DATING PANGULONG DUTERTE, MAKAKALAYA AT MAKAKAUWI NA? Mga Bulung-bulungan sa Likod ng ICC, Lihim na Galawan ng Malalaking Bansa, at ang Posibleng Pagbaligtad ng Laro sa 2026** Sa mga nagdaang araw, muling umingay ang pangalan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte matapos kumalat ang mga espekulasyon na maaaring nagbabago na ang direksiyon ng kaso laban sa kanya sa International Criminal Court o ICC. Sa kabila ng katahimikan ng mga opisyal na pahayag, tila may mga senyales sa likod ng kamera na hindi na maaaring ipagsawalang-bahala. Para sa marami, ito ang tanong na matagal nang bumabagabag sa publiko: makakauwi na ba si Duterte, at kung oo, paano ito mangyayari? Ayon sa ilang political observers, hindi raw nagkataon ang sunod-sunod na pahayag ng ilang international figures na tila nagiging mas maingat sa pagbanggit sa ICC. May mga nagsasabing may “diplomatic recalibration” na nagaganap—isang tahimik ngunit malalim na galawan kung saan ang interes ng malalaking bansa ay mas pinapahalagahan kaysa sa mga lumang sigalot. Sa ganitong konteksto, muling nabubuhay ang ideya na maaaring hindi na kasing-lakas ang hawak ng ICC gaya ng inaakala noon. Hindi rin lingid sa kaalaman ng marami na may mga bansa na matagal nang kritikal sa ICC, at sa likod ng saradong pinto, may mga usapang nagsasabing ginagamit ang korte bilang pressure tool sa pulitika, hindi bilang purong instrumento ng hustisya. Kung totoo ang mga bulung-bulungan, posible raw na ang kaso ni Duterte ay unti-unting nawawala sa sentro ng prayoridad ng international community, lalo na sa harap ng mas malalaking krisis sa mundo ngayon. Sa Pilipinas naman, kapansin-pansin ang pagbabago ng tono ng ilang personalidad na dati’y tahasang kritikal sa dating pangulo. May mga komentong mas maingat, mas diplomatikong binibigkas, at tila iwas na iwas sa direktang banggaan. Para sa ilan, ito raw ay indikasyon na may inaasahang development—isang development na ayaw munang ilantad habang hindi pa pormal. May mga ulat din mula sa mga malapit sa kampo ni Duterte na sinasabing mas kalmado na ang dating pangulo, tila ba may nalalaman siyang hindi pa alam ng publiko. Totoo man o hindi, hindi maikakaila na ang ganitong impresyon ay lalong nagpapalakas ng haka-haka na may paparating na malaking balita. Sa larangan ng pulitika, ang katahimikan ay kadalasang mas maingay kaysa sa ingay. Dagdag pa rito, ang nalalapit na 2026 ay itinuturing ng maraming analyst bilang kritikal na taon—hindi lamang para sa lokal na politika kundi pati sa relasyon ng Pilipinas sa mga international institutions. Kung sakaling magbago ang balanse ng kapangyarihan, hindi malabong muling suriin ang mga kasong matagal nang nakabinbin, kabilang na ang kay Duterte. Ang tanong: handa na ba ang mundo sa ganitong pagbabalik-tanaw? Sa social media, hati ang opinyon ng publiko. May mga nagsasabing oras na para bigyan ng pagkakataon ang dating pangulo na makauwi at ipagtanggol ang sarili sa sariling bayan. Mayroon din namang naninindigan na hindi dapat umatras ang ICC. Ngunit sa gitna ng bangayan, isang bagay ang malinaw: buhay na buhay ang interes ng publiko, at bawat maliit na galaw ay sinusuri, binibigyang-kahulugan, at pinapalawak. Hindi rin maiwasang itanong ng ilan: kung sakaling tuluyang humina ang kaso, sino ang makikinabang? May nagsasabing ito raw ay bahagi ng mas malawak na chess game ng pandaigdigang pulitika, kung saan ang mga dating itinuturing na “target” ay nagiging “bargaining chip.” Sa ganitong laro, bihira ang malinaw na panalo o talo—ang mahalaga ay kung sino ang may hawak ng huling baraha. Sa ngayon, nananatiling walang opisyal na kumpirmasyon. Ngunit para sa mga sumusubaybay, sapat na ang mga pahiwatig upang magtanong, magduda, at maghintay. Makakauwi ba si Duterte nang payapa? Magpapaalam na nga ba ang ICC sa ganitong uri ng kaso? O isa lamang itong malaking ilusyon na binubuo ng pag-asa at pulitikal na interes? Habang wala pang malinaw na sagot, isang bagay ang tiyak: ang kuwento ay malayo pa sa katapusan. At sa larong ito ng kapangyarihan, ang susunod na hakbang—kahit gaano kaliit—ay maaaring magbago ng lahat.