Sa mga nagdaang linggo, tahimik ngunit ramdam ang pagbabago sa himpapawid ng pandaigdigang pulitika. Walang opisyal na anunsyo, walang engrandeng press conference—ngunit sa likod ng mga saradong pinto, may mga galaw na nagdulot ng kaba, pag-asa, at galit sa magkabilang panig ng isang kasong matagal nang bumabalot sa pangalan ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Ang tanong ngayon: may kinalaman ba ang sinasabing ICC sanctions sa direksiyon ng kaso, o isa lamang itong taktikal na ingay na sinasadyang pakawalan?

Hindi maikakaila na sa tuwing binabanggit ang ICC, kaakibat nito ang mabibigat na salita—pananagutan, hustisya, at internasyonal na presyur. Ngunit kamakailan, mas malakas ang bulungan kaysa sa mga opisyal na pahayag. May mga nagsasabing may “lamat” sa loob mismo ng institusyon. May mga nagbabanggit ng internal disagreements, budgetary pressure, at maging diplomatic fatigue mula sa ilang makapangyarihang estado. Sa gitna nito, muling ibinabato ang tanong: hanggang saan ang tunay na kapangyarihan ng ICC kung ang mundo mismo ay hati-hati?

Para sa mga tagasuporta ni FPRRD, ang mga balitang ito ay tila kumpirmasyon ng matagal na nilang paniniwala—na ang kaso ay hindi lamang usapin ng batas kundi ng pulitika. Ayon sa kanila, kung may sanctions man na umiikot sa ICC o sa mga indibidwal na konektado rito, maaaring ito ay repleksiyon ng mas malalim na problema: pagkawala ng kredibilidad at suporta. Sa ganitong pananaw, ang tinatawag na “karma” ay hindi para sa akusado, kundi para sa sistemang umano’y ginamit laban sa isang soberanong lider.

Sa kabilang panig, mariing tinatanggihan ng mga kritiko ang ganitong interpretasyon. Para sa kanila, ang anumang usapin ng sanctions ay hiwalay sa substansya ng kaso. Anila, ang ICC ay may proseso, at ang proseso ay hindi basta-basta nababali ng pulitikal na presyur. Ngunit kahit sila ay umaamin—may epekto ang pandaigdigang klima sa bilis, tono, at estratehiya ng mga internasyonal na institusyon. At dito nagsisimula ang tunay na tensyon.

Isa sa mga pinaka-pinag-uusapang aspeto ay ang umano’y pag-atras ng ilang dating vocal supporters ng ICC sa ilang isyu. Hindi man ito tuwirang konektado sa Pilipinas, ang simbolismo ay mabigat. Kapag ang mga bansang dating masugid na tagapagtaguyod ng internasyonal na hustisya ay nagiging tahimik o maingat, natural lamang na magtanong ang publiko: may binabago ba sa likod ng mga ulat at dokumento?

Sa Pilipinas, ang epekto nito ay higit pa sa legal. Ito ay sikolohikal. Para sa milyon-milyong Pilipinong patuloy na naniniwala kay FPRRD, ang bawat senyales ng paghina ng ICC ay parang liwanag sa dulo ng mahabang lagusan. Sa kanilang mga usapan—sa palengke, sa social media, sa mga pribadong grupo—paulit-ulit ang tema: “Kung talagang malakas ang kaso, bakit parang nag-aalangan ang mundo?”

Ngunit may isa pang layer ang kuwentong ito na bihirang pag-usapan—ang epekto sa kasalukuyang pamahalaan. Sa tuwing umiinit ang usapin ng ICC at FPRRD, napipilitan ang administrasyon na maglakad sa manipis na linya. Masyadong malayo ang paglayo, at maaaring akusahan ng pagtataksil; masyadong malapit, at maaaring mapasok sa internasyonal na alitan. Sa ganitong sitwasyon, bawat galaw ng ICC—totoo man o haka-haka—ay nagiging pampulitikang bala.

May mga legal analyst na nagsasabing kahit magkaroon ng sanctions na makaaapekto sa ilang aspeto ng ICC operations, hindi ito awtomatikong nangangahulugan ng pagbagsak ng mga kasong hawak nito. Ngunit sa parehong hininga, inaamin nila na ang morale, resources, at kooperasyon ng mga estado ay kritikal. Kung dito tatama ang sinasabing sanctions, ang epekto ay maaaring hindi agad makita—ngunit mararamdaman sa tagal, sa tahimik na pagkaantala, at sa pagbabago ng prayoridad.

Kaya bumabalik tayo sa tanong: apektado ba ang kaso ni FPRRD? Sa teknikal na pananaw, maaaring “hindi pa.” Ngunit sa larangan ng pulitika at opinyon ng publiko, malinaw na may nagbabago. Ang salitang “karma” ay paulit-ulit na ginagamit—hindi bilang legal na termino, kundi bilang simbolo ng paniniwala na ang mga institusyong ginagamit upang manghusga ay hindi rin ligtas sa paghuhusga ng mundo.

Sa huli, ang tunay na labanan ay hindi lamang sa korte o sa mga tanggapan sa The Hague. Ito ay laban ng mga naratibo. Kung ang ICC ay patuloy na haharap sa mga isyung panloob at panlabas, ang bawat hakbang nito ay susuriin, dududahan, at iikot sa iba’t ibang interpretasyon. At sa gitna ng lahat ng ito, nananatiling sentro ang isang pangalan—FPRRD—na para sa ilan ay simbolo ng pananagutan, at para sa iba ay simbolo ng paglaban sa dayuhang pakikialam.

Ang tanong ngayon ay hindi lamang kung ano ang susunod na hakbang ng ICC, kundi kung paano babasahin ng mundo ang bawat katahimikan, bawat delay, at bawat bulong. Sapagkat sa panahong ito, minsan ang hindi sinasabi ang siyang pinakamaingay.

At habang patuloy na nagbabantay ang publiko, isang bagay ang malinaw: ang kuwentong ito ay malayo pa sa huling kabanata.