“ang isang video ay kayang magbago ng isang umaga, ng isang pamilya, at ng buong buhay.”

Madaling-araw ng December 16. Tahimik pa ang paligid, malamig ang hangin, at unti-unti nang gumigising ang mga taong handang maglakad patungo sa unang simbang gabi. Para sa marami, isa itong paalala ng pananampalataya, pag-asa, at pagbabagong-loob. Ngunit para sa isang pamilya sa Antipolo, ang araw na ito ay nagsimula hindi sa katahimikan ng dasal, kundi sa bigat ng isang pangyayaring hindi nila kailanman inakalang darating sa kanilang buhay.

Habang ang karamihan ay abala sa paghahanda ng kandila at pag-aayos ng damit, isang video ang patuloy na umiikot sa social media. Isang lalaking sakay ng puting Toyota Hilux. Isang saglit na eksena na naging mitsa ng galit, paghuhusga, at walang humpay na pangungutya mula sa mga taong hindi man lang kilala ang buong kwento. Sa isang iglap, hindi lang ang lalaki sa video ang nahusgahan, kundi pati ang buong pamilyang may parehong apelyido.

Sa gitna ng ingay ng social media, may isang babaeng nagpasyang magsalita… Ang buong kwento!⬇️ Hindi upang ipagtanggol ang mali, kundi upang ipaalala ang isang bagay na madalas makalimutan ng marami. Na ang kasalanan ng isa ay hindi awtomatikong kasalanan ng lahat. Na ang dugo ay hindi katumbas ng iisang pag-iisip, iisang asal, o iisang pagkatao.

Isa siyang ina. Isang kapatid. Isang ordinaryong taong biglang nahila sa gitna ng isang kontrobersiyang hindi niya ginusto. Sa bawat salitang binigkas niya, ramdam ang pagod, ang takot, at ang matinding pag-aalala hindi lang para sa sarili, kundi para sa mga batang nadamay, para sa pamilyang ginawang target ng galit ng publiko.

Hindi niya ikinaila ang katotohanan. Totoo ang video. Totoong kapatid niya ang lalaking nag-viral. Ngunit malinaw ang kanyang paninindigan. Hindi niya kinukunsinti ang nangyari. Hindi niya ipinagtatanggol ang maling gawain. Ang hinihiling lamang niya ay kaunting pag-unawa. Kaunting preno sa daliri bago mag-post. Kaunting puso bago manghusga.

Sa kanyang tinig, may halong panghihinayang. Hindi lamang dahil sa ginawa ng kanyang kapatid, kundi dahil sa lawak ng pinsalang idinulot ng isang insidente. May isang batang babae na nasaktan. Isang pamilyang naapektuhan. At sa harap ng kamera, taimtim siyang humingi ng tawad. Isang paumanhin na hindi madaling bigkasin, lalo na kapag alam mong hindi ikaw ang may gawa ng kasalanan, ngunit pinili mo pa ring akuin ang responsibilidad bilang kapatid at bilang tao.

Sa mundo ng social media, mabilis ang hatol. Isang video lang, sapat na para buuin ang buong kwento sa isipan ng marami. Hindi na mahalaga ang konteksto. Hindi na mahalaga ang kabilang panig. Ang mahalaga, may masisisi. May maituturo. May mapaglalabasan ng galit.

Ngunit sa likod ng mga post, may mga mukha. May mga pamilyang natutulog na may takot. May mga batang nagtatanong kung bakit biglang may mga taong galit sa kanila kahit wala naman silang ginawa. May mga magulang na tahimik na umiiyak dahil sa pangambang baka may mangyaring mas masama.

Isa sa mga pinakamasakit para sa babae ay ang paulit-ulit na pag-post ng mukha ng buong pamilya niya. Mga litrato ng mga taong walang kinalaman sa insidente. Mga pangalan na hinila sa putikan ng internet. Dito niya ipinaalala ang salitang madalas binabalewala. Cyber bullying. Cyber labeling. Mga salitang tila abstract sa iba, ngunit napakalinaw at napakasakit sa mga taong direktang tinatamaan.

Hindi rin niya nakalimutang magpasalamat. Sa gitna ng gulo, may mga taong piniling tumulong kaysa manood lamang. Ang lokal na pamahalaan na umaksyon upang maayos ang sitwasyon. Ang mga lider na nanindigan para sa kapayapaan at kaayusan. Ang mga tahimik na kaibigang nagpadala ng mensahe ng suporta sa halip na batikos.

Ngunit hindi lahat ay ganoon. May mga nakisakay. Mga taong malayo sa lugar, malayo sa pangyayari, ngunit malapit sa kamera at atensyon. Mga post na mas piniling palakihin ang galit kaysa unawain ang pinsala. Sa puntong ito, naging matapang ang kanyang tinig. Hindi galit, kundi mariing paalala. Na ang batas ay hindi lamang para sa karaniwang tao. Na ang kaalaman sa cyber libel at privacy ay lalong inaasahan sa mga taong nasa posisyon.

Hindi niya hiniling na kalimutan ang nangyari. Hindi niya hiniling na palampasin ang mali. Ang hinihiling lamang niya ay maging patas. Na parusahan ang may kasalanan, ngunit huwag idamay ang mga inosente. Na igalang ang hangganan sa pagitan ng pananagutan at paninira.

Habang nagsasalita siya, ramdam ang bigat ng pagiging ina. Ang takot na baka isang araw, ang sarili niyang anak ay maging biktima rin ng walang habas na panghuhusga. Ang pag-asang sa kabila ng lahat, may matitira pang kabutihan sa puso ng mga taong nanonood.

Sa pagtatapos ng kanyang mensahe, muling bumalik ang kanyang tinig sa pagiging mapagpakumbaba. Muling paghingi ng tawad sa pamilyang nasaktan. Muling panawagan sa pag-unawa. Muling paalala na ang bawat kwento ay may dalawang panig, at hindi lahat ng totoo ay nakikita sa isang maikling video.

Ang umagang iyon ng December 16 ay hindi na mababawi. Ang video ay mananatiling bahagi ng internet. Ang mga salitang binitiwan ay patuloy na pag-uusapan. Ngunit sa gitna ng lahat, may isang aral na tahimik na sumisiksik sa isip ng mga handang makinig.

Na sa panahon ng mabilis na pag-share at instant na galit, ang pinakamahirap gawin ay ang huminto. Huminga. At alalahanin na ang bawat taong nakikita natin sa screen ay may buhay sa labas nito. May pamilya. May mga batang umaasa. May mga pusong kayang masaktan.

Habang papalapit ang Pasko, dala ng simbang gabi ang paalala ng pagpapatawad at pag-unawa. At marahil, ito rin ang panahong kailangan ng lipunan hindi ng panibagong video, kundi ng mas malalim na pagtingin sa katotohanan. Hindi lahat ng kasalanan ay minamana. Hindi lahat ng apelyido ay pareho ng kwento. At hindi lahat ng galit ay kailangang ipagsigawan sa internet.

Sa huli, ang hustisya ay hindi lamang tungkol sa parusa. Ito rin ay tungkol sa dignidad. Sa pagprotekta sa mga inosente. At sa pagpili ng kabutihan kahit sa gitna ng ingay ng mundo.