Sa likod ng mga dambuhalang imprastraktura at bilyon-bilyong budget na inilalaan para sa flood control projects sa Pilipinas, isang mas madilim na katotohanan ang unti-unting lumalabas—isang katotohanang tila pilit na ibinabaon kasabay ng mga taong may lakas ng loob na magsalita. Sa isang emosyonal at puno ng rebelasyong livestream, inilatag ni Coach Jarret ang isang nakababahalang pattern: ang isa-isang pagkawala o pagkamatay ng mga opisyal na may hawak ng mga kritikal na impormasyon tungkol sa nakawan sa kaban ng bayan.

Ang Misteryo ng Laptop at ang Pagpanaw ni Usec. Cathy Cabral
Ang pinaka-kontrobersyal na kaganapan sa mga nakalipas na araw ay ang pagkamatay ni dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary Cathy Cabral. Para sa mga awtoridad, maaaring ito ay isang ordinaryong insidente, ngunit para kay Coach Jarret, ang timing ng kanyang pagkawala ay masyadong “perfect” para maging isang aksidente lamang.

“Bakit isa-isang naliligpit itong mga taong may nalalaman? Si Usec. Cathy Cabral, siya ang may hawak ng listahan. Siya ang may hawak ng data kung saan-saan napunta ‘yung bilyon-bilyong pondo ng flood control,” anang vlogger. Isiniwalat din ang isang mahalagang detalye: bago pumanaw si Cabral, nanakawan muna siya ng laptop. Ang nasabing kagamitan ay pinaniniwalaang naglalaman ng “master list” ng mga transaksyon, kickbacks, at mga pulitikong nakinabang sa mga maanomalyang proyekto. Ang tanong ng marami: Sino ang kumuha ng laptop? At sino ang pinaka-makikinabang sa pananahimik ni Cabral?

Ramil Madriaga: Ang Whistleblower na Nanganganib ang Buhay
Kasunod ng pagkamatay ni Cabral, ang atensyon ay nakatutok ngayon sa kaligtasan ni Ramil Madriaga. Si Madriaga ang matapang na nagdetalye ng “commission system” sa loob ng gobyerno, kung saan 10% hanggang 35% ng pondo ng bawat proyekto ay napupunta umano sa mga bulsa ng mga tiwaling opisyal bilang “S.O.P.” o kickback.

“Si Ramil Madriaga, na-expose niya ang sistema ng korapsyon… sinabi niya kung sino-sino ang mga tumatanggap. Ngayon, nanganganib ang buhay niya. Siya na ba ang isusunod?” babala ni Coach Jarret. Ang banta sa buhay ni Madriaga ay hindi dapat bale-walain, lalo na’t ang mga taong kanyang binangga ay mga makapangyarihang indibidwal na may kakayahang manipulahin ang batas at ang seguridad ng bansa. Ang pananahimik ng gobyerno sa pagbibigay ng sapat na proteksyon sa kanya ay tila isang senyales na ang mga whistleblower ay pinababayaan sa gitna ng labanan.

“Dead Men Tell No Tales”: Ang Estratehiya ng Paglilinis
Binigyang-diin sa talakayan ang tila “scripted” na paraan ng paghawak sa mga ganitong kaso. Kapag masyado nang mainit ang imbestigasyon, biglang naglalaho ang ebidensya o kaya naman ay namamatay ang pangunahing testigo. Ayon kay Coach Jarret, ang sinusunod na estratehiya ay “dead men tell no tales.” Kapag wala nang magsasalita, wala nang kaso. Kapag nawala ang dokumento, abswelto ang mga kawatan.

Ang ganitong sistema ay hindi lamang nakakasira sa imahe ng bansa kundi direktang pagnanakaw sa kinabukasan ng bawat Pilipino. Ang bilyon-bilyong pondong dapat ay nagliligtas sa atin mula sa baha ay nauuwi lamang sa mga mamahaling mansyon at investment ng mga tiwaling lider habang ang mga biktima ng sakuna ay nananatiling naghihirap.

Isang Panawagan sa Pagbabantay
Sa pagtatapos ng kanyang livestream, nag-iwan ng hamon si Coach Jarret sa gobyerno at sa sambayanan. Hinimok niya ang mga awtoridad na protektahan si Ramil Madriaga dahil siya na lamang ang natitirang boses na maaaring magpatunay sa tindi ng korapsyon sa DPWH. “Sana naman protektahan natin itong si Ramil Madriaga. Siya na lang ang natitirang boses na magpapatunay kung gaano kalalim ang nakawan,” aniya.

Ang kwento ni Usec. Cabral at Ramil Madriaga ay hindi lamang mga balita sa dyaryo; ito ay mga babala na ang ating demokrasya ay nasa ilalim ng banta ng mga taong handang pumatay para lamang manatili sa kapangyarihan. Bilang mga mamamayan, ang ating tanging sandata ay ang manatiling mapagmatyag, mapanuri, at huwag hayaang mabaon sa limot ang katotohanang pilit nilang itinatago sa ilalim ng lupa.