Hindi Nagsasalita ang Pag-asa, Pero Nanginginig ang Tibok ng Puso

Ang Yaman ng Mundo Ay Walang Katumbas sa Isang Munting Tibok ng Puso. Sa Loob ng Mansyong Puno ng Liyab, May Isang Pamilyang Handa Harapin ang Imposible—Pero Gaano Katagal Kaya ang Laban ng Pag-ibig Laban sa Tadhana?

Tahimik ang umagang iyon, kasing-lamig ng pangambang matagal nang bumabagabag sa dibdib ko. Sa Tagaytay, ang hangin ay malinaw, kumikislap ang hamog sa damuhan ng mansyon ng mga Alvarado. Sa malayo, tanaw ko ang napakalawak na lupain na pag-aari namin, isang patunay ng tagumpay ni Sev, ang asawa ko. Pero habang minamasdan ko ang lahat ng karangyaang ito, wala akong maramdaman kundi nakababahalang kahungkagan.

Sa hardin, nakahiga si Dante, ang German Shepherd namin. Nakapikit siya, ngunit alam kong alerto ang bawat hibla ng tenga niya—naghihintay sa pamilyar na yapak. Lumabas ako ng pinto, hawak ang mug ng mainit na tsaa. Nakasuot lang ako ng sweatpants at maluwag na t-shirt. Sa salamin, nakita kong maputi ako, maamo ang mukha, pero halata ang matinding pagod sa ilalim ng aking mga mata.

Umupo ako sa silyang ratan, huminga nang malalim, at marahang tinapik ang hita ko.

“Dante, hali ka na,” tawag ko.

Agad siyang tumayo, umupo sa tabi ko, at ipinahiga ang ulo sa tuhod ko. Napangiti ako. Siya na lang talaga ang tanging nilalang na nakakapaglabas ako ng sama ng loob.

“Ikaw lang ang laging andito,” bulong ko habang marahang hinahagod ang balahibo niya.

Mula sa loob, narinig ko ang pagmamadaling yabag ni Yaya Marga. Lumabas siya, dala ang cellphone ko, bahagyang hingal.

“Ma’am Lira, tumatawag po si Sir Sev.”

Alas siyete pa lang, pero alam kong ilang oras nang gising ang asawa ko. Kinuha ko ang telepono at sinagot ang tawag.

“Hello, Sev,” maingat kong sambit.

May bahagyang ingay sa background—mukhang nasa kotse o opisina na siya agad.

“Lira, good morning. Pasensya na, may emergency meeting. Hindi na ako makakauwi para sa breakfast. Sabihin mo na lang kay Marga na ihanda ‘yung papeles na kailangan ko mamaya. Dadalhin ni Kiana dito sa boardroom.”

Napakagatlabi ako. “Akala ko magbe-breakfast tayo ngayon. Sabi mo kahapon babawi ka.”

Sandaling natahimik sa kabilang linya.

“Alam kong nangako ako, pero hindi ko kontrolado ‘to. Nasa kamay ng mga investors ang project na ‘to, Lira. ‘Pag hindi ko pinuntahan, mawawala sa atin ang buong deal.”

“Eh ako? Kami?” Hindi ko napigilang itanong, sabay tingin kay Dante na tila nakikinig.

“Hindi naman kita nakakalimutan,” mabilis na sagot ni Sev. “Ginagawa ko ‘to para sa atin, para sa future natin. Sige na, I’ll make it up to you. I promise. I love you, Lira.”

“I love you too,” mahina kong sagot. Ngunit ramdam kong may nakabaon na tinik sa dibdib ko.

Pagkababa ng tawag, bumuntong-hininga ako.

Naupo si Marga sa kabilang silya, may dalang trey ng pandesal at palaman.

“Ma’am, kain po muna kayo,” alok niya. “Alam ko pong busy si sir, pero nandito naman po kami, tsaka si Dante.”

Napangiti ako, kahit pilit. “Oo nga Marga. Kung wala kayo, siguro matagal na akong nabaliw sa laki ng bahay na ‘to.”

Sa malayo, nakita ko si Ponso, ang hardinero, na nagdidilig. May edad na siya, sunog sa araw ang balat, ngunit laging masigla.

“Good morning po, Ma’am!” sigaw niya. “Blooming na blooming na naman po ang mga bulaklak niyo. Mas bagay kung may batang tumatakbo sa gitna niyan!”

May kumurot sa puso ko. Matagal ko nang pangarap iyon—ang may batang tumatakbo sa damuhan, humahabol kay Dante, tumatawa sa ilalim ng araw.

“Sana nga, ‘no, Ponso. Sana dumating din ‘yung araw na ‘yon.”

Sa loob ng mansyon, nakasabit ang mga larawan namin ni Sev. Ang ngiti niya noon ay simple pa, wala pang linya ang noo dahil sa puyat at problema. May larawan din kami sa unang bahay na inuupahan namin bago kami yumaman—masikip, pero puno ng halakhak.

Ngayon, mayaman na kami. May mga mamahaling kotse, may chef, may driver. Pero sa pagitan ng lahat ng ito, may lumalaking puwang na hindi ko maipaliwanag.

Bandang tanghali, dumating si Anton del Mundo, ang business partner ni Sev.

“Ma’am Lira! Nandiyan si Sev?”

Umiling ako, may ngiting pagod. “Wala, nasa office na naman. Hindi na nga nag-breakfast dito. Maaga ang meeting daw.”

“Ay, sayang,” sagot ni Anton. “May dala sana akong kape na gusto niya. Pero para sa inyo na lang ‘to.” Iniabot niya ang paper bag. “Narinig ko kay Kiana, birthday daw ng Mama ni Sev bukas. Pupunta ba kayo sa probinsya?”

“Oo,” tango ko. “Si Mama Lourdes, miss na miss na kami. Lalo na si Sev. Pero hindi ko alam kung gaano siya matatagal doon.”

Habang nag-uusap kami, mabilis na tumakbo si Dante, inamoy ang binti ni Anton.

“Uy, Dante, ikaw na naman!” natatawang sabi ni Anton.

“Sigurado akong ikaw ang tunay na bantay nitong mansyon. Hindi ‘yung mga guard sa gate. Mas loyal pa ‘yan sa ibang tao,” biro ko na may halong katotohanan.

Kinahapunan, umuwi si Sev, pagod ang mukha, bitbit ang laptop at makapal na folder. Sinalubong siya ni Dante.

“Hey, Dante!” Mahina siyang natawa. “Ikaw na lang yata ang sobrang saya ‘pag nakikita ko.”

“Aba, selos naman ako diyan,” sabat ko, nakapamewang pero may lambing.

Lumapit si Sev at magaan akong hinalikan sa noo. “Sorry love, grabe lang talaga ‘yung araw ko. Pero bukas, aalis tayo, ‘di ba? Pupunta kay Mama. Bawi ako sa ‘yo roon.”

Umupo kami sa hapag-kainan. Kumpleto ang ulam. Tahimik kaming kumain sa una.

“Sev,” maingat kong bungad. “Napag-usapan na ba natin ulit ‘yung tungkol sa baby?”

Sandaling tumigil si Sev sa pagsubo. Umiiwas siya ng tingin.

“Lira, ilang beses na tayong nag-try. Ilang beses na tayong na-disappoint. Nagpa-check-up ka na sa kung sino-sinong doktor. Baka hindi pa talaga panahon.”

“Hindi pa? O ayaw mo lang maglaan ng oras?” May pait sa boses ko. “Lagi na lang kumpanya muna, meeting muna, project muna.”

Hindi agad nakasagot si Sev. Pinunasan niya ang bibig gamit ang napkin.

“Lira, hindi madali ang pinapasok ko. Kung mawawala ang mga project, hindi lang tayo ang maaapektuhan. Pati mga empleyado, mga pamilya nila. Hindi puwedeng basta ko na lang iwan.”

“Alam ko ‘yun,” sagot ko, namumuo ang luha. “Pero Sev, ako naman ‘to—asawa mo. Gusto ko rin namang maramdaman na kasama mo ako sa pangarap ko. Ang magkaanak, ang magkapamilya na hindi lang nasa larawan.”

Tahimik. Si Dante ay bahagyang umungol, parang nakikisalo sa bigat ng hangin.

Tumayo si Sev at lumapit sa akin. Hinawakan niya ang kamay ko.

“Hindi kita nakakalimutan, Lira. Hindi ko sinusuko ‘yung pangarap natin na magkaanak. Natatakot lang akong biguin ka ulit. Natatakot ako… baka ako ang problema, hindi ikaw.” Ibinaba niya ang tingin, mahina ang boses. “Lahat kaya kong labanan sa negosyo. Pero pagdating sa ganito, parang wala akong kontrol.”

Nagulat ako sa pag-amin niya.

“Sev, magpa-check-up ulit tayo,” tuloy niya. “Kung ano man ang kailangan, gagawin natin. Hindi lang para sa ‘yo, kundi para sa ating dalawa. At magbabawas ako ng biyahe. Mas madalas na akong uuwi ng maaga. Hindi ko hahayaang masanay ka na ako lang ang wala rito.”

Mahigpit kong niyakap ang asawa ko.

Sa gilid, tumayo si Dante at umakyat ang dalawang paa sa upuan, parang gusto ring sumali sa yakapan. Napatawa kaming dalawa, kahit basa pa ng luha ang mga mata namin.

Sa gabing iyon, habang natutulog ako na nakapulupot kay Sev, bumaba si Dante sa garden, umupo sa gitna ng damuhan, at tumingala sa buwan. Tahimik ang paligid, pero parang may pinaghahandaang katahimikan na hindi pa namin alam.

Sa tahanang may lahat, may kulang pa rin. Pero hindi namin alam na ang puwang na iyon ay malapit nang mapuno ng isang munting buhay na magbabago sa direksyon ng buong mundo namin.

Mabilis lumipas ang mga buwan. Sa unang pagkakataon, sabay kaming pumunta sa clinic ni Dr. Regina Solano. Hawak ni Sev ang kamay ko habang naghihintay sa labas ng ultrasound room. Sa gilid ng upuan, nakahiga si Dante—pinayagan ng guard dahil kilala na ang mag-asawa sa ospital.

“Ready ka na?” bulong ni Sev, pilit na nakangiti.

“Hindi ko alam kung ready… Pero umaasa ako,” sagot ko, hawak-hawak ang laylayan ng blouse ko.

Lumabas si Dr. Regina. “Mr. at Mrs. Alvarado, kayo na po. Sama na rin kayo Mr. Alvarado,” malumanay nitong yaya.

Pagpasok namin, malamig ang silid. Kinabahan ako habang nilalagyan ng gel ang tiyan ko. Tahimik ang lahat nang magsimulang gumalaw ang probe.

Ilang segundong puno ng kaba, saka namin narinig ang mabilis na tunog—tunog ng tibok ng pusong napakabilis, pero buhay!

Ito ang unang beses na napahagulhol ako sa halo ng saya at takot.

“Sev, naririnig mo ‘yon?” nanginginig na tanong ko.

“Oo, love,” sagot ni Sev, pinupunasan ang luha sa pisngi ko. “Anak natin ‘yan.”

Ngumiti si Dr. Regina. “Congratulations. May heartbeat na tayo.”

Pero bigla ring sumeryoso ang mukha niya. “May ilang bagay lang akong gustong bantayan habang lumalaki ang baby. Kakailanganin natin ng mas madalas na check-up.”

Nagkatinginan kami ni Sev. Doon pa lang, sumilip na ang munting anino ng pangamba.

Sa sumunod na mga buwan, naging routine ang biyahe namin sa ospital. Tuwing may check-up, may hawak akong maliit na stuff toy para sa baby. Si Sev naman, sinisikap laging sumama. Si Dante, naiwan sa mansyon, laging nasa pintuan kapag umaalis ang sasakyan, tumitilaok parang hindi sang-ayon.

Isang hapon, pagkatapos ng ikatlong ultrasound, pinaupo kami ni Dr. Regina sa loob ng maliit nitong opisina.

“Lira, Sev,” mabigat niyang bungad. “Napansin naming hindi regular ang tibok ng puso ng baby ninyo. Hindi pa ito final diagnosis, pero gusto ko kayong i-refer sa isang pediatric cardiologist.”

Napakapit ako sa braso ni Sev. “Delikado po ba, Doc?”

“Hindi pa natin masasabi nang buo. Maaga pa. Pero mas mabuti nang maaga natin siyang mabantayan,” paliwanag ni Dr. Regina. “Ang importante ngayon, alagaan mo sarili mo. Iwas sa stress.”

Paglabas namin ng clinic, parang biglang lumungkot ang langit. Habang naglalakad, tahimik lang si Sev.

“Sev!” mahina kong tawag. “May sakit ba ang anak natin?”

“Hindi pa natin alam,” sagot ni Sev. Pero ramdam kong gusto na rin siyang gumuho. “Pero hindi tayo susuko, okay? Hindi ako bibitaw. Kahit gaano pa kamahal, kahit ilang doktor pa, lalaban tayo.”

Pagbalik namin sa mansyon, sinalubong kami nina Marga, Ponso, at Dante. Yumakap ako sa aso nang mahigpit, parang doon ibinubuhos ang lahat ng takot.

“Magiging okay ka, baby!” bulong ko habang nakahawak sa tiyan. “Hindi ka namin iiwan.”

Lumipas ang mga linggo, at lalo pang umugong ang balita sa pamilya nang kumpirmahin ng test na may congenital heart defect ang sanggol. Pinaupo kami ni Dr. Honesto Vergara, ang pediatric cardiologist, sa conference room.

“Ang puso ng baby niyo,” paliwanag niya, itinuturo ang ilang bahagi sa diagram ng puso sa white board.

Shutterstock

“May butas at ilang hindi normal na daluyan ng dugo. May mga paraan tayo para gamutin, pero magiging mahaba at sensitibo ang proseso. Kailangan nating maging handa—medikal, emosyonal, at pinansyal.”

“Doc,” pabulong ang boses ko. “Mabubuhay po ba siya?”

Tumingin si Dr. Honesto sa amin nang diretso. “Hindi ko kayang mangako, pero hindi ko rin siya susukuan. Kung kaya nating pagdaanan ang mga operasyon sa tamang panahon, may pag-asa. For now, nakasalalay sa pagbabantay natin sa mga susunod na buwan.”

Mula noon, mas naging maingat ako. Ang mundo ko ay naging kwarto ng mansyon, garden na nilalakaran ni Dante, at mga follow-up check-up.

Si Sev naman, pilit na binabalanse ang lahat. Kahit sinusubukang bawasan ang trabaho, hindi niya maiwasan ang mga tawag ni Kiana o ang mga email mula kay board member Carmela Uy na palaging reklamo ang tono.

“Severino, we are losing ground,” sabi ni Carmela sa isang tawag habang nasa parking si Sev ng ospital. “Kung hindi ka magiging agresibo, mauuna sa ‘yo si Rex Valderama. Hindi puwedeng lagi kang nasa ospital.”

“Tita Carmela,” pigil ang inis niyang sagot. “Anak ko ang nasa ospital. Hindi ‘to simpleng check-up lang.”

“Alam ko, pero kailangan mong maging realistic. Maraming umaasa sa ‘yo sa kumpanyang ‘to. ‘Pag bumagsak tayo, hindi lang pamilya mo ang tatamaan.”

Napapikit si Sev. “Gagawin ko ang kaya ko sa kumpanya, pero inuuna ko ngayon ang anak ko. Sana maintindihan niyo ‘yon.” Binaba niya ang tawag bago pa lumala ang usapan.

Sa corridor, sinalubong siya ni Nurse JC.

“Sir Sev, andiyan po si Ma’am Lira sa Ultra Sound Room. Medyo kinakabahan po. Baka gusto niyo nang pumasok.”

Pagpasok niya, nakita niyang nakahiga ako, hawak ang tiyan, pinapakinggan ang beat ng maliit na puso sa speaker. Nilingon niya ako. May luha sa mata.

“Sev, buhay siya,” pabulong kong sabi, nakangiti kahit nanginginig. “Naririnig mo ‘yun? Ang bilis-bilis pero buhay.”

Lumapit si Sev, hinawakan ang kamay ko. “Oo, naririnig ko. At habang tumitibok ‘yan, hindi tayo hihinto, Lira.”

Makalipas pa ang ilang buwan, dumating ang araw ng panganganak. Maagang-maaga kaming dinala ni Rodel sa ospital. Si Dante, naiwan sa mansyon, nagwawala sa gate, kinakalmot ang bakal.

“Babalik sila, Dante,” bulong ni Ponso habang niyayakap ang aso. “Babalik sila na may kasamang munting amo mo.”

Abala ang mga nurse sa pagpasok ko sa delivery room. Si Sev, naka-scrub suit, nanginginig ang kamay habang hawak ang face mask.

“Ready ka na, Lira?” ani Dr. Regina. “Kayang-kaya mo ‘to.”

Humigpit ang hawak ko sa kama. “Para sa ‘yo ‘to, baby. Para sa ‘yo ‘to,” bulong ko bago sumigaw sa unang malakas na pag-iri.

Umakyat at bumaba ang oras. Ilang beses kong narinig si Dr. Regina na nag-uutos, at si Sev na sumasabing, “Kaya mo ‘yan, love. Nandito lang ako.”

Hanggang sa biglang sumunod ang mahinang iyak ng sanggol. Hindi kasing-lakas ng karaniwang naririnig sa mga pelikula, pero malinaw. Isang maliit na iyak na sapat para pahintuin ang mundo namin ni Sev.

“Baby girl!” sabi ng isang nurse sabay tingin kay Dr. Honesto na nakabantay sa gilid.

Agad nilang dinala ang sanggol sa maliit na higaan, sinalubong ng liwanag ng incubator.

“Sir, Ma’am,” paliwanag ng nurse, “Kailangan po siyang dalhin agad sa NICU. Kailangan siyang ikonekta sa mga machines para ma-monitor ang puso at paghinga.”

Hindi man lang namin siya nakuhang buhatin nang matagal. Isang mabilis na sulyap, isang dampi sa maliit na pisngi. Tapos, nawala na siya sa paningin namin.

“Anak natin ‘yun, Sev,” umiiyak kong sabi habang pinupunasan ng nurse ang pawis ko. “Si Eliana. Eliana ang pangalan niya, ‘di ba?”

“Oo,” sagot ni Sev, pinipigilan ang sariling humagulhol. “Si Eliana. Gift from God.”

Sa unang gabi sa NICU, sa likod ng salamin, magkatabi kaming nakatayo, nakamasid sa maliit na sanggol na nakabalot sa tubes at wires.

“Ang liit-liit niya,” mamangha kong bulong, kasabay ng luha. “Pero ang tapang.”

Tahimik na tumango si Sev. Sa loob, nag-umpisang mabuo ang panibagong laban na hindi kayang saluhin ng pera o titulo. Laban na araw-araw naming haharapin, sa tabi ng salamin, sa ilalim ng malamig na fluorescent lights.

Malamig ang amoy ng disinfectant sa hallway patungong NICU. Halos kabisado ko na ang bawat bitak ng tiles, bawat ilaw sa kisame, bawat tunog ng monitor na humihiwa sa katahimikan ng ospital. Sa bawat hakbang ko, may kasamang dasal.

“Good morning, baby,” mahina kong usal, idinidikit ang palad ko sa salamin.

“Ma’am Lira, good morning po,” sabi ni Nurse JC. “Medyo okay naman po si baby Eliana kagabi. May ilang pagbaba lang sa oxygen level, pero na-manage na namin.”

Umupo ako sa maliit na bangko sa gilid, hindi inaalis ang tingin kay Eliana.

Makalipas ang ilang minuto, dumating si Sev. “Hey,” bati niya. Nagpa-deliver siya ng breakfast.

“Kamusta siya ngayong umaga?” tanong niya.

“Medyo mas okay daw,” sagot ko. “Pero sabi ni Dr. Honesto, kailangan pa rin ng mas maraming test. May sinabi siya tungkol sa posibleng operasyon ‘pag medyo lumakas-lakas na ang katawan niya.”

Napakuyom ang kamao ni Sev. “Gawin natin lahat. Ayoko nang marinig ulit ‘yung salitang wala na kaming magagawa mula sa kahit sinong doktor.”

Biglang dumating si Dr. Honesto. “Severino, Lira, puwede ba tayong mag-usap sandali sa family room?”

Nagkatinginan kami ni Sev. Hindi pa rin nawawala ang kaba tuwing naririnig ang salitang iyon. Parang maliit na fort kung saan hinahatulan ang pag-asa.

Sa loob ng family room, inilabas ni Dr. Honesto ang ilang resulta ng tests.

“Ganito ang sitwasyon,” bungad niya. “Patuloy na nakikita sa mga pagsusuri na mahina pa rin ang baga at puso ni Eliana. Hindi siya gumagaling nang mabilis, pero hindi rin siya tuluyang bumabagsak. Ang problema, kapag humaba nang humaba ang ganitong estado, napapagod ang katawan ng sanggol.”

“Doc, anong ibig sabihin? Mas lumalala po ba?”

“Hindi rin,” maingat na sagot ng doktor. “Pero nasa gitna tayo. Kailangan nating aminin na critical ang lagay niya. Ayokong magpanggap na madali ito.”

Tumulo ang luha ko. “Doc, ayaw ko siyang bitawan.”

“Hindi rin namin siya binibitawan,” sagot ni Dr. Honesto. “Pero gusto kong maging handa kayo sa lahat ng posibilidad. Hindi dahil sinusuko natin siya, kundi dahil kailangan nating maging matatag, lalo na kayo.”

Paglabas namin ng kwarto, sa loob ng elevator, tahimik lang kami ni Sev.

“Natatakot ako, Sev,” bulong ko. “Paano kung isang araw mawala siya habang nakatalikod lang ako?”

“Hindi ako papayag,” mariing sagot ni Sev. “Kung kailangan kong magpatayo ng buong ospital para sa kaniya, gagawin ko.”

Kinagabihan, bumalik si Sev sa opisina. Sinalubong siya ng tambak na email at mga mukha sa Zoom meeting. Nakatingin si Carmela Uy sa malaking screen.

“Severino! We need to talk about the numbers. Bumagsak ang dalawang project sa Cebu at Davao… You’re too distracted.”

“Galing ako sa NICU,” malamig na sagot ni Sev. “Hindi lang distraction ang anak ko, Carmela.”

“This is business,” giit ng babae. “Hindi puwedeng emosyon ang magpatakbo ng kumpanya.”

“Sinasabi mo ‘yan kasi hindi ikaw ang nanonood sa anak mong may tubo sa ilong,” mariing putol ni Sev. “Hindi mo nakikitang bawat beep ng machine puwedeng huli na.”

Sumingit si Vito, mahinahon. “Naiintindihan namin ang pinagdadaanan mo. Hindi mo kailangang pumili. Puwede tayong mag-restructure ng schedule, mag-delegate… Pero kailangan pa rin natin ng major decision maker.”

“Magbabalik ako sa full operations,” sabi ni Sev sa huli. “Pero may kondisyon. At kapag kailangan ako ng anak ko, wala ni isa sa inyo ang pipigil sa akin umalis.”

Isang gabi, nang biglang bumuhos ang malakas na ulan, nakatulog ako sa bench sa hallway ng ospital. Nagising ako nang maramdaman kong tinatakpan ang balikat ko ng jacket.

“Ayos ka lang?” Tanong ni Sev, nakaupo sa tabi ko. Basang-basa pa ang buhok.

“Akala ko hindi ka na darating.”

“Tapos na ‘yung late meeting,” sagot ni Sev. “Ikaw agad ang pinuntahan ko.”

Sabay kaming tumayo at sumilip sa NICU. Mas tahimik ang mga makina. Mas maayos ang kulay ng mukha ni Eliana.

“Parang kalmado siya ngayon,” bulong ko.

“Siguro ramdam niyang nandito tayo,” sagot ni Sev.

Sa mga sumunod na araw, naging routine na ang buhay namin. Pero unti-unting napapansin ng mga doktor at nurse na hindi pa rin umaabot sa gusto nilang antas ang pagbuti ng kalagayan ni Eliana. May mga gabi na bigla na lang babagsak ang oxygen level. May biglang alarm ng monitor na magpapatakbo kay Nurse JC.

Doon unti-unting tumubo sa isip ni Dr. Honesto ang pinakamabigat na tanong: Hanggang kailan nila kayang hintayin ang himala bago harapin ang pinakamasakit na posibilidad?

Dumating ang gabi na iyon. Tumawag si Dr. Honesto.

“Sev, kapag sinabing seryoso, hindi ba’t laging masama ‘yung kasunod?” halos mawalan na ako ng boses.

“Hindi natin alam,” sagot ni Sev, kahit alam naming pareho lang kaming may kutob. “Pero sabay nating haharapin.”

Sa family room, tila mas malamig kaysa dati. Nandoon si Dr. Honesto, si Dr. Regina, at ang isa pang espesyalista. Magkahawak ang kamay namin ni Sev.

“Severino, Lira. Alam kong ilang buwan na kayong nasa laban na ito… Ginawa na natin ang lahat ng kayang ibigay ng medisina sa kasalukuyan… Pero hindi na tumutugon ang katawan ni Eliana gaya ng dati,” mabigat niyang sabi.

“Ibig niyong sabihin, Doc, wala na kayong magagawa?” halos pabulong kong tanong.

Hindi umiwas ng tingin si Dr. Honesto. “Clinically, ginawa na namin ang lahat. May mga susunod pang agresibong hakbang, pero ang tsansa na makatulong ‘yon, napakaliit, habang napakalaki ng sakit na idudulot nito sa kaniya. Bilang doktor, ayaw ko na siyang pahirapan nang walang malinaw na pag-asa.”

“Hindi puwede!” Mariing sabi ni Sev. Tumayo. “Hindi puwedeng wala na. Anak ko ‘yun, Doc. Kahit isang porsiyento na lang, kakapitan ko!”

“Severino,” mahinahong sabat ni Dr. Regina. “Naiintindihan namin ang galit at takot mo, pero kailangan din nating isipin ang katawan ni Eliana.”

Umiiyak ako, hinila ang asawa ko pabalik sa upuan. “Sev, umupo ka muna, please.”

“Anong gusto niyo naming gawin?” Basag ang boses niya.

Inilabas ni Dr. Honesto ang ilang papeles. “Ito ang mga forms na kailangang pirmahan kung sakaling magdesisyon kayong limitahan na lang ang ilang agresibong interventions. Ibig sabihin, hindi na natin siya isasailalim sa sobrang invasive na procedures kung sakaling bumagsak muli ang vital signs niya.”

“Ibig sabihin, puwede siyang mawala sa kahit anong oras?” Halos hindi na lumabas ang boses ko.

“Sa totoo lang,” tapat na sagot ni doktor, “matagal na siyang nasa bingit niyan. Pero may hangganan ang kaya ng teknolohiya kapag pagod na ang isang munting katawan.”

Tahimik na bumagsak ang luha ni Sev.

“Hindi namin hinihingi na sumuko kayo sa anak niyo,” wika ni Dr. Honesto. “Ang hinihingi namin ay tanggapin ‘yung may mga laban na hindi nawawagi, kahit hindi natin nakukuha ang gusto nating resulta. Kahit anong mangyari, hindi mababago ang katotohanang pinaglaban ninyo siya at minahal niyo siya nang todo.”

Sa kalaunan, marahang tumango ako.

“Kung ito ang sinasabi ninyong hindi na siya masyadong masasaktan,” mahina kong sabi. “Ayokong dumaan pa siya sa mas malalang sakit. Mas gugustuhin kong ramdam niyang mahal namin siya hanggang dulo.”

“Kung pipirma kami,” tanong ni Sev, “may oras pa ba kaming makasama siya? ‘Yung hindi na sa likod ng salamin?”

“Oo,” sagot ni Dr. Honesto. “Maaari nating ilipat si Eliana sa isang mas pribadong kwarto para makalapit kayo. Gagawin naming komportable siya hangga’t makakaya.”

Isa-isa naming nilagdaan ang mga papel, nanginginig ang mga kamay. Bawat pirma, parang kutsilyo sa puso.

Pagkalabas ng family room, nagpaalam si Sev na uuwi sandali sa mansyon.

“Dito ka na muna kay Eliana,” wika niya. “Ayokong maiwan siya nang walang isa sa atin. Babalik ako agad.”

Sa biyahe pauwi, halos hindi na makita ni Sev ang kalsada sa harap dahil sa mga luhang ayaw tumigil.

Pagdating sa mansyon, sinalubong siya ni Dante. Tumalon ang aso. Niyakap ito ni Sev, paupo sa sahig ng sala. Doon na tuluyang bumigay.

“Anak ko,” hikbi niya, nakayakap sa leeg ng aso. “Sinasabi nilang wala na kaming magagawa. Paano ako magiging ama kung wala man lang akong magawa para sa kaniya?”

Tahimik lang si Dante. Marahang idinikit ng aso ang ulo sa dibdib ni Sev.

Ang Huling Yakap sa Hardingan ng Pag-ibig

Kinabukasan, lumipat si Eliana sa isang semi-private room sa pediatric wing. Tahimik ang silid, maliwanag ang araw na tumatama sa puting kumot. Sa bintana, tanaw ang hardin ng ospital.

Sa wakas, pinayagan kaming lumapit. Nakasuot kami ng surgical gown at mask, pero hindi na nakatago sa likod ng salamin. Nagdala ako ng maliit na music box at nilagay sa gilid ng crib. Nagsalita ako sa kaniya, nagkwento tungkol kay Dante na naghihintay sa bahay, tungkol sa mga bulaklak ni Ponso.

Si Sev, tahimik na nakaupo sa tabi niya, hawak ang isa niyang munting kamay.

“Eliana,” bulong ni Sev, “alam mo ba, ‘pag lumaki ka, gusto kitang turuan mag-coding. Para ikaw na ang maging boss ng kumpanya. Ikaw ang magiging mas magaling sa akin, at hindi mo na kailangang umuwi nang gabi.”

Habang nagbabantay kami, unti-unting humina ang beep ng monitor.

Tiningnan ko si Sev. Tumingin siya sa akin. Wala kaming salita, pero ramdam namin ang nangyayari. Tumayo si Sev, niyakap niya ako nang mahigpit. Sabay kaming lumapit sa crib.

“Mahal na mahal ka namin, baby,” bulong ko. “Salamat sa tapang mo. Puwede ka nang magpahinga.”

Sa sandaling iyon, dahan-dahang huminto ang rhythmic beep.

Wala kaming narinig na iyak. Walang alarm na sumigaw. Tanging ang paghinto ng tunog.

Pinahaba namin ang yakap. Hinayaan kaming manatili doon nang matagal.

Paglabas namin ng ospital, magkahawak kami ng kamay ni Sev. Walang luha. Walang ingay. Tanging pagod na kaluluwa.

Pagdating sa mansyon, sinalubong kami ni Dante. Ang aso, na laging masigla, ay tahimik na lumapit kay Sev, tapos sa akin. Umupo siya sa paanan namin.

Niyakap ko si Dante. “Wala na, Dante. Wala na si Eliana.”

Sa wakas, doon ulit bumagsak ang mga luha. Ang huling labanan ng pag-ibig, nawala sa kamay ng tadhana.

Lumipas ang mga araw. Si Sev, hindi na bumalik sa opisina. Ako, hindi na lumabas ng kwarto.

Isang hapon, nakita kong naglalakad si Sev sa hardin. Umupo siya sa tabi ni Dante, at doon niya ikinuwento ang lahat.

“Hindi ko siya naprotektahan, Dante. Ang buong yaman ng mundo, hindi ko nagamit para iligtas ang anak ko.”

Dahan-dahan, kinuha ni Sev ang isang supot na naglalaman ng abo ni Eliana. Lumapit siya sa isang bahagi ng hardin na puno ng pink roses, ang paborito ko. Hinalikan niya ang supot, at dahan-dahang ikinalat ang abo sa ugat ng halaman.

“Dito ka na lang,” bulong niya. “Dito, kasama ng mga bulaklak. Dito, safe ka. At ‘pag tumatakbo si Dante, parang kasama ka rin.”

Ang future na pinaghirapan ni Sev ay biglang nagbago.

Nagsimula kaming magsimula ulit. Hindi na kumpanya ang una. Ako, si Sev, at si Dante.

Nagdesisyon si Sev na magbawas ng mga shares sa kumpanya. Inubos niya ang oras niya sa bahay. Sa hardin. Kasama ko.

Isang araw, habang nagdidilig ako sa roses, nakita kong nakahiga si Dante sa damuhan, pinagmamasdan ang mga bulaklak na tila mas blooming kaysa dati.

Lumapit si Sev, inakbayan ako.

“May pera tayo para sa lahat, Lira. Pero wala tayong pera para sa oras. Ngayon, binili ko na ang oras natin.”

Ngumiti ako. Ang dating puwang ay nandoon pa rin, pero hindi na ito nakakabahala—ito ay napuno ng mas matibay na pag-ibig at pag-asa. Ang aming future ay hindi na tungkol sa yaman, kundi tungkol sa pagmamahal na iniwan ni Eliana sa aming puso.

Hindi namin alam kung kailan kami muling susubok, pero alam namin na ang pag-ibig ay hindi nawawala. Ang kanilang kuwento ay hindi tungkol sa paghinto ng isang tibok, kundi tungkol sa pag-umpisa ng buhay na may mas malalim na kahulugan.

Sa loob ng mansyong mayaman, sa wakas ay natagpuan namin ang pinakamahalagang kayamanan: ang bawat sandali na magkasama.