“Pumasok ako bilang isang tubero na halos hindi pinapansin, pero lumabas akong salamin ng katotohanang hindi kayang takasan ng sinumang mapagmataas.”

Ako si Ellie.

Maaga akong dumating sa gusali ng kumpanya sa Makati City, bago pa man magising nang tuluyan ang lungsod. Bitbit ko ang luma kong toolbox, mabigat pero pamilyar sa aking mga kamay. Suot ko ang kupas ngunit malinis na unipormeng pangtubero, amoy bakal at grasa, amoy ng trabahong hindi ipinagmamalaki ng marami. Tahimik akong pumasok sa basement kung saan naroon ang mga sirang tubo. Sanay na ako sa ganitong galaw. Pumasok, gumawa, umalis. Walang pumapansin. Walang nagtatanong. At sa totoo lang, ganoon ko gusto.

Pero hindi ko alam na ang araw na iyon ang magsisimulang mag-iba ng direksyon ng buhay ko.

Habang paakyat ako sa ikatlong palapag para ayusin ang tumutulong gripo sa pantry, nasalubong ko siya. Si Janine. Operations manager ng kumpanya. Hindi mo kailangang ipakilala ang sarili niya. Kita na agad sa tindig. Mula ulo hanggang paa, perpekto. Matikas. Malamig ang mga mata. Ang klase ng tinging hindi sumasalubong kundi sumusukat.

Sinuri niya ako mula ulo hanggang paa na parang isa lang akong sagabal sa malinis na paligid. Wala siyang sinabi, pero dama ko ang pandidiri at pagmamataas sa kanyang mga mata. Kasama niya sina Marco at Clara, kapwa manager. Narinig ko pang napailing si Marco habang papalayo sila.

Hindi ko alam kung bakit pinapayagan ang mga ganyang tao na makaakyat dito.

Tumawa si Janine. Si Clara naman ay tahimik lang, halatang hindi komportable.

Hindi nila napansin na nakatingin pa rin ako sa kanila habang hawak ang toolbox ko. Sa unang tingin pa lang, nahuli na ni Janine ang atensyon ko. Hindi dahil sa ganda. Kundi sa kakaibang tapang at kumpiyansa. Mga katangiang matagal ko nang hinahangaan sa isang tao. Pero kasabay ng paghanga, may kirot. Dahil nakita ko rin kung paano niya tignan ang mga taong itinuturing niyang mababa.

Habang naglalakad ako pabalik sa maintenance room, lihim akong napangiti. May kakaibang damdaming sumulpot sa dibdib ko. Hindi ko pa alam kung bakit, pero ramdam kong may aral akong matututunan sa babaeng iyon. O baka siya ang may matututunan.

Habang inaayos ko ang tumutulong gripo sa pantry, dumating si Janine kasama ang ilang staff para magkape. Tahimik lang ako sa gilid, maingat na hinihigpitan ang mga turnilyo. Nang matapos ako, pinunasan ko ang aking mga kamay at naglakas-loob na ngumiti sa kanya.

Ma’am, pasensya na po kung nakaabala ako. Sa susunod po, baka kape na lang ang ayusin ko para sa inyo.

Biro iyon. Magaan. Umaasa akong kahit bahagya ay mapapangiti siya.

Pero hindi.

Napataas ang kilay niya. Pilit ang ngiti. Salamat. Pero siguro mas mabuti pang tubo na lang ang ayusin mo. Huwag ka na ring umasang makakaakyat sa antas naming mga propesyonal.

May ilang staff na napatawa. Hindi dahil nakakatawa, kundi dahil takot silang hindi tumawa.

Habang papalayo siya, binitawan pa niya ang mga salitang hindi ko malilimutan. Mga tulad mo, hindi dapat umaasang makipantay sa amin.

Parang may patalim na bumaon sa dibdib ko. Pero ngumiti ako. Bahagyang yumuko bilang paggalang. Hindi ako sumagot. Hindi ako nagalit. Tahimik akong lumabas ng pantry dala ang toolbox ko, kahit ramdam kong mabigat ang bawat hakbang.

Sa likod ko, nakita ko si Clara. Tahimik. May hiya sa mga mata. Hindi para kay Janine, kundi para sa akin.

Sa mga sumunod na araw, paulit-ulit ang ganoong eksena. Tuwing makikita ako ni Janine, may taas-kilay, may sulyap ng panlilibak. Sa hallway, may mga pabulong na tukso. May halakhak. May mga salitang hindi ko naririnig nang direkta, pero ramdam ko ang tama.

Isang araw, nagkaroon ng tagas sa main pipeline sa basement. Kahit hindi ako ang huling humawak doon, ako ang ipinatawag. Pagbaba ko pa lang, sinalubong na ako ng sigaw ni Janine. Puro kapalpakan. Isa kang sagabal.

Napayuko ako. Tahimik kong inayos ang tubo habang pinagmamasdan ng iba. Nang umalis siya, nilapitan ako ni Clara at humingi ng paumanhin. Ngumiti lang ako. Bahagi lang po ng trabaho.

Pero ang hindi nila alam, sa labas ng gusaling iyon, may ibang buhay akong ginagalawan.

Sa pribado kong condo, nakasuot ako ng suit, nakaupo sa harap ng mesa na puno ng dokumento at business plans. Ako ang nagtatag ng kumpanyang iyon. Mula sa pagiging anak ng isang mahirap na pamilya sa probinsya, naging construction helper, plumbing apprentice, hanggang sa magtayo ng sarili kong kumpanya na lumaki at naging isa sa pinakamalaking facility management corporations sa bansa.

Pinili kong pumasok bilang tubero. Hindi para magkunwari. Kundi para makita ang totoo.

Sa isang pribadong pulong kasama ang HR head, malinaw ang usapan. Walang makakaalam. Gusto kong makita kung paano tratuhin ng mga lider ang mga taong inaakala nilang nasa ibaba.

At si Janine ang pinakamalinaw na salamin.

Dumating ang araw na naglakas-loob akong lapitan siya. Hindi para magpatawa. Hindi para manligaw. Kundi para maging tapat. Sa harap ng buong opisina, sinabi kong hinahangaan ko siya at nais ko siyang ligawan.

Tumigil ang paligid.

At doon niya ako tuluyang dinurog.

Tumawa siya. Malakas. Mapanlait. Isang tubero lang tulad mo? Hindi ka karapat-dapat sa akin.

Walang sumagot. Walang tumayo. Walang nagtanggol.

Tahimik akong tumalikod at umalis. Hindi pa iyon ang oras.

Isang linggo ang lumipas. Biglaang ipinatawag ang lahat sa conference hall. Nang bumukas ang pinto at pumasok ako, hindi na ako ang tuberong gusgusin. Naka-suit ako. Matikas. Kalmado.

Nanlaki ang mga mata ni Janine. Namutla siya. Nanginginig ang kamay.

Ako ang bagong CEO.

Nang magsalita ako, malinaw ang mensahe. Ang tagumpay ay hindi nasusukat sa posisyon kundi sa respeto sa kapwa. Ang bawat tao, gaano man kababa ang ranggo, ay may dignidad.

Hindi ko siya tinuro. Hindi ko siya pinahiya. Hindi ko kailangan.

Pagkatapos ng lahat, lumapit siya. Humingi ng tawad. Taos-puso. Nakinig ako. Tinanggap ko.

Hindi dahil kailangan niya ng kapatawaran. Kundi dahil kailangan niya ng pagkakataong magbago.

At nagbago siya.

Unti-unti. Totoo. Walang pilit.

Ngayon, kapag nagkakasalubong kami, may respeto. May ngiti. May tahimik na pag-unawa.

At minsan, sa gitna ng katahimikan ng opisina, napapangiti ako. Dahil alam kong ang pinakamahalagang tubo na naayos ko sa gusaling iyon ay hindi gawa sa bakal o plastik.

Kundi ang sirang pananaw ng isang tao sa kapwa niya tao.