Hindi lahat ng digmaan ay nilalaban sa bundok o sa gitna ng putukan. May mga laban na tahimik, nagaganap sa loob ng tahanan, at mas masakit kaysa sa anumang sugat na dulot ng bala. Ganito nagsimula ang kwento ni Carlos Santiago, isang sundalong buong pusong naglingkod sa bayan, ngunit muntik nang mawalan ng direksyon dahil sa pagtataksil na hindi niya kailanman inakala.

Ipinanganak noong Marso 15, 1995 sa San Mateo, Isabela, lumaki si Carlos sa isang pamilyang kapos sa yaman ngunit sagana sa hirap. Ang kanyang ama ay isang mangingisdang nalulong sa bisyo, habang ang kanyang ina naman ay tahimik na nagtiis sa pananakit. Bata pa lang si Carlos ay saksi na siya sa sakit at kawalan ng kapangyarihan ng isang ina, dahilan upang tumibay ang kanyang hangaring maging sundalo—hindi lamang para sa sarili, kundi para ipagtanggol ang mga naaapi.

Sa kabila ng kahirapan, nagsumikap si Carlos sa pag-aaral. Nagtrabaho siya sa bukid at gumawa ng kung anu-anong paraan para lamang makapasok sa eskwela. Ang bawat patak ng pawis ay may kasamang pangarap. Noong 2012, sinubukan niyang pumasok sa Philippine Military Academy sa Baguio. Walang koneksyon, walang malaking suporta, tanging determinasyon lamang ang kanyang sandata. At iyon ay sapat. Noong 2016, tuluyan siyang naging ganap na sundalo.

Isang taon matapos iyon, sa isang bakasyon sa kanyang bayan, nakilala niya si Pauline Ramirez, isang guro sa elementarya. Simple ang buhay ni Pauline, ngunit puno ng pangarap. Sa bawat pag-uusap nila, natagpuan ni Carlos ang katahimikang matagal niyang hinahanap. Hindi nagtagal, nauwi sa kasalan ang kanilang pagmamahalan noong Pebrero 14, 2017. Isang payak na seremonya, ngunit sapat para mangarap ng masayang pamilya.

Biniyayaan sila ng isang anak na babae, si Angel. Habang si Carlos ay madalas wala dahil sa misyon, si Pauline naman ang nag-alaga sa kanilang anak. Hindi naging madali ang malayo sa pamilya, lalo na nang maitalaga si Carlos sa Marawi noong 2017. Sa gitna ng bakbakan, ilang beses niyang hinarap ang kamatayan. Marami siyang kasamahang hindi na nakauwi. Siya ay nakaligtas, ngunit may iniwang trauma ang digmaan sa kanyang isipan.

Pagbalik niya sa bahay, napansin ni Carlos ang unti-unting pagbabago sa kanyang asawa. Mas tahimik, laging hawak ang cellphone, at tila may inililihim. Ngunit pinili niyang magtiwala. Para sa kanya, sapat na ang pagmamahal at paniniwalang buo ang kanilang pamilya.

Hanggang sa isang gabi ng Oktubre 2018, dumating siya sa bahay nang hindi inaasahan. Gusto niyang sorpresahin ang mag-ina. Ngunit siya ang mas nagulat. Sa loob ng kanilang kwarto, nakita niya ang katotohanang sumira sa lahat ng kanyang pinanghahawakan. Hindi na niya kinailangan ng paliwanag. Ang imahe sa harap niya ang nagsalita ng lahat.

Hindi siya nagwala. Hindi siya nanakit. Tahimik siyang umalis, dala ang sugat na hindi kailanman magagamot ng benda. Kinabukasan, wala na ang asawa at anak sa bahay. Lumabas ang balita na ang lalaking kinakasama ni Pauline ay si Anthony Villamore, isang lalaking may koneksyon sa makapangyarihang pulitiko sa kanilang lugar.

Sinubukan ni Carlos na ipaglaban ang karapatan sa kanyang anak, ngunit tila sarado ang lahat ng pinto. Dahil sa impluwensya ng kalaban, siya ay muling naitalaga sa malayong lugar sa Mindanao. Doon niya ibinuhos ang lahat—galit, lungkot, at pangungulila—sa serbisyo.

Noong Hulyo 2019, sa isang engkwentro sa Basilan, muling hinarap ni Carlos ang kamatayan. Ngunit sa pagkakataong iyon, tila wala na siyang takot. Nakaligtas siyang muli, at sa ospital kung saan dinala ang mga sugatan, nakilala niya si Lan Mercado, isang nars. Sa una’y usapan lamang tungkol sa kalagayan ng mga sundalo, ngunit nauwi sa pagbabahagi ng mga sugat ng nakaraan.

Pareho silang niloko ng mga taong minahal nila. Sa bawat kwento, unti-unting gumaan ang bigat na kanilang dinadala. Hanggang sa hindi nila namalayang nahulog na sila sa isa’t isa. Si Lan ang naging dahilan upang muling bumangon si Carlos, at si Carlos naman ang naging lakas ni Lan.

Samantala, sa Isabela, ang buhay na pinili ni Pauline ay unti-unting gumuho. Ang lalaking ipinagpalit niya ay naging mapanakit. Dahil sa takot at kahihiyan, pinili niyang manahimik. Nang tuluyan siyang iwan, wala na siyang natira—ni dignidad, ni seguridad.

Nang malaman ito ni Carlos, umuwi siya hindi para magbalik-loob, kundi para harapin ang nakaraan. Sa harap ng dating asawa, wala na siyang galit—awa na lamang. Pinili ng kanilang anak na sumama sa ama, at iyon ang kanyang iginalang.

Bumalik si Carlos sa Basilan kasama ang anak at si Lan. Unti-unti nilang binuo ang isang tahanang hindi perpekto, ngunit totoo. Sa gitna ng sakit at pagkakamali, natutunan nilang may ikalawang pagkakataon ang buhay—hindi para kalimutan ang nakaraan, kundi para matutong magmahal muli nang mas buo at mas matatag.