Sa bawat sulok ng koridoro ng kapangyarihan sa Pilipinas, laging may nakabuntot na anino ng pera, impluwensya, at ang tanong ng pananagutan. Ang kasalukuyang usapin tungkol kay Cabral, isang mataas na opisyal ng pamahalaan, ay hindi lamang isang kwento ng pagkawala o pagkamatay; ito ay isang masalimuot na legal na labanan tungkol sa kayamanan. Sa gitna ng mga espekulasyon kung nasaan siya, ang mas malaking tanong na kinakaharap ng publiko at ng batas ay: “Nasaan ang kanyang pera?”

Ang Dalawang Mukha ng Yaman: SALN vs. Reality
Sa ilalim ng batas, ang bawat opisyal ng gobyerno ay obligadong magsumite ng Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN). Dito dapat nakasulat ang lahat ng kanilang pag-aari—mula sa lupa, bahay, sasakyan, hanggang sa cash sa bangko. Sa kaso ni Cabral, ang kanyang opisyal na net worth bilang isang Undersecretary (USEC) ay may hangganan na itinakda ng kanyang sahod at mga benepisyo.

Gayunpaman, dito pumapasok ang tinatawag na “Alleged Net Worth.” Ang mga lifestyle check ay madalas nagsisimula kapag ang isang opisyal ay nakikitang nabubuhay sa paraang hindi tugma sa kanyang idineklarang kita. Pinaghihinalaan ang pagkakaroon ng mga “hidden assets” tulad ng:

Dummy Ownership: Mga ari-ariang nakapangalan sa mga kamag-anak, kaibigan, o mga corporate entities upang hindi masilip ng Ombudsman.

Offshore Accounts at Trust Funds: Mga pondong inilagak sa labas ng bansa o sa mga komplikadong investment vehicles.

Luxury Assets: Koleksyon ng mga mamahaling sining, alahas, at high-end vehicles na madalas ay hindi naisusulat sa opisyal na dokumento.

Ang Legal na Battlefield: Succession o Sequestration?
Kapag ang isang opisyal ay pormal na idineklara ng korte na patay, ang karaniwang proseso ay ang Settlement of Estate. Kung may “Last Will and Testament,” masusunod ang kagustuhan ng namatay, basta’t hindi ito lumalabag sa karapatan ng mga compulsory heirs o legal na tagapagmana (asawa at mga anak). Ngunit sa kaso ni Cabral, ang pera ay hindi basta-basta mapupunta sa pamilya kung may duda sa pinagmulan nito.

Papasok ang Anti-Money Laundering Council (AMLC) at ang Ombudsman para sa isang masusing imbestigasyon. Kung mapapatunayan sa Sandiganbayan na ang yaman ay “ill-gotten” o galing sa nakaw na yaman, ang gobyerno ay may kapangyarihang magsagawa ng forfeiture proceedings. Sa madaling salita, ang bilyon-bilyong pisong ito ay hindi mapupunta sa kanyang mga anak, kundi kukunin ng estado upang ibalik sa kaban ng bayan.

Paano Kung Buhay Pa si Cabral?
Ang pinakamainit na senaryo ay ang posibilidad na buhay pa ang opisyal. Kung mapapatunayang siya ay nagtatago lamang, mananatili sa kanya ang legal na pagmamay-ari ng kanyang mga ari-arian, ngunit magsisilbi itong “red flag” para sa mga otoridad. Maaaring i-reopen ang lahat ng kanyang financial records at isailalim sa mas matinding pagsusuri ang kanyang mga nakaraang proyekto at transaksyon.

Ang pagkakaiba ng “separation of officer” at “death” ay krusyal sa batas. Habang ang pagkamatay ay naglilipat ng yaman sa mga tagapagmana, ang pagkawala naman ay nag-iiwan ng puwang para sa mga nagpapautang at sa estado na i-freeze ang mga accounts upang masiguro na hindi ito maitatakas o magagamit sa ilegal na paraan.

Bakit Tayo Dapat Mabahala?
Ang usapin ng yaman ni Cabral ay hindi lamang tsismis sa social media. Ito ay salamin ng ating justice system. Ang “kahinaan at katagalan” ng pag-execute ng mga desisyon sa mga plunder cases sa Pilipinas ay nagbibigay ng pagkakataon sa mga tiwaling opisyal na itago ang kanilang yaman bago pa man sila mahuli.

Para sa ordinaryong Pilipino, ang bawat pisong hindi maipaliwanag sa SALN ng isang opisyal ay perang dapat sana ay napunta sa mga kalsada, paaralan, at ospital. Ang accountability o pananagutan ay hindi natatapos sa pagkamatay o pagkawala ng isang tao; ang bakas ng pera (money trail) ay dapat sundan hanggang sa dulo upang mapatunayan na ang “Public Office is a Public Trust.”

Dapat ba nating suportahan ang mas mahigpit na lifestyle check sa lahat ng matataas na opisyal ng gobyerno, kahit sila ay wala na sa serbisyo? Ang sagot sa tanong na ito ang magdidikta kung magpapatuloy ang kultura ng korporasyon sa ating pamahalaan o kung mananaig ang tunay na hustisya.