“Hindi lahat ng sugat nakikita, lalo na kapag kapwa mo Pilipino ang dahan-dahang sumisira sa’yo sa ibang bansa.”

Madaling araw iyon sa isang maliit na apartment sa Hong Kong, tahimik ang paligid pero ang dibdib ko ay parang sasabog. Hindi dahil sa lamig, kundi dahil sa bigat ng pakiramdam na matagal ko nang kinikimkim. Sa loob ng bahay na iyon, hindi amo ang kinatatakutan ko kundi ang kapwa kong Pinay na matagal nang umaastang parang siya ang may-ari ng lahat, pati ng dignidad ko.

OFW ako. Isang single mother na iniwan ang tatlong anak sa Pilipinas para magtrabaho bilang kasambahay. Hindi ito pangarap. Isa itong desisyon na ginawa ko dahil wala akong ibang pagpipilian. Sa bawat araw na naglilinis ako ng bahay, naghuhugas ng pinggan, nagluluto, at nag-aalaga, iniisip ko lang ang mga anak ko. Ang kanilang pagkain, pag-aaral, at kinabukasan.

Sa simula, akala ko magiging maayos kami ng kasama ko. Pareho kaming Pilipino. Pareho kaming malayo sa pamilya. Akala ko magtutulungan kami. Pero mali ako….Ang buong kwento!⬇️ Dahil habang tumatagal, unti-unti kong naramdaman na hindi kami magkapantay sa paningin niya.

Mas nauna siya sa amo. Iyon ang palagi niyang ipinaparamdam. Kapag wala ang amo, siya ang nag-uutos. Siya ang nakaupo. Siya ang nagpapahinga. At ako, ako ang gumagawa ng lahat. Lahat ng trabaho niya, ako ang sumasalo. Para bang obligado ako dahil mas bago ako. Para bang wala akong karapatang mapagod.

Hindi lang iyon trabaho. Unti-unti, naging salita. Pang-iinsulto. Pangmamaliit. Araw-araw may bagong paraan para iparamdam sa akin na wala akong halaga. Walang pinag-aralan. Mahirap. Tagabundok. Taga-Bicol. Mga salitang paulit-ulit niyang binabato sa akin na parang normal lang sa kanya.

Sa umpisa, tinatawanan ko. Sinasabi ko sa sarili ko, palipasin mo na lang. Hindi ka narito para makipag-away. Narito ka para sa mga anak mo. Pero habang tumatagal, mas masakit. Mas mabigat. Mas nakakapagod.

May mga umagang gigising ako na masama ang pakiramdam. Masakit ang ulo. Masakit ang lalamunan. Pero wala akong karapatang magpahinga. Kapag nakita niyang kumakain ako ng almusal, may masasabi siya. Kapag umupo ako sandali, may puna. Kahit huminga lang ako, parang may kasalanan.

Isang beses habang kumakain ako, binato niya ako ng basang sponge. Tumama sa dibdib ko. Basang-basa ako. Hindi ako umimik. Nilunok ko ang galit. Iniisip ko ang mga anak ko. Iniisip ko na mas mahalaga ang pera kaysa pride.

Pero dumating ang araw na hindi ko na kaya. Hindi dahil sa akin. Kundi dahil nadamay na ang anak ko. Nadamay na ang nanay ko. Doon ako napuno. Dahil puwede mo akong insultuhin, puwede mo akong apakan, pero huwag ang pamilya ko.

Kaya nagsimula akong mag-video. Hindi para ipahiya siya. Hindi para gumanti. Kundi para protektahan ang sarili ko. Dahil ilang beses na akong nagsumbong sa amo, pero ang sagot lang, bigyan pa ng chance. Lagi siyang nagde-deny. Lagi niyang sinasabi na wala siyang ginagawa sa akin.

Marami na akong video. Mga boses niya. Mga salitang tumatagos hanggang buto. Hindi ko tinatapat sa mukha niya ang camera. Ayoko ng gulo. Ang gusto ko lang ay ebidensya. Dahil paano kung wala akong ebidensya? Paano kung saktan niya ako at sabihin niyang kasalanan ko?

At dumating ang araw na iyon. Umagang-umaga. Nag-almusal lang ako dahil masama ang pakiramdam ko. Bigla na lang siyang nagalit. Nagmumura. Naninigaw. Sinusumbatan ako ng kung anu-ano. Sinabi niyang sumbong daw ako nang sumbong. Sinabi niyang aatakehin daw siya sa high blood dahil sa akin.

Habang nagvi-video ako, tinabig niya ang cellphone ko. Kinuha ko ulit. Pagyuko ko, sinipa niya ako sa pwet. Nang tumayo ako, binigwasan niya ako ng siko. Tumama sa mukha ko. Sa nguso ko. Dumugo.

Ramdam ko ang sakit. Pero mas ramdam ko ang takot. Takot na baka mas malala pa ang mangyari. Takot na baka ako ang baliktarin. Takot na baka mawalan ako ng trabaho. At kapag nawalan ako ng trabaho, paano na ang mga anak ko?

Kaya hindi ako gumanti. Hindi ako nanakit. Kahit kaya ko. Pinili kong lumaban sa paraang alam kong tama. Sa paraang patas. Sa paraang hindi ako mababaliktad.

May nagsabi pa sa akin na kailangan ko raw magpaalam bago mag-video. Kailangan ko raw ng consent. Napaisip ako. Paano kung wala akong video? Paano kung nag-deny siya? Sino ang maniniwala sa akin? Sino ang kakampi ko?

Hindi ko ginagawa ito para mang-abuso. Ginagawa ko ito para mabuhay. Para ipaglaban ang sarili ko. Para ipagtanggol ang dignidad ko na matagal na niyang inaapak-apakan.

Hanggang ngayon, kapag umaalis ang amo, ganun pa rin siya. Nakaupo sa upuan ng amo. Nakataas ang paa. Parang siya ang boss. At ako, ako pa rin ang gumagawa ng lahat. Pero ngayon, hindi na ako tahimik.

Marami kaming OFW na ganito ang sitwasyon. Hindi amo ang problema, kundi kapwa Pilipino. Imbes na magdamayan, nag-aapakan. Imbes na magtulungan, nagiging dahilan ng sugat na mas masakit pa kaysa sa homesickness.

Hindi ko alam kung ano ang mangyayari bukas. Hindi ko alam kung hanggang kailan ko kakayanin. Pero alam ko ito. Hindi mali ang ipaglaban ang sarili. Hindi mali ang protektahan ang sarili. At lalong hindi mali ang piliing mabuhay para sa mga anak, kahit gaano kahirap ang laban.

Sa araw na makauwi ako, dala ko ang lahat ng sugat na hindi nakita ng iba. Pero dala ko rin ang tapang na natutunan ko sa bansang ito. Tapang na hindi ko akalaing kakailanganin ko. Tapang na sana, balang araw, hindi na kailangang matutunan ng ibang kabayan.