Lumipad ang basong plastik. Tumama ito sa pader, tumalbog, at nag-iwan ng mantsa ng kape sa kupas na wallpaper. Pero hindi ang baso ang nakakabingi. Ang nakakabingi ay ang boses ni Aling Rosa—isang boses na puno ng lason, pagod, at galit na naipon sa loob ng dalawang dekada.

“Puro kayo pabigat! Sana hindi ko na lang kayo binuhay!”

Tumigil ang mundo sa loob ng maliit na sala. Si Elias, ang panganay, ay nakatayo sa may pintuan, hawak ang kanyang kupas na backpack. Si Maya, ang bunso, ay nakayuko sa hapag-kainan, nanginginig ang mga kamay habang hawak ang isang pirasong papel.

Ang katahimikan ay tila isang kutsilyong dahan-dahang humahati sa hangin.

Ang Bigat ng Kahapon
Hindi laging ganito si Rosa. Noong bata pa ang mga anak niya, siya ang uri ng nanay na ipagpapalit ang sariling hininga para lang mapatawa sila. Ngunit ang kahirapan ay parang anay. Unti-unti nitong kinakain ang pundasyon ng pagmamahal hanggang sa ang matira na lang ay ang marupok na balat ng obligasyon.

Tiningnan ni Rosa si Elias. Dalawampu’t limang taon na ito, pero hanggang ngayon, construction worker pa rin na pasulpot-sulpot ang trabaho. Tiningnan niya si Maya. Labing-walong taon, nag-aaral pa, pero palaging humihingi ng pambayad sa kung anu-anong proyekto.

“Ma, pasensya na,” mahinang sabi ni Elias. Ang boses niya ay basag, parang lupang tuyot na kailangan ng ulan.

“Pasensya? Mabubusog ba ako ng pasensya niyo?” bulyaw ni Rosa. Lumapit siya sa anak, ang kanyang mga mata ay nagniningas sa poot. “Simula nang mamatay ang tatay niyo, ako ang naging kalabaw rito! Labada rito, tinda roon! Pero kayo? Wala kayong ibang ginawa kundi ubusin ang buhay ko!”

Lumapit si Maya, sinusubukang hawakan ang kamay ng ina. “Ma, graduation ko na sa susunod na buwan. Nakakuha ako ng scholarship para sa college—”

Padarag na binawi ni Rosa ang kanyang kamay. “Scholarship? Pera ang kailangan ko, Maya! Hindi papel! Pagod na pagod na akong maging nanay niyo! Sana nawala na lang kayo kasabay ng tatay niyo!”

Ang Desisyon
Tumigas ang mukha ni Elias. Ang sakit na nararamdaman niya ay nagbago—mula sa lungkot, ito ay naging isang malamig at matalim na determinasyon.

“Iyan ba talaga ang tingin mo sa amin, Ma?” tanong ni Elias. Kalmado ang boses niya ngayon. At ang kalmadong iyon ang mas nakakatakot kaysa sa kahit anong sigaw. “Pabigat?”

“Oo! Pabigat kayo sa bawat hakbang ko!” sagot ni Rosa, hindi nag-iisip. Ang galit ay isang bulag na hayop.

Tumingin si Elias kay Maya. Isang tingin na tanging magkapatid lang ang nakakaalam. May mensahe sa mga mata ni Elias: Tapos na tayo rito.

“Sige, Ma,” sabi ni Elias. Inilapag niya ang backpack sa sahig. “Kung iyan ang gusto mo, ibibigay namin sa iyo ang katahimikan na hinihingi mo.”

Kinuha ni Elias ang kamay ni Maya. “Tara na.”

“Saan kayo pupunta? Wag niyo akong talikuran!” sigaw ni Rosa, pero ang galit niya ay nagsisimula nang haluan ng kaba.

Hindi lumingon ang dalawa. Lumabas sila ng pinto habang ang ulan sa labas ay nagsisimulang pumatak, tila nakikiramay sa bigat ng bawat hakbang.

Ang Gabing Walang Hanggan
Lumipas ang isang oras. Pagkatapos ay dalawa.

Nanatili si Rosa sa kusina. Uminom siya ng tubig, sinubukang pakalmahin ang sarili. Babalik din ang mga iyon, isip niya. Saan naman sila pupunta? Wala silang pera. Wala silang matutuluyan.

Ngunit habang lumilipas ang mga minuto, ang bahay ay tila lumalaki. Ang bawat sulok ay tila bumubulong ng kanyang mga sinabi. Puro kayo pabigat. Sana hindi ko na kayo binuhay.

Nagsimulang maglinis si Rosa para mawala ang kaba. Pinulot niya ang basong plastik. Nilinis niya ang mesa. At doon, nakita niya ang papel na hawak ni Maya kanina.

Ito ay hindi lang basta scholarship letter. Isa itong sulat mula sa isang malaking kumpanya. Si Maya ay napiling “Student Intern of the Year” na may kasamang cash grant na sapat na para bayaran ang lahat ng utang nila sa bupali.

Sa likod ng papel, may nakasulat na maikling mensahe: “Surprise, Ma! Pambayad na natin ito sa bahay. Rest ka na starting next month. Mahal ka namin.”

Nabitawan ni Rosa ang papel. Ang kanyang puso ay tumibok nang mabilis, parang ibong gustong kumawala sa hawla.

Ang Katotohanan
Tumakbo siya sa labas. “Elias! Maya!” sigaw niya sa gitna ng malakas na ulan.

Ang kalsada ay madilim at madulas. Ang tanging liwanag ay ang mga streetlight na kumukurap-kurap. Sa malayo, nakita niya ang mga ilaw ng isang ambulansya at ang nagkakagulong mga tao sa kanto ng highway.

Ang kanyang tuhod ay nanghina. Ang bawat hakbang patungo sa kaguluhan ay parang paglalakad sa ibabaw ng mga bubog.

“Anong nangyari?” tanong niya sa isang kapitbahay, ang boses niya ay halos isang bulong.

“Isang motor, Aling Rosa… nasalpok ng truck. May dalawang bata… sumubok tumawid.”

Nang makarating siya sa gitna ng kalsada, nakita niya ang backpack ni Elias. Nakabukas ito, at ang mga gamit niya ay nakakalat sa kalsada—ang kanyang uniporme sa construction, isang lumang litrato nilang tatlo, at isang maliit na box ng gamot para sa arthritis ni Rosa.

Doon, sa ilalim ng malamig na ulan, nakita niya sila.

Si Elias ay nakahiga, duguan ang ulo, pero ang kanyang kamay ay mahigpit pa ring nakahawak sa kamay ni Maya, na tila kahit sa huling sandali ay pinoprotektahan niya ang kapatid.

Ang Huling Sigaw
“Hindi… hindi…” hagulgol ni Rosa. Lumuhod siya sa gitna ng kalsada, niyakap ang malamig na katawan ng kanyang panganay. “Elias, gising! Maya, anak, gising na! Nagbibiro lang si Mama! Hindi kayo pabigat! Kayo ang buhay ko!”

Pero ang ulan lang ang sumasagot. Ang tunog ng ulan sa semento ay tila isang malungkot na palakpak para sa isang trahedyang siya mismo ang sumulat.

Dinala sila sa ospital, pero alam ni Rosa ang katotohanan. Ang mga salitang binitawan niya kanina ay naging isang sumpa na natupad sa pinaka-malupit na paraan.

Sa loob ng emergency room, habang naghihintay ng himala na alam niyang hindi darating, tiningnan ni Rosa ang kanyang mga kamay. Ang mga kamay na nagpalaki sa kanila, pero ang mga kamay din na nagtulak sa kanila palayo.

Ang Pagbangon sa Abo
Lumipas ang mga araw. Ang bahay na dati ay puno ng ingay at bangayan ay naging isang libingan ng mga alaala.

Si Maya ay nakaligtas, ngunit nawalan siya ng kakayahang maglakad. Si Elias… si Elias ay wala na.

Isang hapon, habang inaalalayan ni Rosa si Maya sa wheelchair, tumigil ang bata sa harap ng bintana.

“Ma,” mahinang sabi ni Maya.

“Bakit, anak?”

“Sabi ni Kuya bago siya mawalan ng malay… sabihin ko raw sa iyo na huwag kang mag-alala. Hindi na raw siya pabigat sa iyo.”

Ang mga salitang iyon ay mas masakit pa kaysa sa kahit anong sampal. Humagulgol si Rosa, isinubsob ang mukha sa balikat ng anak. “Patawarin mo ako, Maya. Patawarin niyo ako.”

Ang Bagong Bukas
Ang kwentong ito ay hindi nagtatapos sa kamatayan, kundi sa isang masakit na pagsilang muli. Natutunan ni Rosa na ang pag-ibig ay hindi sinusukat sa kung gaano karaming pera ang nadadala sa mesa, kundi sa kung gaano kalawak ang pasensya sa gitna ng kakulangan.

Nagtatrabaho pa rin si Rosa, pero ngayon, hindi na siya nagrereklamo. Tuwing pagod siya, tinitingnan niya ang litrato ni Elias sa altar. Ang ngiti nito ang nagbibigay sa kanya ng lakas na magpatuloy para kay Maya.

Ang boses na dati ay puno ng lason, ngayon ay puno na ng pagsisisi at pag-asa.

Sa huli, ang pinakamabigat na dalahin ay hindi ang mga anak na nangangailangan, kundi ang mga salitang binitawan na hindi na kailanman mababawi.