“May mga gabi na ang katahimikan ng bahay ang pinaka-maingay, at doon ko unang natutunang makinig sa takot.”

Ako si Mindy, at labing-isang taong gulang ako nang unang pumasok si Victor sa buhay namin isang Martes ng hapon na hindi ko agad napansin na magiging simula ng pagbabago sa lahat. Nasa mesa ako noon, nakayuko sa assignment, habang si Mama ay paulit-ulit na pinupunasan ang mesa na kanina pa malinis. May kakaiba sa galaw niya, parang may hinahabol na oras, parang may inaayos na damdaming ayaw pang pangalanan. Naririnig ko ang tunog ng plato, ang bukas-sara ng refrigerator, at ang mabilis niyang paglakad sa kusina. Tahimik lang ako. Natuto akong maghintay bago magtanong.

Marami ang niluto ni Mama noong gabing iyon. Adobo, pansit, sopas. Hindi ganito sa karaniwan. Kahit ang suot niya ay mas maayos kaysa dati. Dumating ang katok bandang alas-sais. Tumayo siya agad, inayos ang buhok, huminga nang malalim, at binuksan ang pinto. Pumasok si Victor na parang matagal na niyang kilala ang bahay. Malakas ang boses, maluwag ang kilos, at may dalang supot na pasalubong. Ngumiti si Mama nang hindi ko pa nakikitang ngiti noon.

Pinakilala niya kami. Inilahad ni Victor ang kamay niya at sinabi niyang parang dalaga na raw ako. Ngumiti ako dahil iyon ang inaasahan. Sa hapag, siya ang pinakamalakas ang boses. Kumakain siya na parang matagal nang bahagi ng pamilya. Napansin ko kung paano siya umupo, kung paano humingi ng tubig na agad namang sinunod ni Mama. Hindi ko alam kung bakit hindi ako komportable, pero ramdam ko na may umuusog sa loob ng bahay na dati naming kilala.

Makalipas ang ilang araw, bumalik siya. At muli. At muli. Mas madalas na ang pagdating niya kaysa sa mga tanong na nasasagot. May mga pasalubong para kay Noy, at mga bagay na hindi ko alam kung paano tatanggapin para sa akin. Unti-unting naging normal ang presensya niya. Nagkaroon siya ng tsinelas sa labas, upuan sa mesa, at espasyong hindi namin namalayang lumiit para sa amin.

Isang umaga, sinabi ni Mama na boyfriend na niya si Victor at gusto niyang ituring namin itong ama. Tahimik lang ako. Hindi ko alam kung paano ipapaliwanag na hindi iyon ang kulang sa amin. Sanay na kaming dalawa ni Noy na alagaan ang isa’t isa. Sanay na kaming maghintay. Ngunit simula noon, nag-iba ang tunog ng umaga…. Ang buong kwento!⬇️ Ang tawanan ay napalitan ng pag-iingat. Ang galaw ay sinusukat. Ang bawat tunog ay parang may kapalit na tingin.

Dumating ang araw na nagdala si Victor ng mga kahon. May maleta sa sala. Sinabi ni Mama na dito na siya titira. Hindi ako umiyak. Hindi rin ako nagsalita. Tumulong lang ako mag-ayos habang iniisip kung saan napunta ang mga damit ni Mama, kung saan napunta ang espasyo namin. Sa gabi, naririnig ko ang mga tunog na ayaw kong marinig. Tinatakpan ko ang tenga ko at nagbibilang hanggang makatulog.

Sa hapag, naging mas tahimik si Noy. Kapag may ingay, may puna. Kapag may laro, may pagsaway. Madalas, ako ang humihingi ng paumanhin kahit hindi ako ang may gawa. Natutunan kong ilihis si Noy palabas, doon sa bakanteng lote na may sirang ring ng basketball. Doon ako unang nakahinga.

Nakilala ko si Niko. Tinawag niya akong tomboy dahil sa suot ko. Sinagot ko siya. Natawa siya. Inaya niya akong maglaro. Sa unang pasa, sumablay ako. Sa ikatlo, may pumasok. Napangiti ako nang hindi ko namamalayan. Doon, sa alikabok at pawis, naramdaman kong may espasyong akin.

Mas madalas na akong tumambay sa talyer ng tatay ni Niko. Natuto akong mag-abot ng gamit, makinig sa tunog ng makina, umamoy ng langis. Mabilis akong natuto. Sabi nila, isang tingin lang, kuha ko na. Doon ko nalamang may mga bagay na kaya kong buuin kahit pakiramdam ko sa bahay ay unti-unti akong nabubuwag.

Isang hapon, sinabi ni Mama na ikakasal na sila ni Victor. Sabado raw. May damit na isinabit sa likod ng pinto ko. Hindi ko alam kung anong mararamdaman. Hindi ako masaya, pero hindi rin ako nagalit. Parang may bumigat lang sa dibdib ko at nanatili roon.

Dumating ang araw ng kasal. Tahimik lang ako. Hawak ni Noy ang manggas ko at nagtanong kung magiging tatay na namin si Victor. Sinabi kong hindi ibig sabihin ng kasal ay ganoon na agad. Hindi ko alam kung tama ako, pero iyon ang kaya kong sabihin.

Pagkatapos noon, mas madalas na akong nasa labas. Hindi para tumakas, kundi para huminga. Sa talyer, natuto akong mag-ayos. Sa basketball court, natuto akong tumakbo. Unti-unti, natuto akong magtiwala sa sarili kong lakas.

Isang gabi, umuwi ako at nakita kong tahimik ang bahay. Wala si Victor. Umupo si Mama sa mesa, pagod ang mga mata. Hindi kami nagsalita agad. Maya-maya, sinabi niya na aalis muna si Victor. May mga bagay daw na hindi nila napagkasunduan. Tumingin siya sa akin at humingi ng tawad. Hindi ko alam kung para saan lahat, pero tumango ako.

Lumipas ang mga araw. Bumalik ang ingay ng umaga. Bumalik ang tawanan ni Noy. Hindi na ganoon kalaki ang bahay, pero parang huminga ulit ang mga dingding. Natutunan kong hindi lahat ng pagbabago ay dapat tanggapin nang tahimik, at hindi lahat ng katahimikan ay ligtas.

Ngayon, kapag may kumakatok sa pinto, hindi na ako natatakot. Natuto akong makinig sa sarili ko, at doon ko natagpuan ang boses na matagal kong itinago. Ang bahay ay hindi lang kung sino ang nakatira, kundi kung sino ang pinapakinggan. At sa wakas, narinig ko ang sarili kong tinig.