Uminit ang diskusyon sa social media matapos tumugon si Kiko Barzaga sa matinding pahayag ni Robert Ace Barbers kaugnay ng mga bumabatikos sa yumaong Cong. Romeo AK. Isang palitan ng salita na muling nagbukas ng usapin sa kultura, politika, at pananagutan.

Magandang araw sa ating mga kababayan. Muling umani ng atensyon sa social media ang banggaan ng opinyon sa pagitan ng dalawang mambabatas kaugnay ng patuloy na usapin sa pagpanaw ng yumaong Antipolo City Representative Romeo AK. Sa gitna ng emosyon at magkakaibang pananaw, lumutang ang magkabilang panig na kapwa may kani-kaniyang paliwanag at paninindigan.

Nagbigay ng reaksyon si Capiz Fourth District Representative Kiko Barzaga bilang tugon sa matapang na pahayag ni dating kongresista Robert Ace Barbers. Ang pahayag ni Barbers ay malinaw na kumokondena sa mga patuloy umanong bumabatikos kay Cong. AK kahit pumanaw na ito, at iginiit niyang hindi makapilipino ang paninira sa alaala ng isang yumao.

Ayon kay Barbers, hindi kailanman maaabot ng mga tinawag niyang buzzers ang antas ng paglilingkod-bayan at mga nagawa ni Cong. Romeo AK. Sa kanyang tono, mariin niyang ipinunto na ang tunay na serbisyo publiko ay hindi nasusukat sa ingay sa social media kundi sa konkretong ambag sa bayan.

Ang pahayag na ito ay agad na naging mitsa ng diskusyon. Para sa ilan, makatarungan ang panawagan ni Barbers ng paggalang sa yumao. Para naman sa iba, ang ganitong pahayag ay tila pagmamataas at tila minamaliit ang opinyon ng mga ordinaryong mamamayan na may sariling pananaw sa naging papel ng yumaong mambabatas.

Bilang tugon, naglabas ng reaksyon si Kiko Barzaga sa kanyang opisyal na Facebook page. Sa halip na direktang sagutin ang akusasyon, gumamit siya ng pahayag na may halong biro at patutsada, partikular na may kaugnayan sa umano’y isyu ng mga maleta na matagal nang ikinakabit sa ilang kontrobersiyang pampulitika.

Sa kanyang post, pabirong sinabi ni Barzaga na kahit kailan ay hindi niya maaabot ang dami ng maleta na iniuugnay sa isyu, na sinabayan ng pagtawa. Ang pahayag na ito, bagama’t tila magaan ang tono, ay malinaw na patama at lalong nagpaalab sa diskusyon sa online platforms.

Para sa mga sumusuporta kay Barzaga, ang kanyang reaksyon ay isang paraan ng pagsagot sa umano’y mapangmataas na tono ng kampo ni Barbers. Para naman sa mga kritiko, hindi raw ito nakatulong at sa halip ay nagpalalim lamang ng hidwaan at nagbigay-daan sa mas maraming negatibong interpretasyon.

Sa gitna ng palitan ng salita, muling lumutang ang mas malalim na usapin: ano ba ang tamang asal kapag ang isang kontrobersyal na personalidad ay pumanaw na. Marami ang naniniwala na bahagi ng kulturang Pilipino ang pakikiramay at paggalang sa patay, anuman ang naging pagkukulang nito sa buhay.

Gayunman, may mga nagsasabing hindi absolutong patakaran ang katahimikan at paggalang, lalo na kung ang yumao ay may iniwang mabibigat na isyu na direktang nakaapekto sa buhay ng maraming tao. Sa ganitong pananaw, ang pagpuna ay hindi kawalan ng respeto kundi pagpapahayag ng saloobin at paghahanap ng pananagutan.

Ikinumpara rin ng ilang netizens ang naging reaksyon ng publiko sa pagpanaw ng iba pang kilalang personalidad tulad ng mga dating pangulo at mambabatas. Sa mga kasong ito, nanaig ang simpatiya at tahimik na pakikiramay, kahit pa may mga naging kontrobersiya ang ilan sa kanila noong nabubuhay pa.

Dito napansin ng marami ang malinaw na kaibahan sa reaksyon ng publiko sa kaso ni Cong. AK. Ayon sa mga obserbasyon, ang negatibong reaksyon ay may kaugnayan sa kanyang naging papel sa mga imbestigasyon at pahayag na tumama sa ilang makapangyarihang personalidad at sektor, partikular sa mga usaping may kaugnayan sa dating administrasyon.

Isa sa mga madalas binabanggit ay ang kanyang naging partisipasyon sa Quad Committee hearings, kung saan siya ay naging vice chairman. Para sa kanyang mga kritiko, dito raw nasira ang kanyang reputasyon dahil sa persepsyon na ginigipit ng komite ang ilang personalidad na patuloy na sinusuportahan ng malaking bahagi ng publiko.

Ang mga pahayag ni Cong. AK noong panahong iyon ay tumatak sa isipan ng maraming Pilipino, lalo na ang mga pahayag na tumutukoy sa umano’y ugat ng sindikato at kriminalidad sa bansa. Para sa mga tagasuporta ng dating pangulo, ang mga salitang ito ay hindi madaling makalimutan, at dala nila hanggang sa kanyang pagpanaw.

Dagdag pa rito ang mga isyung idinikit sa flood control projects at ang kanyang pagkakalapit sa kasalukuyang administrasyon. Sa mata ng kanyang mga kritiko, ang mga isyung ito ay nagpatibay sa kanilang negatibong pananaw, kaya’t hindi na nakapagtataka ang malamig o mapanuyang reaksyon ng ilan sa kanyang pagkamatay.

Sa huli, ang palitan ng pahayag nina Barbers at Barzaga ay repleksyon ng mas malawak na hati sa lipunang Pilipino. Ipinapakita nito kung paano nagiging personal, emosyonal, at minsan ay mapanakit ang diskursong pampulitika, lalo na kapag pinagsama ang social media at matitinding paniniwala.

Ang aral na maaaring makuha sa sitwasyong ito ay simple ngunit mabigat. Ang bawat kilos at salita ng isang lider ay may pangmatagalang epekto, lampas pa sa kanyang termino at maging sa kanyang buhay. Ang pagtatanim ng mabuti ay may ani, gayundin ang pagtatanim ng masama.

Sa isang banda, mahalaga ang paggalang sa yumao at ang pag-alala sa kanilang mabubuting nagawa. Sa kabilang banda, hindi rin maaaring ipagkait sa mamamayan ang karapatang magpahayag ng saloobin, lalo na kung ito’y bunga ng karanasan at paniniwala.

Sa pagtatapos, ang isyung ito ay hindi lamang tungkol kina Barbers, Barzaga, o Cong. AK. Ito ay salamin ng kasalukuyang kalagayan ng ating pulitika at kultura ng diskurso, kung saan ang alaala, pananagutan, at opinyon ng publiko ay patuloy na nagbabanggaan sa isang bukas at madalas magulong espasyo ng demokrasya.