Ang Misteryo ng Pabago-bagong Kwento

Sa anumang imbestigasyon ng krimen o trahedya, ang detalye ay hari. Ang bawat anggulo, bawat sugat, at bawat posisyon ng katawan ay nagsasalaysay ng kwento ng huling sandali ng isang buhay. Ngunit ano ang mangyayari kapag ang kwentong isinasalaysay ng mga otoridad ay nagbabago? Ano ang iisipin ng taong bayan kapag ang “A” ngayon ay naging “B” kinabukasan? Ito ang nakakabahalang katanungan na bumabalot ngayon sa pagkamatay ni dating DPWH Undersecretary Maria Catalina Cabral.

Isang linggo na ang nakararaan, ginulantang tayo ng balita ng kanyang pagpanaw. Ang initial na report: nahulog, tumalon, o nadulas. Mabilis na lumabas ang konklusyon ng “no foul play.” Gusto na sana itong tanggapin ng publiko para sa katahimikan ng kaluluwa ng yumao. Ngunit sadyang may mga bagay na hindi maatim ng lohika, lalo na kapag ang mga pahayag ng mga nasa kapangyarihan ay nagbabanggaan.

Ang “Head First” Theory ni Remulla

Balikan natin ang dalawang araw matapos ang insidente. Sa isang exclusive interview kay veteran broadcast journalist Karen Davila, nagbigay ng pahayag si Justice Secretary Boying Remulla. Bilang pinuno ng Kagawaran ng Katarungan, ang kanyang salita ay may bigat. Ito ay itinuturing na base sa mga initial reports na nakarating sa kanyang tanggapan.

Sa video clip na muling sinusuri ngayon ng mga netizens at online investigators, malinaw ang sinabi ng Kalihim: “It doesn’t show either. It doesn’t show that ’cause she fell head first.”

“Head first.” Ulo ang nauna. Sa lengguwahe ng forensics at crime scene reconstruction, ang pagbagsak ng “head first” ay nagpapahiwatig ng isang tiyak na trajectory. Maaaring ito ay diving motion, o di kaya ay itinulak mula sa likuran kung saan ang bigat ng upper body ang humila pababa. Ito ang naging pundasyon ng paniniwala ng marami noong una.

Ang Kambyo ng PNP: “Feet First” na Daw?

Ngunit heto ang plot twist na gumugimbal sa social media. Sa pinakahuling ulat ng PNP Forensic Group, nag-iba ang ihip ng hangin. Ayon sa kanilang analysis, malaki ang probabilidad na “nagpadausdos” o nag-slide ang biktima. Ang konklusyon: “Feet first fall.”

Paa ang naunang bumagsak.

Teka lang. Paano nangyari na mula sa “head first” ay naging “feet first” na? Hindi ito simpleng clerical error. Ang pagkakaiba ng head first sa feet first ay parang pagkakaiba ng gabi at araw sa usapin ng autopsy injuries. Kung ulo ang nauna, asahan mo ang matinding trauma sa bungo, leeg, at upper extremities. Kung paa ang nauna, ang impact ay magsisimula sa lower limbs, pwedeng madurog ang buto sa binti o balakang, at mag-co-compress ang spine bago tumama ang ibang parte ng katawan.

Bakit nagbago ang report? Nagkamali ba si Sec. Remulla ng basa ng report noon? O sadyang binago ang report ngayon para tumugma sa kung anuman ang nakita sa bangkay?

Ang Teorya ng “Cover-Up” at ang Isyu ng Height

Dito pumapasok ang hinala ng marami, kabilang na ang mga vlogger at commentators na masusing nagbabantay sa kaso. Mayroong teorya na ang pagbabago ng narrative ay para pagtakpan ang mga “inconsistencies” na nauna nang napansin ng publiko.

Matatandaang nag-viral ang isyu tungkol sa height o tangkad ng biktima base sa mga larawan. May mga nagsasabing tila hindi tugma ang physical attributes sa crime scene photos kumpara sa kilalang itsura ng Usec. Kung totoo ang hinala na may “cosmetic” alterations o may hindi tugma sa injuries, ang pagpapalit ng narrative mula head first papuntang feet first ay pwedeng maging paraan para i-justify kung bakit ganun ang itsura ng katawan.

Halimbawa, kung ang injuries ay nasa ibabang bahagi ng katawan, hindi uubra ang “head first” statement ni Remulla. Kaya ba binago para maging “feet first”? Kung ganito ang nangyari, nakakatakot isipin na ang forensic science sa Pilipinas ay pwedeng “i-adjust” para lang tumugma sa isang script.

Bakit Minamadali ang “No Foul Play”?

Ang isa pang anggulo na tinalakay sa video ay ang pilit na pagmamadali sa pagdeklara ng “no foul play.”

“Kasi kung may foul play, hahaba pa ‘yung investigation,” ayon sa commentary. Ito ang masaklap na reyalidad sa ating hustisya. Ang imbestigasyon ay magastos, matagal, at minsan ay nagbubukas ng mga baho na ayaw nang ipaamoy sa publiko. Kung idedeklara agad na aksidente o suicide, case closed na. Wala nang kailangang kalkalin. Wala nang kailangang ipatawag. Tahimik na ang lahat.

Pero ang katahimikang dulot ng kasinungalingan ay hindi kapayapaan. Ito ay panloloko.

Ang sabi nga ng commentary sa video: “Bobo lang ang mag-a-accept.” Masakit na salita, pero sumasalamin ito sa frustration ng taong bayan na pagod na sa mga “lutong” imbestigasyon. Hindi tanga ang publiko. Marunong tumingin ng mga detalye ang mga Pilipino. Kapag sinabi mong puti ngayon at itim bukas, asahan mong may magtataas ng kilay.

Ang Epekto sa Kredibilidad ng DOJ at PNP

Ang insidenteng ito ay isang malaking dagok sa kredibilidad ng mga institusyong dapat sana ay sandigan ng katotohanan. Si Secretary Remulla, bilang mukha ng hustisya, ay nalalagay sa alanganin. Kung mali ang kanyang info noon, bakit hindi siya naglabas ng erratum o pagwawasto? Kung tama naman siya noon at mali ang PNP ngayon, bakit hindi niya ito sitahin?

Ang katahimikan sa pagitan ng dalawang magkasalungat na pahayag ay lalong nagpapalakas ng hinala ng sabwatan. Parang may “unspoken agreement” na basta ma-close na lang ang kaso, bahala na kung anong version ang paniwalaan.

Nakakatakot ito dahil kung kaya nilang lituhin ang publiko sa kaso ng isang high-profile official tulad ni Usec. Cabral, paano pa kaya sa mga kaso ng ordinaryong tao? Pwede bang baguhin ang autopsy report ng isang mahirap na biktima para lang maprotektahan ang mayaman na suspek? Ang “Head First vs. Feet First” debacle na ito ay hindi lang tungkol kay Cabral; ito ay tungkol sa integridad ng buong sistema ng hustisya.

Panawagan para sa Tunay na Transparency

Hindi sapat ang press release. Hindi sapat ang interview sa radyo. Ang kailangan ng taong bayan ay transparency.

Una, kailangang ipaliwanag ng DOJ kung saan nanggaling ang “head first” information ni Sec. Remulla. Sino ang nagbigay sa kanya nito? Bakit ito ang kanyang sinabi sa national television?

Pangalawa, kailangang ipakita ng PNP Forensic Group ang siyentipikong basehan ng kanilang “feet first” conclusion. Nasaan ang simulation? Nasaan ang injury report na magpapatunay na paa ang unang tumama? At paano nila ipaliliwanag ang discrepancies kung sakaling mayroon man?

Pangatlo, kailangan ng independent body na titingin sa kaso. Mahirap magtiwala sa imbestigasyon kung ang mga mismong ahensya ng gobyerno ay hindi magkaintindihan sa basic facts.

Huwag Hayaang Maging “Cold Case” na Puno ng Tanong

Ang trahedya ni Usec. Cabral ay hindi dapat matapos sa isang question mark. Ang kanyang pamilya, at ang buong bayan, ay nararapat na makakuha ng katotohanan, gaano man ito kapait.

Ang video commentary ay nagtapos sa isang hamon: “Ang ating lang is ang katotohanan… Wala talagang ano niyan cosmetic na blah blah.” Ang punto ay simple—walang retoke, walang cover-up, walang script.

Sa panahon ngayon, ang katotohanan ay parang ginto—mahirap minahin at madalas ay tinatago ng mga naghahari-harian. Pero hangga’t may mga matang nakabantay, hangga’t may mga netizens na hindi natatakot magtanong, at hangga’t may mga inconsistencies na lumulutang, hindi matatahimik ang kasong ito.

Head first o feet first man, ang bagsak nito ay nasa konsensya ng mga taong may alam ng tunay na pangyayari. At sa huli, lalabas at lalabas din ang totoo. Huwag tayong pumayag na gawing “tanga” ang publiko. Magmasid. Magtanong. At huwag tumigil hangga’t hindi nagtutugma ang kwento sa ebidensya.