Ang Dalawang Mukha ng Pulis-Pulitika: ICC Warrant vs. Confidential Funds at Ang Hamon sa Konstitusyon

Muling umugong ang political landscape ng Pilipinas, hindi lamang sa isang isyu, kundi sa tatlong magkakaugnay na kontrobersiya na pumupunit sa pananampalataya ng publiko sa pananagutan. Mula sa seryosong banta ng International Criminal Court (ICC) sa isang senador hanggang sa political maneuver laban sa Bise Presidente, at ang simpleng panawagan para sa mas ligtas na imprastraktura, ang mga kaganapang ito ay nagpapakita ng malalim na problema sa paggamit ng kapangyarihan at pondo ng bayan.

Sa gitna ng mga malalaking headline, tila nagbabalanse ang bansa sa pagitan ng mga elite na pulitiko na nagtatago at mga pulitiko na binabato ng patong-patong na reklamo. Ngunit ang pinakamalaking tanong ng mga netizen ay nananatili: Bakit ang mga maliliit na isyu ang pinalalaki, samantalang ang bilyon-bilyong piso na di-umano’y kinasasangkutan ng iba ay tila hinahayaang lumipas?

Ang Sobrang Papel at Ang Tanong ng Netizen: Bakit Si VP Sara?
Isang grupo, na pinangunahan ng isang pari, ang naghain ng patong-patong na reklamo sa Office of the Ombudsman laban kay Bise Presidente Sara Duterte. Kabilang sa mga reklamo ang plunder at malversation na may kaugnayan sa di-umano’y anomalya sa paggamit ng confidential funds ng Office of the Vice President (OVP).

Ang paghahain ng kaso ay naging trending sa social media hindi lamang dahil sa bigat ng akusasyon, kundi dahil sa sobrang dami ng papel na dinala ng mga nagreklamo.

“Kung mapapansin niyo ang dami nilang dinalang papel ‘di ba? Halos isang truck na papel. Ah isang truck, isang, alam niyo L300 na van, ganoon karami, punong-puno ‘yung ano ‘yung mga, mga trolley nila. Ang dami ng papel, talagang ang tataas ng kamada. So binabati ko ngayon ng netizen, grabe naman kayong mag-file ng reklamo. Mababasa ba ni Boying Remulla ang napakadami noon?” ang naging komento sa social media.

Ang dami ng papel ay nagpabawas sa credibility at nagpalaki ng pagdududa sa motive ng reklamo, na umani ng batikos at tawanan imbes na papuri.

Ngunit ang mas matindi ay ang sentimyento ng karamihan sa mga netizen at mamamayan. Ang trending na tanong sa mga online platform ay: “Bakit daw itong si VP Sarah ang pinag-iinitan sa ngayon?”

Ayon sa mga komento ng mga kababayan, “mas malaki daw ‘yong kay Pangulong Bongbong Marcos at kay Martin Romualdez, at umabot nga ito ng bilyon-bilyong piso. Kung tutuusin maliit lamang kung ikukumpara doon kayo [VP] Sara.” Ang political commentary na ito ay nagpapahiwatig ng paniniwala ng publiko na mayroong selective justice na nangyayari, kung saan ang mga Duterte ang tila ginagawang target upang “mawala sa pulitika” samantalang ang iba pang opisyal na may mas mabigat na kaso ay tila pinalalampas.

Nanawagan ang mga complainant ng masusing imbestigasyon laban kay VP Sara para sa posibleng impeachment complaint sa hinaharap. Sa kanilang official statement, binigyang-diin nila ang panawagan para sa pananagutan:

“In the light of the many calls of the Filipino people for accountability, we should not forget the numerous instances that the second highest officer of the country has shied away [from] questions and investigations of her anomalous use of confidential funds… Her indiscriminate misuse of public funds without fear of accountability is outright criminal and a perfect example of the betrayal of public trust. Today we call upon the institution of the ombudsman to put an end to this mockery of the system of checks and balances as enshrined in our constitution.”

Iginiit din nila na “kahit sinasabing confidential, may malinaw na parameters kung paano ito ginagastos, hindi po ito fund ng mga pulitiko, confidential funds is also public funds, hindi dapat magtago ang isang taong gumamit ng confidential funds sa confidential nature.” Ang mga pahayag na ito ay nagpapakita na ang laban ay hindi lamang tungkol sa confidential funds, kundi sa mas malaking isyu ng accountability at transparency.

Ang Pagtatago ni Bato at Ang Legal na Hamon sa DILG
Sa kabilang arena ng pulitika, patuloy ang pag-iwas sa publiko ni Senador Ronald “Bato” dela Rosa, kasunod ng balita na nakatakda nang ilabas ng International Criminal Court (ICC) ang arrest warrant laban sa kanya kaugnay ng crimes against humanity noong war on drugs. Si Dela Rosa ang hepe ng Philippine National Police sa administrasyon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ang pagtatago ni Bato ay kumpirmado, at ang Department of the Interior and Local Government (DILG) ay hindi nagpalipas ng pagkakataon upang magbigay ng pahayag. Ayon sa DILG, aktibo nilang minomonitor ang lokasyon ni Bato:

“We just want to be steps ahead and we just want to make sure that we know where Senator Dela Rosa is kasi he has not been seen in the Senate for some weeks now… Ah sa mga bahay-bahay lang naman, I think he’s been visiting friends. Uh, but he’s also been moving around in different vehicles. So we’re just trying to keep tabs on him. We don’t want to speculate as to uh what his purpose uh is uh in in these moves.”

Ipinunto ng DILG na hindi naman nila tinuturing na fugitive ang senador at nirerespeto raw nila ang paghingi nito ng tulong sa mga korte sa bansa.

Ngunit ang pagkilos na ito ng DILG ay mariing binatikos ng abogado ni Bato, si Attorney Israelito Toron. Ayon kay Toron, “nakakabahala raw ang pag-verify sa lokasyon ng senador ‘yan ay lalo’t wala pa naman ‘ng warrant na inissue mula sa korte.”

Ang pinakamalaking legal argument ni Toron ay: “Anumang hakbang daw gaya nito lalo kung batay sa hinihingi ng isang banyagang institusyon ay malinaw na paglabag sa konstitusyon ng Pilipinas.”

Ang kampo ni Dela Rosa ay naghain na ng usapin sa Korte Suprema, at nanindigan sila na hangga’t hindi ito nare-resolba, obligado ang lahat ng ahensya ng pamahalaan na sundin ang status quo at igalang ang constitutional rights ni Senador Dela Rosa. Ang labanang ito ay nagpapakita ng malaking legal hurdle na kinakaharap ng bansa sa pagitan ng international obligation (ICC) at domestic law (Konstitusyon).

Sa kabila ng political pressure at friendship sa loob ng PNP, kampante naman ang DILG na magagampanan ng Philippine National Police ang kanilang tungkulin sa posibleng pag-aresto kay Bato. Anila, “Friendships not withstanding. Trabaho lang naman ‘yan.”

Samantala, sa Senado, nananatili si Bato bilang miyembro ng Senate Contingent para sa bicameral conference committee ng 2026 National Budget, sa kabila ng hindi niya pagpasok mula pa noong Nobyembre 11. Nagpahayag ng pag-asa si Senate Finance Committee Chairman Win Gatchalian na sana’y magkaroon ng oras si Dela Rosa na um-attend ng bicam, habang sinusuportahan na lamang ng staff ang mga information at coordinate sa staff ni Bato.

Ang Hamon ng Tulay: Pondo para sa Tao, Hindi Pondo para sa Isyu
Sa gitna ng political circus at bilyon-bilyong pisong confidential funds na pinag-uusapan, may isang simpleng visual na nagbigay-diin sa tunay na pangangailangan ng ordinaryong Pilipino. Ipinakita sa video ang isang jeep na buwis-buhay na tumatawid sa malalim at rumaragasang ilog .

Ginawa itong halimbawa ng tagapagbalita upang manawagan sa mga opisyal:

“Napakadelikado po ng ginagawa ng ating mga kababayan na ito pero wala silang choice. Ngayon dapat siguro ito ang isa sa mga natututukan ng ating mga opisyal ng gobyerno. Ang magkaroon ng maayos na tulay para nang sa ganoon ay mapagdaanan ‘yung ating mga kababayan na nasa liblib na lugar para maging safety sila sa kanilang pang-araw-araw na buhay. Pero sa halip na nakawiin nila ‘yung pondo ng gobyerno, magpagawa sila ng simpleng tulay lang na mapapakinabangan ng maayos ng mga tao. Dapat po ganyan ang gawin ng mga opisyal ng ating gobyerno.”

Ang visual na ito ay nagbigay ng matinding contrast sa mga isyu ng confidential funds at ICC warrant. Ito ang pinakamalaking hamon: ang mga political elite ay nag-aaway sa bilyon-bilyong pondo at jurisdiction, samantalang ang mga ordinaryong mamamayan ay araw-araw na nakikipaglaban sa kamatayan dahil sa kawalan ng simpleng tulay. Ang mga confidential funds ay dapat sana’y ginagamit para sa mga pangangailangan ng tao, tulad ng imprastraktura, at hindi sa mga di-umano’y anomalya na nagdudulot lamang ng political tension at legal battles na nagpapabagal sa serbisyo.

Ang tatlong isyung ito — ang paghahain ng kaso ni VP Sara, ang pagtatago ni Bato at ang legal na banta sa Konstitusyon, at ang panawagan para sa mga tulay — ay nagbibigay ng malinaw na larawan ng isang bansa kung saan ang mga priority ay tila baluktot. Ang pananawagan para sa pananagutan, lalo na mula sa ICC, ay naglalagay ng pressure sa mga lokal na opisyal, samantalang ang mga aksyon ng gobyerno ay nagpapalabas ng pagdududa tungkol sa fairness at constitutional rights. Sa huli, ang mga mamamayan ang naghihirap at nanganganib, umaasa na ang mga political battle ay magdudulot ng tunay na pagbabago at hindi lamang ng paglipat ng kapangyarihan.