Ang amoy ng mga puting liryo ay nakakasulasok.

Para kay Elisa, ito na ang magiging amoy ng kamatayan habang buhay. Nakatayo siya sa harap ng nakabukas na libingan ni Arturo, ang kanyang asawa, ang kanyang sandippan. Ang ulan ay walang tigil sa pagpatak, tila mga karayom na yelo na tumutusok sa kanyang itim na bestida, ngunit hindi niya ramdam ang ginaw.

Manhid ang buo niyang katawan.

Sa kanyang tabi, ang anak niyang si Leo—anim na taong gulang—ay mahigpit na nakakapit sa kanyang kamay. Hindi umiiyak ang bata, ngunit nanlalaki ang mga mata nito habang nakatitig sa kahong mahogany na dahan-dahang ibinababa sa lupa.

Sa likuran nila, sa ilalim ng isang itim at eleganteng tolda, nakaupo si Donya Imelda Villaseñor. Ang matriarka ng pinakamalaking imperyo ng tela sa rehiyon. Walang ni isang butil ng luha sa kanyang mga mata. Para sa kanya, ang libing na ito ay hindi trahedya; ito ay oportunidad. Oras na para maglinis ng “dumi.”

At ang dumi, sa kanyang paningin, ay si Elisa.

Nang matapos ang seremonya, humarap si Elisa sa kanyang biyenan, umaasa ng kahit katiting na awa. Ngunit tumayo si Donya Imelda, pinagpagan ang palda na parang may dumikit na insekto.

“Tapos na ang palabas,” malamig na wika ng Donya. “Umuwi na tayo sa Hacienda. May mga bagay tayong dapat tapusin.”

Pagdating sa Hacienda del Sol, bumungad kay Elisa ang isang bangungot.

Sa beranda, walang mga katulong na may dalang kape. Ang naroon ay mga itim na plastic bag na basang-basa ng ulan. Ang mga gamit niya.

“Anong ibig sabihin nito?” nanginginig na tanong ni Elisa.

Lumabas si Donya Imelda kasama ang mga armadong gwardya. Tiningnan niya si Elisa mula ulo hanggang paa. “Pagwawasto, mahal kong Elisa. Hindi iyan mga gamit mo. Iyan ang mga basurang pinahihintulutan kong dalhin mo. Ang bahay na ito, ang pera, ang lahat—ay akin. At hindi ko bubuhayin ang isang patay-gutom na ginayuma ang anak ko.”

“Pero asawa ako ni Arturo! May karapatan ako!” sigaw ni Elisa, niyakap si Leo nang mahigpit.

Lumapit ang Donya, ang amoy ng mamahaling pabango ay sumampal sa hangin. “Wala kang karapatan dahil wala kang pirma sa trust fund. Si Leo… maaari siyang manatili. Palalakihin namin siya bilang katulong. Pero ikaw? Lumayas ka.”

“Hinding-hindi ko iiwan ang anak ko!”

“Kung gayon, magsama kayo sa impyerno,” hatol ni Imelda. Sumenyas siya sa gwardya. “Ibigay ang kanyang pamana.”

Isang mabigat na bagay ang ibinagsak sa paanan ni Elisa. Isang luma at inuuod na habihan ng tela. Kasunod nito ay isang sako ng maitim at magaspang na bulak—ang uri ng bulak na itinuturing na damo sa plantasyon. At huli, kinaladkad nila si “Itim,” ang maliit na kambing na alaga ni Leo.

“Isang sirang habihan, basurang bulak, at isang kambing. Tingnan natin kung mabubuhay ka diyan,” halakhak ni Imelda habang isinasara ang malaking bakal na tarangkahan.

Bago tuluyang sumara ang pinto, isang timba ng maruming tubig ang ibinuhos ng gwardya kay Elisa. Basang-basa, nilalamig, at ipinahiya sa harap ng anak. Wala na siyang ibang mapupuntahan.

Ang kanilang naging tahanan ay isang abandonadong bodega ng tabako sa labas ng bayan. Ang bubong ay butas, ang sahig ay lupa.

Tatlong araw na silang walang matinong kain. Ang tanging yaman ni Elisa ay ang sako ng “basurang bulak.” Sinubukan niyang ibenta ito sa palengke, ngunit pinagtawanan lang siya.

“Maitim na bulak? Walang silbi ‘yan,” sabi ng tindero. “Hindi kumakapit ang tina. Pangit. Magaspang. Parang ikaw.”

Umuwi si Elisa na luhaan. Gutom na si Leo. Galit ang nararamdaman niya. Sa desperasyon, kumuha siya ng isang dakot ng maruming bulak. Puno ito ng langis at tinik. Sinimulan niyang kusutin ito sa tubig-ulan habang humahagulgol.

“Bakit?” sigaw niya sa kawalan. “Bakit niyo kami ginaganito?”

Kinuskos niya nang kinuskos ang bulak gamit ang kanyang mga luha at galit. Nang iangat niya ito sa liwanag ng buwan, natigilan siya.

Ang dumi at langis ay natanggal, pero ang kulay… hindi ito naging abo. Ito ay naging isang malalim, makintab, at misteryosong itim. Mas maitim pa sa gabi. At ang tekstura? Malambot pa sa sutla.

“Hindi ka basura,” bulong ni Elisa, hinahaplos ang hibla. “Isa kang kayamanan na hindi nila naiintindihan.”

Kinabukasan, umakyat si Elisa sa Bundok ng mga Kaluluwa. Hinanap niya si Pilar, ang dating maalamat na manghahabi na nabaliw umano at nagtatago sa mga guho.

Natagpuan niya ang matanda na bulag na, nakaupo sa isang duyan.

“Amoy takot ka,” sabi ni Pilar nang hindi lumilingon.

“Gusto kong matutong humabi,” matapang na sagot ni Elisa. “Mayroon akong maitim na bulak.”

Hinawakan ni Pilar ang hibla. Ang kanyang mga daliri, bagamat kulubot, ay parang may sariling mata. “Puno ng galit ang hiblang ito. Pero… may buhay.”

Tinanggap siya ni Pilar. Ang pagsasanay ay malupit. Piniringan ni Pilar si Elisa.

“Nagsisinungaling ang mga mata, Elisa!” sigaw ng matanda kapag nagkakamali siya. “Ang mga kamay lang ang nagsasabi ng totoo. Huwag mong pilitin ang sinulid. Pakinggan mo ang tibok nito.”

Sa loob ng ilang buwan, nagtrabaho si Elisa hanggang sa magdugo ang kanyang mga daliri. Natutunan niyang gamutin ang bulak gamit ang langis ng niyog at walnut. Nakabuo siya ng telang kakaiba—isang itim na sumisipsip ng liwanag. Vanta Black.

Nang makabuo siya ng isang alampay, ibinenta niya ito sa isang turistang Pranses sa bayan. Binayaran siya ng limang libong piso. Sapat na para sa gamot at pagkain. Akala ni Elisa, magsisimula na silang bumangon.

Ngunit may mga mata ang dingding.

Nalaman ni Donya Imelda ang tungkol sa “itim na tela.” Ang kanyang inggit ay parang asido. Hindi siya makakapayag na ang babaeng tinawag niyang basura ay makagawa ng ginto.

Isang hapon, dumating ang mga pulis sa bundok kasama ang Donya.

“Kumpiskahin ang lahat!” utos ni Imelda.

“Hindi! Pinaghirapan namin ‘yan!” sigaw ni Elisa, humarang sa pinto.

Isang malakas na sampal ang dumapo sa mukha ni Elisa. Bumagsak siya sa putik.

“Wala kang pag-aari,” bulong ni Imelda, nakayuko sa kanya. “Ang kambing na ‘yan? Akin. Ang lupang ito? Akin. Magnanakaw ka lang ng bulak.”

Pinanood ni Elisa habang winawasak ng mga pulis ang habihan. Kinuha nila ang mga sako ng naprosesong bulak. At ang pinakamasakit, hinila nila si Itim, ang kambing, habang umiiyak si Leo.

Iniwan silang walang-wala.

Nang gabing iyon, hindi kinaya ng puso ni Pilar ang stress. Namatay ang matanda sa bisig ni Elisa.

“Ang apoy…” huling bulong ni Pilar. “Ang apoy ay hindi lang sumisira… nagpapatibay din ito.”

Habang nakaratay ang katawan ng kanyang guro, at habang natutulog ang kanyang anak sa gutom, naramdaman ni Elisa ang isang bagay na namuo sa kanyang dibdib. Hindi na ito lungkot. Ito ay purong poot.

Hinalughog niya ang isang butas sa pader na bato na hindi nakita ng mga pulis. Doon, nakatago ang huling rolyo ng sinulid—ang pinakamapino, pinakamakinang na hibla na ginawa niya mula sa leeg ng kambing, hinaluan ng lumang pilak na ibinigay ni Pilar.

Wala na siyang habihan.

Lumapit si Leo, may dalang dalawang piraso ng sunog na kahoy mula sa puno ng mesquite. Tinusok-tusok niya ito para maging matulis.

“Mama,” sabi ng bata. “Kinuha nila ang makina. Pero nasa atin pa ang mga kamay natin.”

Kinuha ni Elisa ang mga patpat. Tumingin siya sa buwan.

“Tama ka, anak,” sabi niya, ang luha ay natuyo na. “Hahabihin natin ang isang sapot na babalot sa kanila.”

Sa loob ng tatlong gabi, hindi natulog si Elisa. Gamit ang dalawang sunog na patpat, nirelyeno niya ang tela. Hindi ito patag. Ito ay may hugis, may buhay, may bagsik.

Ang gabi ng Gala de Moda ni Donya Imelda. Ang tema: “Dalisay na Kaputian.”

Ang convention center ay puno ng mga puting liryo. Lahat ay nakasuot ng puti. Si Imelda, suot ang kanyang obra-maestra, ay nagmamalaki sa entablado habang ini-interview.

“Ang koleksyong ito ay para sa mga taong walang itinatago. Walang mantsa. Perpekto,” sabi ni Imelda sa harap ng mga camera.

Sa backstage, nakapasok si Elisa suot ang uniporme ng janitress. Tulak-tulak niya ang kariton ng maruming labada. Sa ilalim ng mga basahan, naroon ang kanyang sandata.

Pinuslit niya ang sarili sa dressing room ni Arya, ang sikat na modelong sawa na sa pang-aalipusta ni Imelda.

“Hubarin mo ‘yan,” sabi ni Elisa kay Arya, inilalabas ang itim na damit.

Napasinghap si Arya. Ang damit ay hindi mukhang tela. Mukha itong balat ng dragon—itim na itim na may mga hibla ng pilak na parang kidlat sa bagyo.

“Isang digmaan ang isusuot mo, hindi damit,” babala ni Elisa.

Ngumiti si Arya. “Handa ako.”

Sa entablado, inanunsyo ang finale. “Ang sagisag ng kabutihan… Arya!”

Ngunit walang lumabas.

Biglang namatay ang lahat ng ilaw. Nagkagulo ang mga tao. Mula sa sound system, umalingawngaw ang isang malungkot at galit na tunog ng biyolin.

Isang spotlight ang bumukas.

Lumabas si Arya. Nakayapak. Walang makeup. Suot ang Vanta Black na damit.

Napasinghap ang buong bulwagan. Ang itim na tela ay sumisipsip ng liwanag. Ang texture nito ay magaspang, brutal, ngunit napaka-elegante. Ang pilak ay kumikislap tuwing gumagalaw siya. Para siyang isang reyna ng kadiliman na dumating para maningil.

Napatayo si Imelda. Namutla siya sa galit. Nakilala niya ang materyales.

“Magnanakaw!” sigaw ni Imelda, sira na ang poise. “Akin ang telang ‘yan! Security! Hulihin siya!”

Bago pa makalapit ang mga gwardya, umakyat si Elisa sa entablado. Suot pa rin ang uniporme ng janitress, inagaw niya ang mikropono.

“Hindi iyan sa inyo, Donya Imelda!” ang boses ni Elisa ay dumagundong.

Natigilan ang lahat. Naka-live broadcast ito sa buong bansa.

“Ang telang ito ay gawa sa bulak na itinapon niyo sa putik,” sigaw ni Elisa, nakatitig sa mga mata ng biyenan. “Sinabi niyo na basura ito. Sinabi niyo na walang kwenta. Pero hindi niyo alam na kapag ang itim na bulak ay hinugasan ng luha at pinatibay ng apoy, nagiging mas matibay ito sa bakal.”

Sumugod si Imelda para agawin ang mic, pero iniwasan siya ni Elisa. Itinaas ni Elisa ang kanyang mga kamay sa harap ng higanteng screen.

Nag-zoom in ang mga camera.

Nakita ng lahat ang mga kamay ni Elisa—puno ng sugat, kalyo, peklat, at mantsa ng walnut na hindi na matatanggal. At sa tabi nito, ang makinis at manicured na kamay ni Imelda na akmang sasampal.

“Ang mga kamay na ito ang lumikha!” sigaw ni Elisa. “Ang mga kamay ninyo ay marunong lang manira at magnakaw ng gawa ng iba! Ang inyong ‘Dalisay na Kaputian’ ay isang kasinungalingan!”

Katahimikan.

Pagkatapos, isang palakpak. Mula sa editor ng pinakasikat na fashion magazine. Sinundan ng isa pa. At isa pa. Hanggang sa ang buong bulwagan ay nakatayo, nagpapalakpakan para sa janitress at sa itim na damit.

Nanginginig si Imelda. Tumingin siya sa paligid at nakita ang pagbagsak ng kanyang imperyo sa mga mata ng mga tao.

Kumuha si Elisa ng isang baso ng red wine mula sa isang waiter sa gilid ng entablado. Humarap siya kay Imelda.

“Sabi niyo, ang puti ay para sa mga walang itinatago,” malamig na sabi ni Elisa. “Ipakita natin ang tunay ninyong kulay.”

Isinaboy niya ang alak sa puting bestida ni Imelda.

Ang mantsa ng pulang alak ay kumalat na parang dugo sa dibdib ng Donya. Napaupo si Imelda sa sahig, umiiyak, talunan, habang ang mga flash ng camera ay kumikislap sa kanyang kahihiyan.

Epilogo

Lumipas ang limang taon. Ang dating marangyang Hacienda del Sol ay iba na ngayon. Wala na ang mga bakal na tarangkahan.

Ito na ngayon ang Escuela de Pilar, isang paaralan para sa mga inabusong kababaihan na gustong matutong humabi.

Sa hardin, masayang naglalaro si Leo, kasama ang matanda nang kambing na si Itim na nabawi nila mula sa pound.

Lumabas si Elisa sa beranda. Wala na ang mga sugat sa kanyang kamay, pero naroon pa rin ang mga kalyo—mga medalya ng kanyang digmaan. Tiningnan niya ang mga estudyante niya na naghahabi ng itim na bulak.

Ang “basura” ng Donya ay ginto na ngayon ng mundo.

Napagtanto ni Elisa na tama si Pilar. Ang dilim ay hindi kawalan ng liwanag. Ito ang canvas kung saan mas nagniningning ang mga bituin. At sa wakas, siya ang may hawak ng sinulid ng kanyang sariling tadhana.