“Kapag ang kamera ang unang inilalapit bago ang kamay, doon nagsisimulang magtanong ang konsensya.”

Tahimik ang gabi nang una kong maramdaman ang bigat ng tanong na matagal nang bumabalot sa mundo ng social media. Hindi ito sumigaw, hindi ito nag-viral agad, pero unti-unti nitong kinain ang tiwala ng mga tao. Ang tanong na paulit-ulit kong naririnig, kahit hindi binibigkas, ay simple ngunit mabigat. Ang tulong ba ay tulong pa rin kung may kamera sa harap nito.

Sa paglipas ng mga taon, nasanay na ang publiko sa mga video ng pagtulong. Isang taong umiiyak sa gilid ng kalsada. Isang delivery rider na pagod na pagod. Isang matandang nanginginig sa tuwa. At sa likod ng lahat ng iyon, isang vlogger na may hawak na kamera, may script man o wala, at may audience na naghihintay ng susunod na emosyonal na eksena.

Isa sa mga pinakaunang naging sentro ng diskusyon ay si Ivana. Isang kilalang personalidad na maraming beses nang nagpakita ng kabutihang loob sa kanyang mga video. Sa isang vlog, nagpanggap siyang buntis at lumabas sa kalsada upang tingnan kung sino ang tutulong sa isang babaeng tila nangangailangan. May mga tumulong. May mga nag-abot ng pagkain. May mga nag-alala. At sa huli, may mga nabigyan ng malaking halaga ng pera bilang pasasalamat.

Sa unang tingin, maganda ang intensyon. Nakakagaan ng loob makita ang kabutihan ng tao. Ngunit habang dumarami ang views…Ang buong kwento!⬇️, dumarami rin ang tanong. May mga netizen na nakaramdam ng hindi komportable. Para bang ang pagtulong ay naging eksena, at ang emosyon ng mga tao ay naging props. Isang lalaki sa video ang humiling na alisin ang kanyang mukha matapos siyang ma-bash online. Doon nagsimulang magbago ang tono ng usapan.

Ipinaliwanag ni Ivana na humihingi sila ng pahintulot at binu-blur ang mga ayaw mapakita. May raw footage raw na nagpapatunay ng consent. Ngunit kahit may paliwanag, hindi na nawala ang lamat. Para sa ilan, sapat iyon. Para sa iba, huli na ang lahat kapag nailabas na ang video at nahusgahan na ang taong nasa loob nito.

Hindi nagtagal, may isa pang anyo ng pagtulong ang umingay. Isang vlogger na nagpanggap namang pulubi. Si Fahren, isang Fahr vlogger, ay naglakad sa mga lansangan, gusgusin ang damit, mabagal ang kilos, at humingi ng tulong. May mga umiwas. May mga tumulong. At sa mga tumulong, may gantimpala. Pera. Yakap. Pasasalamat.

May mga nanood at napangiti. May mga nagsabing ito ang patunay na may kabutihan pa rin sa mundo. Ngunit may mga nagtanong din. Bakit kailangang i-record. Bakit kailangang ipakita sa lahat. Kung ang layunin ay tumulong, sapat na ba ang pagtulong kung walang nakakaalam.

Habang patuloy ang diskusyon, bumalik sa alaala ng marami ang isang mas malalim na kontrobersiya. Si Norman, mas kilala sa pangalang Francis Leo Marcos. Sa panahon ng pandemya, lumutang ang kanyang pangalan bilang isang tagapagbigay ng ayuda. Malalaking halaga ang binanggit. Malalaking pangako ang narinig. Para sa mga taong gutom at takot, siya ay naging simbolo ng pag-asa.

Ngunit hindi nagtagal, nagsimulang gumuho ang imahe. Lumabas ang imbestigasyon. Hindi pala siya tunay na kabilang sa pamilyang ipinapahiwatig ng kanyang pangalan. May mga kasong isinampa. May mga tanong na hindi nasagot. Unti-unting napalitan ng duda ang paghanga. Ang pagtulong na minsang ipinagdiwang ay naging halimbawa ng kung paano maaaring gawing produkto ang awa ng tao.

Para sa marami, doon nagsimulang maging mas mapanuri ang publiko. Hindi na sapat ang video ng pagtulong. Hindi na sapat ang iyak at yakap. Hinahanap na ang intensyon. Hinahanap na ang katotohanan sa likod ng kamera.

Sa gitna ng lahat ng ito, may isa pang pangalan ang madalas banggitin. Si King Lux. Kilala siya sa pagbibigay ng mga pangarap na matagal nang ipinagdarasal ng mga ordinaryong tao. Isang magsasakang binigyan ng kalabaw. Isang matandang nawalan ng alaga at binigyan muli ng lakas ng loob. Ang mga eksenang ito ay umabot pa sa telebisyon at pinuri ng marami.

Ngunit kahit ang pinupuri ay hindi ligtas sa batikos. Isang kilalang youtuber ang tahasang kumwestiyon sa kanyang mga ginagawa. Para sa kanya, ang pagtulong ay naging negosyo. May balik. May kita. May return on investment. Lalong uminit ang usapan nang lumabas ang isyu ng promosyon ng sugal at kakulangan umano sa kakayahang sustentuhan ang sariling team.

Doon mas naging magulo ang linya. Kailan ba nagiging mali ang pagtulong. Kapag ba may kita. Kapag ba may sponsor. Kapag ba may camera. O kapag ang tinutulungan ay nagiging paraan para umangat ang sarili.

Sa bawat pangalan na nababanggit, may dalawang panig na nagbabanggaan. May mga naniniwala na kung may natutulungan naman, bakit pa ito kuwestiyonin. Ang mahalaga raw ay may nabago sa buhay ng tao. May mga kumakalam ang sikmura na napunan. May mga pangarap na natupad kahit isang beses lang.

Ngunit may iba na mas tahimik ang tanong. Ano ang pakiramdam ng taong tinulungan kapag nakitang milyon ang kinita ng video tungkol sa kanyang kahirapan. Ano ang epekto nito sa dignidad. Sa katauhan. Sa buhay pagkatapos ng kamera.

Hindi madaling sagutin ang mga tanong na ito. Dahil ang mundo ng vlogging ay hindi na simpleng libangan. Isa na itong industriya. May kita. May pressure. May kumpetisyon. At sa gitna nito, ang pagtulong ay maaaring maging parehong totoo at komplikado.

May mga vlogger na tahimik lang tumutulong, hindi naghahanap ng palakpak. Mayroon ding lantaran ang pagbibigay, umaasang ang kanilang ginagawa ay magbibigay inspirasyon sa iba. At may ilan na sadyang ginawang puhunan ang emosyon ng kapwa.

Sa huli, ang linya ay hindi malinaw. Hindi ito guhit na madaling makita. Ito ay pakiramdam. Intensyon. At konsensya. Dahil ang tunay na tulong ay hindi nasusukat sa views, likes, o kita. Nasusukat ito sa kung ano ang natitira kapag patay na ang kamera.

At marahil, ang pinakamahalagang tanong ay hindi kung may kapalit ang tulong, kundi kung handa ka pa ring tumulong kahit wala. Kahit walang manood. Kahit walang pumalakpak. Kahit walang bumalik sa iyo kundi ang tahimik na pasasalamat ng isang taong minsan ay umasa.

Doon nagsisimula ang tunay na sagot. Sa sandaling pinili mong tumulong hindi dahil may kamera, kundi dahil may konsensya.