Ang Nakakabinging Katahimikan sa Opisina ng Ombudsman

Sa mundo ng pulitika sa Pilipinas, ang ingay ay karaniwang senyales ng aksyon. Ang mga press conference, ang mga matatalim na pahayag, at ang walang humpay na mga interview ay bahagi na ng pang-araw-araw na buhay ng mga matataas na opisyal ng gobyerno. Ngunit sa mga nakaraang linggo, isang nakakabinging katahimikan ang bumalot sa isa sa pinakamakapangyarihang tanggapan sa bansa—ang Office of the Ombudsman. At sa gitna ng katahimikang ito, isang tanong ang pilit na kumakatok sa isipan ng bawat Pilipino: Nasaan si Ombudsman Boying Remulla?

Ang katanungang ito ay hindi lamang basta tsismis o usap-usapan sa kanto. Ito ay nag-ugat sa isang serye ng mga pangyayari at hindi kumpirmadong ulat na nagsabing isang “mataas na opisyal” ang isinugod sa ospital. Bagamat walang pangalang binanggit sa simula, mabilis na ikinonekta ng publiko ang mga tuldok, lalo na’t kapansin-pansin ang biglaang pagkawala ni Remulla sa spotlight.

Para sa isang opisyal na kilala sa kanyang “media visibility,” ang kanyang pagkawala ay sadyang nakakapanibago. Sanay tayo na nakikita siyang humaharap sa mga camera, nagbibigay ng mga “scoop,” at matapang na naglalabas ng kanyang mga opinyon sa mga isyung legal at pulikal. Ang biglaang paghinto ng agos ng impormasyon mula sa kanya ay nagdulot ng pagkabahala at, higit sa lahat, ng espekulasyon.

Ang Kalusugan bilang Isyung Pambayan

Bakit nga ba mahalaga kung nasaan siya? Bakit hindi na lang natin hayaan ang tao na magpahinga kung sakaling siya nga ay may sakit? Ang sagot ay simple: Siya ay isang public official. Ang kanyang posisyon bilang Ombudsman ay kritikal sa pagpapanatili ng kaayusan at katarungan sa ating pamahalaan. Siya ang “Tanodbayan,” ang sumusuri at umuusig sa mga tiwaling opisyal. Kapag ang Tanodbayan ay nawala nang walang pasabi, ang taong bayan ay may karapatang magtanong.

Hindi natin maiaalis ang pag-aalala ng publiko dahil sa kasaysayan ng kalusugan ni Ombudsman Remulla. Sa mga nakalipas na taon, naging bukas naman siya sa kanyang mga pinagdaanan. Naaalala pa ng marami ang kanyang naging laban sa sakit mga dalawang taon na ang nakararaan. Hindi biro ang kanyang pinagdaanan—isang triple bypass surgery na sinundan pa ng pakikipagbuno sa cancer, partikular na ang leukemia.

Sa isang tapat na panayam noon kay Luchi Cruz-Valdez, inamin ni Remulla ang bigat ng kanyang naging karamdaman. Ibinahagi niya ang himalang pagdating ng isang bone marrow donor mula sa kanyang kamag-anak na naging susi upang madugtungan ang kanyang buhay. Ang kwentong iyon ay nagbigay ng imahe ng isang “survivor,” isang taong binigyan ng pangalawang pagkakataon. Ayon pa nga sa kanyang kapatid na si Secretary Jun Vic Remulla, ang pagkaligtas na ito ay nagsilbing panata ni Boying na lalong pag-iigtingin ang kanyang commitment na gumawa ng tama at maglingkod nang tapat.

Ito ang dahilan kung bakit ang kasalukuyang mga bulung-bulungan ay lumilikha ng takot at pagdududa. Kung totoo ang balitang isinugod siya sa ospital, bumalik ba ang kanyang sakit? Nasa kritikal ba siyang kondisyon? O baka naman simpleng check-up lamang ito? Ang problema ay hindi ang sakit mismo, kundi ang kawalan ng opisyal na pahayag.

Ang Panawagan para sa Transparency

Sa panahon ng “fake news” at mabilis na pagkalat ng impormasyon sa social media, ang katahimikan ng mga opisyal na institusyon ay nagiging pataba sa mga ligaw na damo ng espekulasyon. Tatlong araw na ang nakalilipas, at ang social media ay puno na ng mga tanong. “Totoo ba?” “Kumusta na siya?”

Kung walang katotohanan ang mga bali-balita, napakadaling tapusin ang usapan. Isang simpleng official statement mula sa Office of the Ombudsman ang kailangan. Isang pangungusap na nagsasabing, “Ang Ombudsman ay nasa mabuting kalagayan at patuloy na nagtatrabaho,” ay sapat na upang patahimikin ang mga Marites at pakalmahin ang publiko.

Ngunit bakit wala? Bakit hinahayaan nilang lumaki ang apoy ng pagdududa? Ang ganitong klase ng “crisis management”—kung matatawag man itong management—ay lalo lamang nagpapalakas sa hinala na mayroong seryosong itinatago. Karapatan ng mga nagbabayad ng buwis na malaman kung ang opisyal na kanilang pinapasweldo ay may kakayahan pa bang gampanan ang kanyang tungkulin. Ang transparency ay hindi lamang isang opsyon para sa gobyerno; ito ay obligasyon.

Ang Koneksyon kay Bato at ang “Scoop” na Nauwi sa Taguan

Habang pinag-uusapan si Remulla, hindi maiwasang madamay sa usapan ang isa pang prominenteng pigura: si Senator Bato dela Rosa. Ang koneksyon ng dalawa ay tila isang mapait na biro ng tadhana. Matatandaang si Ombudsman Remulla mismo ang nagbigay ng “scoop” tungkol sa warrant of arrest laban kay Bato, kahit na wala pang opisyal na dokumento noong panahong iyon. Kilala si Remulla sa ganitong istilo—ang pag-uunahan sa balita.

Ang resulta ng “scoop” na iyon? Napilitan si Senator Bato na maging mailap. Mula sa pagiging matapang na “Bato,” tila naging bato na rin siya na nagtatago sa ilalim ng lupa, nag-iingat na huwag mahuli ng radar ng International Criminal Court (ICC). Bagamat nagparamdam siya noong Pasko at Bagong Taon, halata ang kanyang pag-iingat.

Ang sitwasyon ni Bato ay direktang bunga ng mga pahayag ni Remulla. Ngayon, habang si Remulla naman ang pinag-uusapan at nawawala, tila umiikot ang gulong ng palad. Ang takot ni Bato na matulad sa sinapit ng ibang inusig, o ang takot na bigla na lang “kidnappin” at dalhin sa ICC kahit na sinabi ng Korte Suprema na ang extradition ay isang judicial function, ay totoo sa kanyang isipan. Ang kawalan ng katiyakan sa batas at proseso, na minsan ay pinalalala ng mga “advance” na pahayag ng mga opisyal tulad ni Remulla, ay lumilikha ng kapaligiran ng takot at pagtatago.

Ang Sentimyento ng Taong Bayan: Galit o Awa?

Isa sa pinakamabigat na aspeto ng usaping ito ay ang reaksyon ng publiko. Sa kulturang Pilipino, kapag may nagkasakit o pumanaw, ang natural na reaksyon ay pakikiramay at awa. Ngunit sa kasalukuyang klima ng pulitika, tila nagbabago ang ihip ng hangin.

Naalala niyo ba ang nangyari kay Congressman Acop? Ang kanyang biglaang pagpanaw ay hindi sinalubong ng pighati ng nakararami. Sa halip, at nakakalungkot mang isipin, marami ang natuwa. Ito ay isang pambihirang pangyayari sa kasaysayan ng pulitika sa Pilipinas—ang kamatayan ng isang opisyal ay naging sanhi ng selebrasyon para sa iba. Iniugnay pa ito ng mga netizens sa sikat na “birthday wish” ni Kara David, na tila baga naging isang urban legend o “meme” na may bahid ng katotohanan para sa mga naniniwala sa karma.

Ito ngayon ang kinatatakutan ng marami para kay Remulla. Baka kaya tahimik ang kanyang kampo ay dahil natatakot sila sa magiging reaksyon ng taong bayan. Baka natatakot sila na sa halip na “Get well soon,” ang matanggap nila ay mga komento ng paniningil at galit. Mahirap mag-wish ng masama sa kapwa, ngunit ito ang nagiging realidad kapag ang publiko ay nawalan na ng tiwala at pagmamahal sa kanilang mga lider. Ang galit ng taong bayan ay hindi basta-basta nawawala; ito ay naiipon at lumalabas sa mga pinaka-hindi inaasahang pagkakataon.

Panawagan sa Katotohanan

Kaya naman, sa huli, ang pinakamainam na solusyon ay katotohanan. Mas magandang malaman natin na si Ombudsman Remulla ay buhay, nasa mabuting kalagayan, at handang humarap muli sa publiko. Mas maganda ito kaysa sa mga madidilim na hula.

Kung siya ay nagpapagaling, sabihin ito nang maayos. Ang pagiging tapat sa kondisyon ng kalusugan ay tanda ng respeto sa posisyon at sa mga taong pinaglilingkuran. Hindi kailangang ilihim ang kahinaan ng katawan, dahil lahat naman tayo ay tao lamang. Ang hindi katanggap-tanggap ay ang paglilihim na nagmumukhang panlilinlang.

Sana, sa mga susunod na oras o araw, basagin na ng Office of the Ombudsman ang katahimikan. Tapusin na ang mga espekulasyon. Huwag nang hintayin na maging “national pastime” ang paghula sa kinaroroonan ng Ombudsman.

Liwanag sa Bukidnon: Ang Pagtulong sa Tribong Talandig

Sa kabila ng mga maiinit na isyu at nakaka-stress na balita sa pulitika, may mga kwento pa rin ng pag-asa na masarap pakinggan. Habang hinihintay natin ang balita tungkol sa Ombudsman, ibaling muna natin ang ating tingin sa isang positibong gawain na nagaganap sa Mindanao.

Ang ating channel at komunidad ay hindi lamang puro balita at opinyon; tayo ay may aksyon. Salamat sa inyong walang sawang pagsubaybay, nakakapaghatid tayo ng tunay na tulong sa mga nangangailangan, partikular na sa ating mga kapatid na katutubo, ang tribong Talandig sa Bukidnon.

Ang kita mula sa ating mga video ay direktang napupunta sa isang napakagandang proyekto: ang pagbibigay ng disenteng bubong sa mga pamilyang matagal nang nagtitiis sa hirap. Isipin ninyo, sa loob ng mahabang panahon, ang “bahay” ng marami sa kanila ay tinatakpan lamang ng mga retasong cellophane o trapal. Kapag umuulan, basang-basa ang kanilang higaan at kagamitan. Ang init at lamig ay direktang tumatama sa kanila dahil sa kawalan ng maayos na yero.

Sa video na ibinahagi, makikita ang transpormasyon ng bahay ni “Uncle.” Mula sa tagpi-tagping cellophane na nagsisilbing bubong, ngayon ay napalitan na ito ng matitibay na yero. Nakakatuwang makita ang pagtutulungan, ang pagtanggal ng mga lumang plastik na nagsilbing saksi sa kanilang paghihirap, at ang pagkakabit ng bagong bubong na magsisilbing proteksyon nila sa ulan at init.

Ang ngiti at pasasalamat ni Uncle ay hindi matatawaran. “Salamat sa Ginoo,” ang kanyang sambit. Ito ang tunay na esensya ng serbisyo—hindi ang posisyon, hindi ang kapangyarihan, kundi ang kakayahang magpabago ng buhay ng kapwa sa simpleng paraan.

Habang ang Maynila ay abala sa paghahanap sa nawawalang Ombudsman, sa Bukidnon naman, nahanap na ng mga Talandig ang sagot sa kanilang dasal—isang maayos na tahanan, salamat sa inyong suporta. Ito ang paalala na sa kabila ng gulo ng pulitika, may magagawa tayong mabuti. Patuloy tayong magmatyag sa gobyerno, pero patuloy din tayong tumulong sa kapwa.