip niya, kasama ang mga anak, magiging sulit ang lahat.

Masaya ang mga anak noong una niyang ikinuwento ang plano. May halong gulat at tuwa. May nagtanong kung hindi ba siya manghihinayang sa pera. Ngumiti lang si Corazon. “Hindi sayang kung kasama ko kayo,” sagot niya. Nagplano sila. Nag-usap tungkol sa mga lugar na dadaanan ng barko, sa mga pagkaing titikman, sa mga larawang kukunin. Sa bawat kwento, lalo siyang nasabik.

Dumating ang araw ng biyahe. Maaga silang nagpunta sa pier. Nakasuot si Corazon ng simpleng bestida, dala ang maliit na bag na pinaghandaan niya ng ilang araw. May baon siyang gamot, panyo, at isang rosaryong matagal na niyang kasama sa bawat mahalagang lakad. Habang papalapit sila sa boarding area, ramdam niya ang kakaibang saya—isang saya na bihirang maramdaman ng isang inang sanay magbigay kaysa tumanggap.

Ngunit ilang hakbang bago ang huling pila, biglang huminto ang mga anak. May nagbulungan. May tumingin sa cellphone. May napabuntong-hininga. At doon niya narinig ang mga salitang hindi niya inakalang maririnig sa araw na iyon: “Ma, nakalimutan ka naming bilhan ng ticket.”

Akala niya ay biro. Napatawa pa siya nang pilit. “Ano’ng nakalimutan?” tanong niya. Ngunit seryoso ang mga mukha ng mga anak. Ipinaliwanag nila na nagkamali raw sa booking, na inakalang kasama na siya sa listahan, na hindi nila namalayang kulang ang ticket. Habang nagsasalita sila, patuloy ang anunsiyo ng crew. Malapit nang magsara ang boarding gate.

Naramdaman ni Corazon ang biglang panlalamig ng katawan. Hindi dahil sa hangin ng dagat, kundi dahil sa unti-unting pag-unawa sa nangyayari. Sinabi ng mga anak na susubukan daw nilang ayusin, pero kung hindi na raw kaya, sasakay na muna sila. “Sayang ang ticket,” sabi ng isa. “Matagal na naming hinintay ‘to.”

Walang lumabas na salita sa bibig ni Corazon. Tumango lang siya. Hindi niya alam kung bakit. Marahil dahil ayaw niyang maging sagabal. Marahil dahil sanay siyang magparaya. Ilang minuto lang ang lumipas, at nakita niyang naglakad palayo ang mga anak, bitbit ang mga bag, papunta sa barko. Walang yakap. Walang pangakong babalik agad. Naiwan siyang mag-isa sa pier.

Pinanood niya ang barkong unti-unting lumayo. Ang barkong binili niya gamit ang pera ng kanyang pagreretiro. Ang barkong simbolo sana ng pasasalamat sa sarili matapos ang habambuhay na sakripisyo. Sa sandaling iyon, hindi lang pangarap ang nawala sa kanya, kundi pati ang pakiramdam na siya ay mahalaga.

May ilang tao sa paligid, abala sa sarili nilang biyahe. May empleyado ng pier na nagtanong kung okay lang siya. Ngumiti si Corazon at nagsabing uuwi na lang siya. Ayaw niyang magpaliwanag. Ayaw niyang umiyak sa harap ng mga estranghero. Inipon niya ang natitirang lakas at naglakad palayo, dala ang bag na hindi man lang nabuksan.

Pagdating sa bahay, sinalubong siya ng katahimikan. Ang mga dingding ay parang masikip, ang oras ay mabagal. Umupo siya sa lamesa at doon lang tuluyang tumulo ang luha. Hindi siya umiiyak dahil sa cruise. Umiiyak siya dahil sa tanong na matagal nang nakabaon sa dibdib: hanggang kailan magiging huli ang isang ina sa listahan ng mga inuuna?

Lumipas ang ilang araw na walang tawag mula sa mga anak. May mga mensaheng dumating—maiikli, puno ng dahilan, may halong pangakong babawi. Ngunit para kay Corazon, hindi iyon sapat para burahin ang alaala ng pag-iwan sa kanya sa pier. Ang sugat ay hindi nakikita, ngunit ramdam sa bawat katahimikan ng bahay.

Kalaunan, may nakaalam ng kwento. Isang kamag-anak ang nagbahagi sa iba. Isang kaibigan ang nagtanong. At tulad ng maraming kwentong may bigat sa damdamin, naging usapan ito ng maraming tao. Hindi para husgahan agad ang mga anak, kundi para itanong ang mas malalim na isyu: paano natin tinitingnan ang mga magulang kapag tapos na silang magbigay?

Makalipas ang ilang linggo, dumating ang mga anak sa bahay ni Corazon. Hindi na masigla ang dating. May dala silang bagong mga dokumento—isang bagong booking, isang bagong biyahe. Humingi sila ng tawad. Hindi na palusot, kundi pag-amin na nagkamali sila. Inamin nilang inuna nila ang sarili, at nakalimutan ang taong dahilan kung bakit naroon sila ngayon.

Tahimik na nakinig si Corazon. Hindi siya agad nagsalita. Sa huli, sinabi niya ang matagal nang nasa puso: “Hindi ako nasaktan dahil hindi ako nakasakay. Nasaktan ako dahil iniwan ninyo ako.” Walang sagot ang mga anak. At doon nila naunawaan na ang tiwala, kapag nasira, hindi basta-basta nababalik ng ticket o biyahe.

Ang kwento ni Corazon ay hindi lang tungkol sa isang cruise na hindi natuloy. Ito ay kwento ng maraming magulang na buong buhay nagparaya, at minsan, sa isang iglap, ay nakakalimutan. Isa itong paalala na habang may oras pa, habang nandiyan pa ang mga magulang, huwag nating ipagpalit ang kanilang damdamin sa pansariling kasiyahan. Dahil may mga barkong umaalis nang minsan lang—at may mga sugat na habang-buhay ang bakas.