“Sa mundong sanay tumingin pababa sa mga naka-uniporme, may isang araw na pilit akong ibinaon ng kasinungalingan, at doon ko natutunang tumindig.”

Ako si Renan Dela Cruz, at sa Valmeris Holdings, halos wala akong mukha. Isa lang akong anino na gumagalaw sa gilid ng mga glass wall at marmol na sahig. Napapansin lang ako kapag may natapong kape, may reklamo sa banyo, o may bakas ng putik na kailangang burahin agad. Sa ganitong mundo umiikot ang araw ko. Tahimik. Mabilis kumilos. Laging nakayuko, hindi dahil nahihiya ako sa trabaho ko kundi dahil natutunan kong mas ligtas kapag hindi ka napapansin.

Alas singko pa lang ng umaga, gising na ako sa maliit naming inuupahang kwarto sa likod ng lumang apartment sa Sampalok. Maingay ang lumang bentilador. Amoy sabon ang puting polo kong may maliit na logo ng janitorial agency. Habang nagtatali ako ng sintas, narinig ko ang mahinang ubo mula sa sulok.

“Anak, huwag ka nang magmadali,” sabi ni Mama, si Alma. Nakaupo siya sa maliit na bangko, may pamunas sa noo, at halatang puyat sa nangingitim na ilalim ng mata.

“Maaga po duty ko, Ma,” sagot ko. “May meeting daw yung head janitor. Baka may bagong assignment.”

Sinilip ko ang maliit na alkansiyang lata sa lamesa. Sa tabi nito, may notebook na puno ng sulat kamay. Listahan ng utang sa sari-sari store. Bayad sa kuryente. Tuition ni Jomar, bunso naming kapatid na nasa Grade 10. Bawat pahina, parang paalala kung gaano kasikip ang mundo namin.

Lumabas si Jomar mula sa kurtinang nagsisilbing pinto. “Kuya, may baon ba ako?” tanong niya. Pilit ang tapang, pero ramdam ang hiya.

Huminga ako nang malalim. Binuksan ko ang manipis kong wallet. Dalawang daan na lang. Pamasahe ko at pambili ng gamot ni Mama mamayang hapon. Pero ngumiti pa rin ako….Ang buong kwento!⬇️

“Meron,” sabi ko sabay abot. “Kain ka sa canteen ha. Huwag kang magpapalipas ng gutom.”

“Salamat, Kuya,” bulong niya. Parang may gustong idagdag, pero ngumiti na lang.

Paglabas ko, sinalubong ako ni Nanay Glo, landlady namin. “Renan, yung bayad niyo ha. Kahit kalahati muna.”

“Opo, Nanay Glo. Sa Sabado po. Promise. May sahod na.”

Mahinahon ang boses ko, pero sa loob ko parang may tali na unti-unting hinihigpitan.

Pagdating ko sa Valmeris Holdings, tumingala ako sa mataas na gusali ng salamin at bakal. Mukha itong hindi napapagod. Sa loob, malamig ang aircon at mahal ang amoy ng pabango. Si Ivy Kintanar, ang receptionist na laging naka-blazer, ngumiti ng bahagya.

“Good morning, Renan. Ang aga mo ah.”

“Good morning po, Ma’am Ivy.”

“May briefing kayo mamaya sa janitorial pantry,” sabi niya habang nagta-type.

Tumango ako at dumiretso sa likod, sa mundong hindi pinapasok ng mga naka-polished na sapatos. Doon, ang usapan ay laging tungkol sa overtime, schedule, at kung sino na naman ang napagalitan.

Sa pantry, naroon si Mang Doro, ang head janitor. Matangkad, seryoso, pero marunong umintindi kapag kaya. “Renan,” tawag niya, “ikaw muna sa 17th floor, executive area. Ingat sa carpet. Ayaw ng CEO ang amoy ng bleach.”

“Opo,” sagot ko. Sa loob ko, gusto kong matawa. Isang carpet lang, pero parang buhay na agad ang kapalit kapag nagkamali.

Sa service elevator, narinig ko ang dalawang empleyadong nag-uusap. Pinag-uusapan nila ang CEO, si Cyrus Valmeris. Bata raw pero mabigat ang dala. Makaawa raw tingnan. Hindi ako nakisali. Pero napatingin ako sa salamin ng elevator at naisip, kung alam lang nila kung paano gumising na hindi sigurado kung may pambili ka ng gamot ng nanay mo.

Pagbukas ng elevator sa 17th floor, ibang mundo ang sumalubong. Tahimik. Malinis. Amoy bagong hotel. Maingat akong nagtrabaho. Punasan ang glass wall. Vacuum sa gilid. Ayusin ang basurahan na hindi pa man puno pero kailangang perpekto.

Sa isang conference room, may nakalimutang papel sa mesa. Hindi ko ginalaw. Inayos ko lang ang upuan at lumabas. Pagdaan ko sa hallway, may narinig akong boses mula sa opisina sa dulo. Mababa pero may pagod.

“Hindi pwedeng ganyan ang report. Hindi tayo pwedeng magmukhang tanga sa board.”

Napasilip ako. Bukas ang pinto. Nakita ko si Cyrus Valmeris. Bata pa, naka-puting polo, may suit jacket na nakasabit. Mahigpit ang hawak sa ballpen. Sa harap niya si Sofia, executive assistant.

Nagkatinginan kami ni Cyrus. Sa mata niya, hindi galit ang una kong nakita kundi pagod.

“Sorry po, sir,” mabilis kong sabi. “Maglilinis lang po.”

“Okay. Proceed. Thank you,” sagot niya.

Yumuko ako at lumayo. Hindi ko alam na ang sandaling iyon ang huling normal na sandali ko sa Valmeris.

Pagbalik ko sa pantry, naroon si Tess Marasigan, HR manager. May hawak na folder. Seryoso ang mukha.

“May incident report,” sabi niya. “May nawawalang supply sa warehouse. Gusto ng management na maging extra vigilant ang janitorial team.”

Nagbulungan ang lahat. Ramdam ko ang lamig sa dibdib ko. Sa mundong ito, kapag may nawawala, laging may hinahanap na madaling sisihin.

Kinabukasan, mas mabigat ang hangin. May bagong logbook. Bawat galaw, may oras. Bawat floor, may tala. Surprise audit. Hindi normal. Parang may bitag na unti-unting isinasara.

Hindi ko alam ang eksaktong pinag-uusapan sa taas, pero ramdam ko ang epekto. Hanggang sa bandang tanghali, pinatawag ako sa HR.

“Routine questions lang,” sabi ni Tess.

Anong oras ako umalis. Bumalik ba ako. May kakilala ba ako sa warehouse. Sagot ko ang totoo. Hanggang pumasok si Galen, security supervisor, may dalang folder at malamig na ngiti.

“May footage,” sabi niya. “May nakitang uniformed personnel.”

“Hindi po ako ‘yun,” sabi ko. “May witness.”

Tumayo si Ivy sa pintuan at nagsalita. Sinabi niyang nakita niya akong umalis bago mag-alas sais.

“Noted,” sabi ni Galen. Pero hindi iyon pasasalamat. Babala iyon.

Paglabas ko ng HR, kumulo ang sikmura ko. Takot ang naramdaman ko, hindi galit. Takot na kapag nadamay ako sa kasinungalingan, babagsak ang pamilya ko.

Kinagabihan, kumalat na ang tsismis. Janitor daw. Ako raw. Pag-uwi ko, pilit kong ngumiti kay Mama at kay Jomar. Pero alam ng mga nanay ang tunog ng kasinungalingang pananggalang.

“Preventive suspension,” sabi ko sa huli.

Hindi umiyak si Mama agad. Parang nanigas muna ang mundo. Pagkatapos saka siya napahawak sa dibdib.

“Hindi ka magnanakaw,” sabi niya. “Alam ko ‘yan.”

Hindi ako bumalik sa Valmeris sa loob ng dalawang araw. Pero hindi rin ako tumigil. Inayos ko ang mga resibo. Mga listahan. Napansin ko ang mga hindi tugma. Mga numerong parang sinadyang paglaruan.

Dumating si Miss Corazon Dizon, dati kong propesor. Dala niya ang mga lumang training modules. “May utak ka, Renan,” sabi niya. “Huwag mong hayaan na takot ang magdikta.”

Dumating din si Attorney Michael Lorente, mula sa legal aid. Ipinaliwanag niya na hindi hatol ang suspension. Kailangan lang ng ebidensya.

Humingi ako ng incident report kay Tess. Palihim niya akong tinulungan. Sa pagbabasa ko ng dokumento, nakita ko ang butas. Mga oras na hindi tugma. Serial numbers na mali. Isang planong hindi perpekto.

At sa gitna ng lahat, bumigay ang katawan ni Mama. Mataas ang blood pressure. Kailangan ng gamutan.

Sa gabing iyon, habang hawak ko ang incident report at naririnig ang mabigat na paghinga ni Mama, nagpasya ako. Hindi ako babalik bilang janitor na yayuko. Babalik ako bilang taong may hawak na katotohanan.

Hindi ko alam kung gaano kahaba ang laban. Hindi ko alam kung mananalo ako. Pero alam kong hindi ako magnanakaw. At minsan, sapat na ang paninindigan para magsimula.

Sa mundong sanay tumingin pababa, pinili kong tumingala. At doon nagsimula ang tunay kong paglilinis. Hindi ng sahig, kundi ng kasinungalingan.