Sa gitna ng lumalalang krisis sa pulitika sa Pilipinas, isang malaking katanungan ang bumabalot sa bansa: Nasaan ang katotohanan? Ang Investigative Committee on Irregularities (ICI), na binuo upang siyasatin ang mga alegasyon ng katiwalian sa ilalim ng administrasyong Marcos Jr., ay nahaharap ngayon sa matinding pagdududa. Sa halip na magsilbing sandigan ng hustisya, marami ang naniniwala na ang ICI ay isa lamang “legally bogus body” na binuo para sa isang layunin—ang maging “white wash” at “cover up” para sa Pangulo at sa kanyang mga kaalyado.

Ang “Bogus” na Katangian ng ICI
Ayon sa mga legal na eksperto at kritiko, ang ICI ay walang matibay na legal na batayan dahil hindi ito nalikha sa pamamagitan ng batas mula sa Kongreso. Ang paggamit ng kaban ng bayan upang pondohan ang isang ahensyang walang kaukulang lehislasyon ay itinuturing na iregularidad sa sarili nito. Ang madalas na pagharap ni Pangulong Marcos Jr. sa media upang sabihing siya ay “on top of the situation” ay tinitingnan bilang isang desperadong taktikang “doble kara” upang ilihis ang atensyon mula sa mga mabibigat na testimonya ni Saldico.

Ang mga Rebelasyon ni Saldico at Imee Marcos
Hindi biro ang mga akusasyong ibinabato kay Pangulong Marcos Jr. at Speaker Martin Romualdez. Ang mga salaysay ni Saldico ay hindi lamang base sa sabi-sabi; ang mga ito ay nakabatay sa kanyang “direktang kaalaman at partisipasyon” sa mga operasyong kriminal umano ng administrasyon. Mula sa mga larawan ng “maleta-maleta na pera” hanggang sa mga detalyadong narrative of events, tila nahihirapan ang Palasyo na maglabas ng isang categorical refute.

Lalo pang nag-alab ang sitwasyon nang maging ang sariling kapatid ng Pangulo, si Senador Imee Marcos, ay naglabas ng mga pahiwatig tungkol sa umano’y pagkalulong ni Marcos Jr. sa ilegal na droga. Ang mga rebelasyong ito ay direktang tumama sa integridad ng liderato, na nagresulta sa pagkawala ng tiwala ng publiko sa kakayahan ng gobyerno na linisin ang sarili nitong bakuran.

Ang Ghost Projects at ang “SOP” sa Ilocos Norte
Isa sa mga pinakamalaking isyung hindi umano seryosong iniimbestigahan ng ICI ay ang PHP31 bilyong kontrata sa Ilocos Norte na kinasasangkutan nina Marcos Jr. at ang kanyang anak na si Sandro Marcos. Ayon sa mga alegasyon, kabilang dito ang mga flood control projects na nawasak agad sa loob lamang ng isang taon. Binanggit din ang testimonya ni Governor Chavit Singson tungkol sa bilyun-bilyong “kickback” o SOP na napunta umano sa pamilya Marcos mula sa mga Discaya. Sa halip na harapin ang mga ito, tila naghahanap ang administrasyon ng mga “scapegoat” tulad nina dating Executive Secretary Lucas Bersamin at dating Budget Secretary Mina Pangandaman.

Ang Papel ng AFP at ang Nobyembre 30 Rally
Dahil sa tila pagkabigo ng mga institusyon tulad ng Senate Blue Ribbon Committee na dinggin ang mga testigo, bumabaling ang mata ng publiko sa Armed Forces of the Philippines (AFP) at Philippine National Police (PNP). Ang panawagan ay malinaw: hindi sila dapat maging alagad ng isang lider na may mga kriminal na akusasyon. Binigyang-diin na ang pakikialam ng militar upang mapilitan ang Pangulo na mag-resign nang mapayapa ay hindi isang kudeta, kundi isang “konstitusyonal at moral na tungkulin” upang sundin ang tamang line of succession patungo kay Bise Presidente Sara Duterte.

Sa darating na Nobyembre 30, ang “Marcos Resign Movement” at “Marcos Layas Network” ay magsasagawa ng isang malawakang kilos-protesta sa EDSA. Ang tagumpay ng kilusang ito ang tinitingnan ng AFP bilang hudyat kung dapat na ba silang tuluyang bumitaw sa suporta sa kasalukuyang administrasyon.

Konklusyon: Patungo sa Panibagong Bukas?
Sa gitna ng anti-Sara Duterte sentiment na pilit ikinakalat ng mga kalaban sa pulitika, nananatiling matatag ang paniniwala ng marami na ang “Duterte brand of leadership” ang tanging solusyon sa kasalukuyang gulo. Ang kasaysayan ay tila dadaloy patungo sa isang konstitusyonal na pagpapalit ng gobyerno. Ang tanong na lamang ay kung kailan magigising ang lahat upang bawiin ang dangal ng bansa mula sa mga kamay ng katiwalian.