Sa gitna ng lumalalang tensyon sa usapin ng pambansang pondo, muling niyanig ng Bilyonaryo News Channel ang pampublikong diskurso sa paglalabas ng ikalawang bahagi ng “DPWH Leaks.” Ang mga dokumentong ito ay nagbibigay ng pambihirang pagkakataon upang masilip ang loob ng Department of Public Works and Highways (DPWH) habang binubuo ang 2025 National Expenditure Program (NEP). Sa pagkakataong ito, ang sentro ng kontrobersya ay ang mahabang listahan ng mga kongresista na may mga “sponsored projects” na umaabot sa bilyon-bilyong piso.

Ang “Billionaire’s Club” ng mga Proponent
Hindi maikakaila ang bigat ng mga halagang nakasaad sa dokumento. Nangunguna sa listahan si Kristine Alexie Tutor ng Bohol Third District na may nakakalulang Php2.7 bilyon na halaga ng mga proyekto. Hindi rin nagpahuli ang kasalukuyang Executive Secretary at dating Batangas Representative na si Ralph Recto na may Php2.4 bilyon, at si Alfred Delos Santos ng Ang Probinsyano Party List na may Php2.1 bilyon.

Narito ang ilan sa mga mambabatas na may pinakamalaking alokasyon sa ilalim ng kanilang pangalan:

Manuel Sagarbaria: Php2 bilyon

Jose Alvarez at Martin Romualdez: Parehong may Php1.6 bilyon

Johnny Pimentel: Php1.5 bilyon

Zaldy Co: Php1.1 bilyon

Nililinaw sa ulat na ang mga ito ay itinuturing na “line items” sa budget proposal at hindi pa “insertions.” Gayunpaman, ang laki ng mga halagang ito ay naglalagay ng malaking katanungan sa prayoridad ng ahensya at sa impluwensya ng mga pulitiko sa teknikal na aspeto ng engineering.

Ang Sworn Affidavit ni Roberto Bernardo: Isang Pasabog
Ang pundasyon ng mga alegasyong ito ay nagmula sa sworn affidavit ni dating DPWH Undersecretary Roberto Bernardo. Sa kanyang salaysay, idinetalye niya ang tinatawag na “inappropriate intervention” mula sa mga matataas na opisyal. Ayon kay Bernardo, nagsisimula ang impluwensya sa Consultation Stage pa lamang, kung saan ang mga senador, kongresista, at iba pang opisyal ay “inirerequire” ang mga district engineer na magsumite ng listahan ng mga proyekto na nais nilang isponsoran.

Dito na pumapasok ang papel ng yumaong si Undersecretary Catalina Cabral. Ayon sa testimonya, si Cabral ang nagsilbing tulay sa mga mambabatas. Siya umano ang personal na nakikipag-ugnayan upang alamin ang kanilang “wish list” at ipaalam ang halaga ng alokasyon na nakalaan para sa kanila. Ang mga opisyal mismo ng DPWH ang nagtatanggol sa mga proyektong ito sa Kongreso hanggang sa marating ang Bicameral Conference Committee.

Ang Anatomya ng Kickback Scheme
Higit pa sa simpleng paglalagay ng proyekto, nabulgar din ang umano’y sistema ng pagnanakaw sa kaban ng bayan. Sa bawat “sponsored project,” mayroon umanong nakalaang “porsyento” o kickback. Ang sistemang ito ay kinasasangkutan ng:

Sponsors: Ang mga pulitikong nagpasok ng proyekto sa badyet.

DPWH Officials: Ang mga nagpapadali ng papeles at nag-aapruba ng mga kontrata.

Contractors: Ang mga kumpanyang nagsasagawa ng proyekto na madalas ay may “under-the-table” na kasunduan sa mga opisyal.

Paghahanap sa Katotohanan
Patuloy ang pagsisikap ng media na makuha ang panig ng mga mambabatas na nabanggit sa listahan. Habang ang ilan ay nananatiling tahimik, ang publiko ay patuloy na naghihintay ng seryosong imbestigasyon. Ang “DPWH Leaks” ay hindi lamang usapin ng mga numero sa papel; ito ay usapin ng bilyon-bilyong pisong buwis ng mamamayan na dapat sana ay napupunta sa tunay na serbisyo at hindi sa bulsa ng iilan.

Ang rebelasyong ito ay nagpapatunay na ang proseso ng pagba-badyet sa Pilipinas ay nangangailangan ng mas mahigpit na checks and balances upang masigurong ang bawat piso ay napupunta sa tamang kalsada, tulay, at flood control system.