Sa muling pag-init ng tensyon sa Timog-Silangang Asya, isang madugong labanan ang kasalukuyang nagaganap sa hangganan ng Thailand at Cambodia na yumanig sa katatagan ng rehiyon. Ang sentro ng kaguluhan—ang estratehikong Hill 350 at ang paligid ng mga sinaunang templo—ay naging “no man’s land” matapos ang serye ng mga palitan ng putok, artillery fire, at ang nakakagigimbal na paggamit ng air strikes ng Royal Thai Air Force. Sa gitna ng usok at apoy, isang masakit na realidad ang bumungad sa ating bansa: may mga Overseas Filipino Workers (OFWs) na direktang naiipit sa krus na apoy.

Ang Labanan para sa Hill 350
Nagsimula ang panibagong bugso ng karahasan nang magkaroon ng matinding engkwentro sa tinatawag na Hill 350. Ayon sa mga ulat mula sa ground, ang Thailand ay naglunsad ng mga jet fighter sorties upang bombahin ang mga posisyon ng Cambodia, isang hakbang na nagpahiwatig ng pag-akyat ng antas ng operasyong militar mula sa simpleng border skirmish patungo sa isang ganap na digmaan.

Hindi rin nagpadaig ang Cambodia; gamit ang kanilang mga kanyon at rocket launchers (BM-21), pinalakas nila ang kanilang depensa sa nasabing burol. Ang tindi ng labanan ay naging sanhi upang hindi na makuha ng Thailand ang mga nasawi nilang sundalo sa nasabing lugar dahil sa walang humpay na pag-ulan ng artillery. Sa gitna ng tensyong ito, tinatayang may limang Pilipino ang naiulat na hindi makaalis sa apektadong lugar, habang libu-libo pang sibilyan ang napilitang lumikas.

Ang Mapanganib na ‘Pakikisawsaw’ ng China at Amerika
Sa likod ng mga putok ng baril ay ang mas malalim na laro ng geopolitics. Ang China ay mabilis na nag-alok ng tulong bilang tagapamagitan o mediator upang ayusin ang gulo. Gayunpaman, ang hakbang na ito ay binabantayan nang husto ng mga international observers. Matagal nang kilala ang China bilang pangunahing tagasuporta ng militar ng Cambodia, at may mga hinala na ang kanilang pakikialam ay may layuning palakasin pa ang kanilang impluwensya sa rehiyon bilang kapalit ng “kapayapaan.”

Sa kabilang banda, ang Amerika ay nasa isang mahirap na sitwasyon. Bilang matagal na kaalyado ng Thailand, nagbibigay ang Washington ng diplomatikong presyon upang pigilan ang paglala ng labanan. Ayaw ng Amerika ng isa pang front ng digmaan sa Asya habang abala sila sa Europe at Middle East. Ang sitwasyon ay inilalarawan na ng ilan bilang isang “proxy war”—kung saan ang Cambodia ay may suporta ng Beijing at ang Thailand ay sumasandal sa impluwensya ng Kanluran.

Ang Hamon sa Pilipinas at ang Kredibilidad ng ASEAN
Para sa gobyerno ng Pilipinas at Vietnam, ang krisis na ito ay hindi lamang isyu ng dalawang bansa. Ang kaligtasan ng mga OFWs ang pinakaprayoridad ng Maynila. Bagama’t may mga paunang tulong na, ang panawagan ng marami ay isang malinaw at mabilis na repatriation plan bago pa tuluyang magsara ang mga border at lumawak ang saklaw ng mga missile at tangke.

Bukod dito, ang patuloy na pag-atake sa mga sibilyan at mga istruktura ay naglalagay sa ASEAN sa isang kahiya-hiyang posisyon. Bilang parehong miyembro ng samahan, ang kawalan ng kakayahan ng ASEAN na pigilan ang digmaan sa pagitan ng Thailand at Cambodia ay nagpapakita ng kahinaan ng kanilang diplomatikong mekanismo. Ang United Nations ay naglabas na rin ng matinding pahayag na humihiling ng kagyat na tigil-putukan upang maiwasan ang mas malaking trahedya.

Ang Dilema ng OFW: Buhay o Kabuhayan?
Sa huli, ang pinakamabigat na pasanin ay nasa balikat ng ating mga kababayan sa Thailand. Marami sa kanila ang nahaharap sa malupit na pagpili: mananatili ba sila sa kanilang mga trabaho upang patuloy na makapagpadala ng pera sa pamilya sa Pilipinas, o uuwi na ba sila upang iligtas ang kanilang mga buhay? Habang ang Hill 350 ay patuloy na binubulabog ng mga air strikes, ang bawat segundo ay mahalaga.

Kailangan ng mabilis na pagkilos mula sa Department of Migrant Workers (DMW) at DFA. Hindi sapat ang diplomatikong panawagan lamang; kailangan ng konkretong hakbang upang matiyak na walang Pilipinong magiging collateral damage sa digmaang hindi naman atin.

Nais niyo bang gumawa ako ng isang updated na listahan ng mga “safe zones” at contact numbers ng Philippine Embassy sa Thailand para sa mga apektadong OFWs, o baka gusto ninyong suriin natin ang kasaysayan ng Hill 350 upang maunawaan kung bakit ito ay isang “sacred ground” para sa dalawang bansa?