“Akala niya isa lang akong tindero ng balot, hindi niya alam na sa bawat ngiti ko, may kwentong pilit kong itinatago.”

Ako si Danilo, at nagsimula ang lahat sa gilid ng isang madilim na kalsada sa Maynila, kung saan ang amoy ng usok ng sasakyan ay humahalo sa init ng gabi at sa tahimik na pagod ng mga taong pauwi na galing trabaho.

Hindi ako ipinanganak na mahirap, ngunit pinili kong mabuhay na parang isa. Iniwan ko ang malawak naming lupain sa probinsya, ang negosyo ng pamilya, ang kumportableng buhay na kaya kong ipagmalaki sa kahit kanino. Hindi dahil tumatakas ako, kundi dahil may hinahanap akong sagot. Gusto kong malaman kung ano ang halaga ng tao kapag tinanggalan mo ng titulo, ng yaman, ng pangalan.

Sa Maynila, ako’y naging tindero ng balot.

Doon ko siya unang nakita.

Si Lisa.

Isang gabi, habang inaayos ko ang basket ng balot sa gilid ng kalsada, napadaan siya. Matangkad, diretso ang tindig, mabilis ang hakbang. Halatang sanay sa mundo ng mga meeting, deadlines at ambisyon. Hindi niya ako tiningnan. Hindi niya kailangang gawin iyon. Sanay na akong hindi pansinin.

Ngumiti pa rin ako.

“Ate, balot po.”

Umiling siya, hindi galit, hindi rin mabait. Diretso lang, parang ako’y bahagi ng ingay sa paligid. At doon ako unang napangiti nang mas malalim. May lungkot sa mga mata niya na hindi tugma sa maayos niyang pananamit.

Kinabukasan, bumalik siya.

At sa sumunod na mga gabi, ganoon din.

Palagi siyang nagmamadali. Palaging may pasan na pagod. At palagi kong inaalok ng balot, hindi para makabenta, kundi para lang makausap siya kahit saglit.

Hanggang isang gabi, tumigil siya.

“Bakit ba lagi mo akong inaabutan ng balot?”… Ang buong kwento!⬇️.  tanong niya, may inis, may pagtataka.

Hindi ako nagmadaling sumagot. Sanay na akong pakinggan muna ang tao bago magsalita.

“Hindi naman tungkol sa balot,” sabi ko. “Gusto lang kitang makilala. Parang lagi kang may dinadalang mabigat.”

Natahimik siya.

Alam kong doon nagsimula ang lahat. Hindi pag-ibig. Hindi pag-asa. Kundi isang bitak sa pader na itinayo niya sa paligid ng sarili niya.

Sa mga sumunod na gabi, nag-uusap kami. Maikli lang minsan. Minsan tahimik lang. Ngunit sapat para maramdaman ko na may kabutihan sa likod ng malamig niyang anyo. Alam kong hinuhusgahan niya ako. Kita ko sa mga mata niya. Isa lang akong tindero para sa kanya. Isang taong hindi kasama sa mundo ng mga pangarap niya.

At naiintindihan ko iyon.

Hanggang sa gabing sinabi niya ang mga salitang matagal ko nang inaasahan.

“Danilo, hindi kita kayang mahalin. Hindi kita nakikita sa buhay ko.”

Masakit. Hindi dahil umasa ako ng sobra, kundi dahil alam kong totoo ang sinasabi niya base sa kung ano ang nakikita niya, hindi kung sino talaga ako.

Ngumiti pa rin ako.

“Naiintindihan kita,” sagot ko. “Hindi kita pipilitin.”

At umalis siya, dala ang gaan na akala niya’y kalayaan.

Ako naman, umuwi sa probinsya.

Hindi na ako bumalik sa pwesto ko sa Maynila. Panahon na para harapin muli ang responsibilidad na iniwan ko. Ang farm, ang mga tao, ang pamilyang umaasa sa akin. Ngunit kahit abala ako sa negosyo, may mga gabing bumabalik sa isip ko ang isang babaeng palaging nagmamadali ngunit may matang naghahanap ng pahinga.

Ilang linggo ang lumipas nang malaman kong hinanap niya ako.

Hindi ko alam kung matutuwa ako o masasaktan.

Nang dumating siya sa probinsya, nakita ko sa mga mata niya ang pagkagulat. Hindi dahil sa yaman o laki ng lupain, kundi dahil sa pagkakamaling matagal niyang hindi nakita.

Humingi siya ng tawad.

Hindi madali ang magpatawad. Ngunit mas mahirap ang magtanim ng galit.

“Hindi ko ito ginawa para patunayan ang sarili ko,” sabi ko sa kanya. “Ginawa ko ito para ipakita na ang halaga ng tao ay hindi nasusukat sa kung ano ang hawak niya.”

Umalis siya muli, dala ang mga aral na natutunan niya. At akala ko, doon na matatapos ang kwento namin.

Ngunit ang tadhana ay may sariling tiyempo.

Makalipas ang ilang buwan, bumalik siya. Hindi na bilang babaeng puno ng paghuhusga, kundi bilang taong handang makinig. Nakita ko ang pagbabago sa kilos niya, sa paraan ng pakikitungo niya sa mga tao sa paligid.

Hindi na ako nagmadali.

“Kung babalik tayo,” sabi ko, “magsisimula tayo sa umpisa. Bilang magkaibigan.”

Tinanggap niya iyon. Walang pagtutol. Walang reklamo.

At doon ko nakita ang tunay na Lisa.

Isang babaeng marunong nang tumingin sa mata ng mga manggagawa. Isang babaeng marunong nang tumawa sa simpleng bagay. Isang babaeng natutong maghintay.

Sa ilalim ng puno, sa gitna ng malawak na bukirin, napagtanto ko na minsan, kailangang mawala muna ang isang tao para matutunan niya ang tunay na halaga ng mga bagay.

Hindi perpekto ang kwento namin. May takot. May alinlangan. Ngunit may respeto.

At iyon ang pinili namin.

Hindi isang engkantadong pag-ibig, kundi isang mabagal ngunit totoong pagmamahalan na itinayo sa pag-unawa, pagpapatawad at pagkilala sa tunay na pagkatao ng isa’t isa.

Ako si Danilo.

At minsan, kailangan mong magbenta ng balot sa dilim ng gabi para makita kung sino ang handang makakita ng liwanag sa’yo.