Isang umagang akala namin ay ordinaryo lang, pero muntik nang maging huling araw ng lahat ng pinaghirapan namin.

Ako ang taong hindi nila inaasahang makapagliligtas sa isang bangko, at ito ang gabing hindi ko na kailanman makakalimutan.

Tahimik ang simula ng araw na iyon sa loob ng isa sa pinakamalalaking bangko sa bansa. Bilang anak ng janitor, sanay akong pumasok nang hindi napapansin, maglakad sa gilid, at umiwas sa mga matang sanay tumingin sa taas, hindi sa baba. Hawak ko ang simpleng mop, suot ang kupas na jacket, at ang tanging ingay na naririnig ko ay ang tunog ng keyboard, mahihinang tawanan ng mga teller, at ang tuloy-tuloy na pagdaloy ng pera sa sistemang akala ng lahat ay impenetrable.

Hanggang sa isang iglap, nagbago ang lahat.

Biglang nagkulay pula ang mga monitor. Isa-isa, parang domino, tumigil ang bawat transaksyon. Ang dating maayos na ritmo ng bangko ay napalitan ng bulungan, kaba, at mabilis na paghinga. May mga kliyenteng hindi makapag-withdraw. May mga empleyadong namumutla habang paulit-ulit na pinipindot ang keyboard na tila umaasang babalik ang normal.

Narinig ko ang tinig ng manager. Si Eugene. Malakas, sanay mag-utos, sanay masunod.

Ano ito? Bakit naka-lock ang lahat ng system?

Sa unang pagkakataon, nakita ko ang kamay niyang nanginginig habang nakatitig sa screen. Hindi niya kayang itago ang takot. Hindi ito holdap. Hindi ito bomba. Isa itong kalaban na hindi niya kayang sigawan…Ang buong kwento!⬇️, suntukin, o tanggalan ng trabaho.

Isang hack.

Sir, na-hack po tayo.

Parang tinamaan ng kidlat ang buong opisina. Tinawag ang IT. Nagkagulo ang lahat. Sa screen, may lumitaw na countdown. Pitong minuto. Pitong minuto bago mabura ang lahat ng data. Bilyon-bilyong piso. Libu-libong account. Buong reputasyon ng bangko.

Nakatayo lang ako sa gilid. Tahimik. Nanonood. Hindi dahil wala akong pakialam, kundi dahil may nakita akong mali. Isang simpleng mali na paulit-ulit kong nakikita sa mga system na akala ng mga eksperto ay perpekto.

Habang ang lahat ay nagkakandarapa, bumaba ang oras. Anim na minuto. Limang minuto.

Narinig ko ang IT head. Magaling. Maraming diploma. Maraming certificate. Pero sa oras na iyon, wala siyang magawa.

Parang iniwan nilang bukas ang likod ng pinto.

Hindi ko napigilan ang sarili ko. Mahina pero malinaw ang boses ko.

Basic lang pong ayusin yan.

Parang huminto ang hangin. Hindi ang countdown, kundi ang mga tao. Lahat ng mata, biglang tumingin sa akin. Sa anak ng janitor. Sa lalaking walang ID na may pangalan sa harap.

Sino ka?

Hindi galit ang tanong. Puno ng pagmamaliit.

Napansin ko lang po.

Lumapit ang manager. Sa mata niya, isa lang akong sagabal. Isang istorbo sa gitna ng krisis.

Lumabas ka dito.

Pero ang IT head ay hindi tumingin sa suot ko. Tumingin siya sa mata ko. Doon niya nakita ang hindi ko kailangang ipaliwanag.

Ano ang ibig mong sabihin?

Naiwan pong bukas ang root access. Hindi na-isolate ang server. Kahit may firewall, wala pong silbi.

Nakita ko ang pagbabago sa mukha niya. Takot. Pagkagulat. Pag-asa.

Sundin siya.

Tatlong minuto na lang.

Bawat segundo, ramdam ko ang tibok ng puso ko. Hindi dahil sa takot, kundi dahil pamilyar sa akin ang ganitong laban. Ilang beses ko na itong nakita. Ilang beses ko nang sinuri ang ganitong uri ng galawan.

Ihiwalay muna ang main server.

Isang maling click, tapos na ang lahat.

Huwag niyong buburahin ang script.

Kung binura nila iyon, magti-trigger ang wipe command. Lahat, mawawala.

Nakita ko sa mata ng manager ang unang bitak ng kanyang kumpiyansa. Hindi na siya galit. Takot na siya.

Paano mo nalaman?

Ganyan po ang galawan ng hacker na nagmamadali.

Dalawang minuto.

Palitan ang routing. Ilipat ang traffic sa dummy server.

Hindi na sila nagtanong. Sumunod sila.

Isang minuto. Apatnapu’t limang segundo.

Kailangan ko ng admin access.

Tahimik ang buong silid. Isang desisyon. Isang tiwala. Isang password.

Ibigay sa kanya.

Habang nagta-type ako, bumababa ang oras. Dalawampung segundo. Sampu.

Biglang nagbago ang screen. Ang pula naging berde.

Threat neutralized.

Hindi ako ngumiti.

Hindi pa tapos.

Doon ko sinabi ang katotohanan. Hindi random ang hack. Targeted ito. At ang target, hindi lang ang bangko.

Si Eugene.

Tatlong taon ang nakalipas, may tinanggal siyang IT consultant. Walang paliwanag. Walang proseso. Isang taong tinanggal dahil masyadong maraming tanong. Masakit sa ego. Mas matalino kaysa sa inaasahan.

Si Marco Reyes.

Ako ang batang tinuruan niya. Ako ang pinaniwala niyang ang kaalaman ay hindi para manira, kundi para magtama.

Hindi siya hacker. Ginawa ninyo siyang ganon.

Tahimik ang silid. Unang beses kong nakita ang manager na walang sagot.

May isa pang attack. Mas malala. Hindi na test.

Hindi na ito kayang ayusin ng code lang.

Kailangan niyong aminin ang pagkakamali.

Isang salitang ayaw marinig ng taong sanay sa kapangyarihan.

Kung hindi niya gagawin, mas marami ang mawawala.

Sa harap ng lahat, inamin niya. Ang kapabayaan. Ang maling desisyon. Ang kawalan ng pakikinig.

At doon huminto ang attack.

Hindi dahil sa firewall, kundi dahil nawala ang dahilan ng galit.

Lumapit siya sa akin. Hindi bilang manager. Bilang tao.

Salamat.

May alok siya. Tinanggihan ko.

Ayusin niyo ang sistema. Hindi lang sa computer, kundi sa tao.

Kinabukasan, nagbago ang bangko. May transparency. May proteksyon. May tunay na seguridad.

Umalis ako. Hindi ko kailangan ng titulo.

Dahil minsan, ang anak ng janitor ay hindi lang naglilinis ng sahig.

Nililinis niya ang sistemang bulok.

At natutunan ko, ang tunay na panganib ay hindi laging galing sa labas.

Madalas, nasa loob.

At ang tunay na lakas, hindi sa posisyon, kundi sa konsensya.