Sa gitna ng kasiyahan at mga ilaw ng Pasko, may isang madilim na katotohanan ang tila pilit na tinatakpan sa mga pasilyo ng kapangyarihan. Ang taumbayan, na sanay na sa mga pangakong napapako, ay muling naiwan sa ere matapos ang matapang na pahayag ng Palasyo na may mga “malalaking isda” na mananagot bago matapos ang taon. Ngunit lumipas ang Pasko, pumasok ang Bagong Taon, at ang tanging “regalo” na natanggap ng Pilipino ay higit pang kalituhan at mga tanong na walang sagot.

Ang “Merry Christmas” na Hindi Dumating

Matatandaang naging mainit na usapin ang pahayag ng administrasyon na magkakaroon ng malawakang pananagutan—isang “Merry Christmas” para sa bayan at “Malungkot na Pasko” para sa mga kurakot. Maging si dating Senador Ping Lacson at ang publiko ay nag-abang. Ngunit, anyare? Ang inaasahang mga kaso at pagkulong ay naging bulang naglaho.

Sa halip na aksyon, ang narinig natin ay mga palusot. Kesyo “due process,” kesyo “hindi pwedeng ura-urada.” Nakakatawang isipin na kapag ang kalaban sa pulitika ang target, tulad ng nangyari sa mga Duterte, tila kidlat sa bilis ang mga proseso. Pero kapag mga kaalyado at mga sangkot sa dambuhalang anomalya sa flood control ang pinag-uusapan, biglang bumabagal ang ikot ng mundo ng hustisya. Nasaan na ang tapang? Nasaan na ang political will? O sadyang ningas-kugon lang ito para humupa ang galit ng tao sa mga walang katapusang baha?

Duterte Legacy: Ang Pilit na Inaangkin?

Sa gitna ng kawalan ng malinaw na accomplishment ng kasalukuyang administrasyon sa loob ng tatlong taon, tila isang desperadong hakbang ang pag-angkin sa mga tagumpay ng nakaraan. Ang 10-year validity ng passport at driver’s license—mga landmark projects na nagdulot ng tunay na ginhawa sa mga OFW at motorista—ay legacy ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ito ay hindi maikakaila.

Nakakalungkot na tila kinakapos sa sariling “flagship projects” ang administrasyong Marcos Jr. kaya’t ang mga proyektong inumpisahan at tinapos ng nakaraang administrasyon ay pilit na “rebranded.” Ang tanong ng bayan: Ano ba talaga ang maipagmamalaki ng “Bagong Pilipinas” maliban sa inflation, baha, at mga travel vlog? Ang pag-angkin sa trabaho ng iba ay senyales ng kakulangan sa sariling output. Ang hanap ng tao ay bagong solusyon, hindi “recycled” na achievements.

Ang Hiwaga ng “Cabral Files” at ang Bilyones na Baha

Ito ang pinakamalaking “elephant in the room.” Ang usapin ng Cabral Files na naglalaman umano ng detalyadong impormasyon tungkol sa bilyon-bilyong pisong pondo para sa flood control na napunta sa wala. Ang nakakabahalang reaksyon ng mga opisyal tulad ni Sec. Vince at ng tagapagsalitang si Claire Castro ay ang pagtanggi at pagkuwestiyon sa “authenticity” ng mga dokumento sa halip na imbestigahan ang nilalaman nito.

Sinasabing “hindi authenticated” o hindi nakita ang files? Ito ay isang gasgas na linya ng mga nagnanais magtakip ng katotohanan. Kung malinis ang konsensya, bakit hindi buksan ang lahat ng libro? Bakit tila nagkukumahog sa pagtatago? Ang pera ng bayan na dapat sana ay ginamit para hindi lumubog ang mga komunidad ay naging pondo umano ng mga “ghost projects.” Ang nakakatakot, ayon sa mga obserbasyon, ay tila may sistematikong pagtatakip na nangyayari. Mula sa pagkasunog ng mga opisina kung saan nakatago ang mga ebidensya hanggang sa paglalaro ng salita sa media, malinaw na may ayaw silang ipaalam sa publiko.

Trillanes at ang Paulit-ulit na Script

Hindi rin mawawala sa eksena ang dating senador na si Antonio Trillanes IV. Kilala sa kanyang papel bilang “attack dog” ng bawat administrasyong kanyang sinasalihan, muli na naman siyang bumabanat. Ang target ngayon: Si VP Sara Duterte.

Parang sirang plaka na ang naratibo. Kung paano niya inatake noon si dating VP Binay noong ito ay nangunguna sa surveys, ganoon din ang ginagawa niya ngayon kay VP Sara. Ang estilo ng paninira, paglalabas ng mga alegasyon na walang sapat na ebidensya, at pagpapakita ng sarili bilang “moral guardian” ay hindi na benta sa matatalinong Pilipino. Alam na ng taumbayan ang galawan: kapag may kinatatakutan sa eleksyon, ilalabas ang demolition team. Ngunit sa huli, ang katotohanan pa rin ang mananaig.

Ang Katahimikan ng mga Whistleblower

Isa pang misteryo ay ang biglaang pananahimik ng mga karakter na tulad ni “Saldico” (Zaldy Co) at iba pang dawit sa kontrobersya. Mula sa maingay na palitan ng akusasyon, biglang naging payapa ang paligid. May naganap bang “areglohan”?

Usap-usapan na ginagamit ang mga legal na paraan—tulad ng pagkansela ng passport at banta ng mga kaso—bilang bargaining chip. “Tumahimik ka at ibabalik namin ang pribilehiyo mo.” Kung totoo ito, isa itong malaking sampal sa mukha ng hustisya. Ang batas ay hindi dapat ginagamit pang-blackmail para pagtakpan ang mga baho ng administrasyon. Ang katahimikan nila ay hindi senyales ng kawalan ng sala, kundi posibleng senyales ng isang “grand compromise” kung saan ang tanging talo ay ang sambayanang Pilipino.

Ang Hamon sa 2025 at 2026

Habang papalapit ang eleksyon, asahan natin ang mas matindi pang mga palabas. Ang mga pangako ng “paglilinis” sa gobyerno, ang posibleng cabinet revamp, at ang mga imbestigasyon ng Ombudsman ay dapat nating bantayan nang maigi. Huwag tayong magpapabulag sa mga press release na puro “drawing.”

Ang kailangan ng Pilipinas ay tunay na pananagutan, hindi moro-moro. Ang bawat pisong nawala sa flood control scam ay katumbas ng buhay at kabuhayan ng mga Pilipinong nalulunod sa baha tuwing umuulan. Ang bawat pangakong napapako ay dagdag na pako sa kabaong ng tiwala ng bayan.

Sa huli, ang tanong ay nananatili: Para kanino ba talaga ang “Bagong Pilipinas”? Para ba sa mahihirap, o para sa mga nakaupo na nagpapakasasa sa kapangyarihan habang pinagtatakpan ang isa’t isa? Ang sagot ay nasa ating mga kamay at sa ating pagiging mapagmatyag. Huwag nating hayaang manatiling “Unauthenticated” ang katotohanan.