“Akala ko sapat na ang sampung taong sakripisyo para patunayan ang pagmamahal, hindi ko alam na sapat din pala iyon para sirain ang tiwala.”

Ako si Junjun, at sampung taon akong hindi umuwi mula sa abroad. Sampung taon na binilang ko hindi sa kalendaryo kundi sa pawis, luha, at pangakong paulit-ulit kong binubulong sa sarili tuwing nanghihina ako. Sampung taon na naniwala akong habang ako’y lumalaban sa malayo, may dalawang taong nagbabantay sa mundong iniwan ko. Ang nobya kong si Princess at ang matalik kong kaibigang si Ronnie.

Noong una, malinaw sa akin ang lahat. Ang dahilan kung bakit ako umalis. Ang mga magulang kong unti-unting tumatanda. Ang bahay na gusto kong patibayin. Ang pangarap na ayokong manatiling pangarap lang. At si Princess, ang babaeng pinangakuan ko ng kinabukasan.

Sa bawat umaga sa banyagang bansa, ginising ako ng alarm na parang kutsilyong bumabaon sa tenga. Babangon ako, magsusuot ng uniporme, kakain ng malamig na tinapay, at haharap sa trabahong paulit-ulit pero mabigat. May mga gabing halos hindi ko na maramdaman ang mga daliri ko sa sobrang lamig at pagod. Ngunit tuwing naiisip kong may bahay na unti-unting nabubuo sa Pilipinas, may mga magulang na hindi na nag-aalala sa kuryente at bigas, at may babaeng naghihintay, nagiging sapat ang lahat.

Sa loob ng sampung taon, bihira akong magreklamo. Kahit may sakit ako, kahit mag-isa ako sa maliit na kwarto, kahit may mga gabi na parang gusto ko na lang umuwi at yakapin ang lahat. Lagi kong sinasabi sa sarili ko, konti na lang. Konti na lang.

Si Princess ang naging takbuhan ko sa lahat ng pagod. Sa boses niya ako kumukuha ng lakas. At sa bawat kwento niyang binabanggit ang pangalang Ronnie, hindi ako nakaramdam ng kahit anong alinlangan. Para sa akin, simbolo iyon ng katiwasayan. May kaibigan akong maaasahan. May nobya akong tapat.

Hanggang sa isang gabi, pagkatapos ng isang mahabang shift, tumawag si Princess….Ang buong kwento!⬇️.  Iba ang tono ng boses niya. Hindi masigla. Hindi rin malungkot. Parang may mabigat na kinikimkim.

Junjun, may sasabihin ako sa’yo.

Napaupo ako sa gilid ng kama. “Ano yun? May nangyari ba kina Ma at Tay?”

Huminga siya nang malalim. “Hindi… ako lang.”

Tahimik ako. Sa sampung taon naming magkausap araw-araw, kabisado ko ang bawat hinto ng hininga niya. At alam kong may masama.

Buntis ako, Junjun.

Parang may pumutok sa loob ng ulo ko. Hindi ko agad naramdaman ang sakit. Parang biglang nawala ang lahat ng tunog. “Ano?” mahina kong tanong, parang ayokong marinig ang sagot.

“Buntis ako.”

Ilang segundo akong hindi nakapagsalita. Sampung taon akong umasa, nagtanim ng tiwala, at ngayon isang salita lang ang bumagsak na parang pader sa dibdib ko.

“Ako ba ang ama?” tanong ko, kahit alam kong imposibleng ako.

Hindi agad siya sumagot. At sa katahimikang iyon, doon ko unang naramdaman ang tunay na takot.

“Junjun…” nanginginig niyang sabi. “Patawad.”

Parang may humigpit sa leeg ko. “Sino?” isang salita lang ang lumabas sa bibig ko, pero buhat nito ang sampung taon.

Tahimik siya. Umiiyak. At sa likod ng hikbi niya, isang pangalan ang pumasok sa isip ko kahit ayokong banggitin.

“Si Ronnie ba?” tanong ko, halos pabulong.

At doon niya tuluyang binitawan ang hininga. “Oo.”

Parang may dumurog sa dibdib ko. Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagmura. Napatawa pa ako, yung tawang walang laman. Sampung taon. Sampung taon akong nagtiwala. Sa babaeng minahal ko at sa lalaking tinuring kong kapatid.

Pinatay ko ang tawag. Umupo ako sa sahig. Doon, sa malamig na semento ng kwartong minsan kong tinawag na pansamantalang tahanan, doon ako tuluyang gumuho.

Bumalik sa isip ko ang lahat. Ang mga gabing sinasabi ni Princess na tumulong si Ronnie. Ang mga tawanan. Ang mga pagkakataong wala ako. Ang mga sandaling inisip kong ligtas ang lahat dahil may tiwala ako.

Galit. Sakit. Pagkalito. Lahat sabay-sabay.

Ilang araw akong hindi pumasok. Hindi ko masabi sa mga magulang ko. Hindi ko masabi kanino man. Para akong multong gumagalaw, kumakain, natutulog, pero wala ang kaluluwa.

Hanggang sa isang umaga, tumawag ang nanay ko. Masaya ang boses niya. “Anak, uuwi ka na raw? Sabi ni Princess, may balita ka.”

Napapikit ako. Doon ko napagtanto na kahit sa huling sandali, pinili pa rin nilang magsinungaling.

Ilang linggo ang lumipas bago ako nagpasya. Umuwi ako. Hindi para magwala. Hindi para manumbat. Kundi para harapin ang katotohanang matagal kong iniwasan.

Paglapag ko sa Pilipinas, iba ang pakiramdam. Parang pamilyar pero mabigat. Pagdating ko sa bahay, nandoon ang mga magulang ko, umiiyak sa tuwa. Hindi ko masabi ang totoo. Ngumiti lang ako.

At pagkatapos, hinarap ko si Princess. Payat siya. Kita ang tiyan. Nakatingin siya sa akin na parang ako pa rin ang inaasahan niyang sasalo.

“Patawad,” paulit-ulit niyang sabi.

Hindi ako sumigaw. Hindi ako umiyak. Tiningnan ko lang siya. “Kailan?”

“Matagal na,” sagot niya. “Noong mga panahong sobrang lungkot ko. Nandoon si Ronnie.”

Tumango ako. “At siya?”

Tahimik siya. “Alam ng lahat.”

Doon ako tuluyang natahimik. Ang sakit pala, hindi lang pagtataksil. Kundi ang katotohanang ako lang ang huling nakaalam.

Hinarap ko si Ronnie kinabukasan. Hindi na siya makatingin sa mata ko. “Pare, patawad,” sabi niya. “Hindi ko sinasadya.”

Napatawa ako. “Sampung taon, Ronnie. Hindi mo sinasadya?”

Wala siyang naisagot.

Umalis ako nang walang sigaw, walang suntok. Dahil minsan, ang pinakamabigat na parusa ay ang pagtalikod.

Ngayon, habang sinusulat ko ang kwentong ito, mag-isa akong muli. Ngunit mas malinaw na. Hindi nasayang ang sampung taon. Natuto ako. Hindi lahat ng sakripisyo ay sinusuklian ng katapatan, pero lahat ng sakit ay may aral.

Pinili kong magsimula ulit. Hindi sa galit, kundi sa paghilom. At sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, ang tiwalang ibinibigay ko ngayon ay sa sarili ko na.

Dahil minsan, ang sugatang tiwala ay hindi na dapat ibalik sa pinanggalingan, kundi gamitin bilang paalala kung gaano kahalaga ang sarili.