“Minsan, ang tunay na kapalaran ay dumarating sa mga sandaling inaakala mong ikaw ang nasa tuktok—at doon ka pinakamabilis mahulog.”

Mainit ang sikat ng araw nang magsimula ang kuwentong ito—isang sikat na parang nagbibinyag ng bagong yugto sa buhay ko. Suot ko noon ang paborito kong polo, plantsadong plantsado, at ang relo kong kinailangan ko pang hulugan ng tatlong buwan. Sa ilalim ng liwanag, kumikislap ang diploma ko. Hawak ko ito na para bang isang susi ng mundong pinangarap kong pasukin. Ako si Gerald—hambog, kampante, at sobrang tiwala sa sarili.

Pero sa araw na iyon, hindi ko alam… unti-unti na pala akong itinatangay sa isang landas na hindi ko inaasahan. Isang daang magtuturo sa akin ng leksyon na hindi kayang ituro ng kahit anong diploma.

Nagsimula iyon nang magkita kami ng barkada sa harap ng coffee shop. Wala akong ibang ginawa kundi magyabang, magkuwento, magpa-impress. Kapag may dumaraan, tumatayo ako nang mas tuwid, baka sakaling makita nila ang hawak kong diploma.

“Pre, finally tapos na,” sabi ko kay Luis, sabay pakita ng ngisi kong parang ako na ang pinakamahalagang tao sa paligid.

“Congrats bro,” sagot niya, mahina pero may bigat. Parang may gusto siyang sabihin pero pinili niyang lunukin.

Hindi ko iyon pinansin. Hindi ko kayang intindihin ang mga taong hindi sumasabay sa yabang ko noon.

Sa isip ko, kung may diploma ka, panalo ka na sa buhay.

Sa bahay, ganoon din ako. Puro lakad, puro papetiks, puro pahinga. Para bang may utang ang mundo sa’kin. Kapag tinatanong ako ng nanay ko tungkol sa trabaho, palagi kong sagot:

“Ma, relax ka lang. Ikaw naman, parang hindi mo ako kilala. Hindi ako mauubusan ng oportunidad.”

Ngunit sa likod ng bawat “relax lang,” nagkukubli ang isang katotohanang hindi ko pa noon kayang aminin—wala akong plano. Wala akong direksyon. At wala akong gustong gawin kundi magsaya.

Hanggang sa isang gabing maingay, puno ng ilaw at musika, kasabay ng piyesta sa plaza—doon nagsimulang gumalaw ang mundo sa paraang hindi ko inaasahan.

Naglalakad ako pauwi, lasing sa alak at yabang. Hawak ang jacket na mamahalin, ina-update ang Instagram stories tungkol sa “grad life.” Para bang ako na ang hari ng sariling mundo.

At sa gitna ng tawanan ng mga tao at ingay ng tambol—may isang boses ang tumawag ng:

“Baluuuut! Mainit na balut!”

Pamilyar. Kapuna-puna. Para bang may kumalabit sa alaala ko.

Lumingon ako. May lalaking may dalang basket, may ilaw sa loob, pawisan ngunit matatag. At nang tuluyang tumapat ang ilaw sa mukha niya…

“Omar?”

Parang bumagal ang paligid.

Ang dating kaklase kong matalino. Ang laging nasa dean’s list. Ang taong binabansagan naming “walking calculator.” Siya ngayon ang naglalako ng balot.

At doon nagsimula ang unang nagyelo sa akin.

Pero imbis na matauhan, tawa ang lumabas sa bibig ko.

“Bro! Grabe, ikaw nga! Balot? Dito ka na pala napunta!” sigaw ko, malakas, walang pakundangan.

Narinig iyon ng mga dumadaan. Nahihiya si Omar, pero ngumiti pa rin.

“Trabaho lang, Gerald. Kailangan ko para sa pamilya.”

Sa halip na humanga, lalo lang akong humagalpak ng tawa.

“Sayang ka bro! Dati ang talino mo tapos—balot?”

Hindi gumanti si Omar. Hindi siya nagsalita ng masama. Hindi niya ako pinatulan. Sa halip…

Iniabot niya sa akin ang isang mainit na balot.

“Gusto mo? Libre na.”

Sandaling tumigil ang mundo ko. Binigyan pa niya ako. Hindi siya gumanti. Walang yabang. Walang galit.

At sa isang iglap, parang ako ang naging maliit. Pero ayaw kong aminin. Kaya ang ginawa ko?

Pinalaki ko pa ang yabang ko.

“Ako? Bibilhan mo ng balot? Hahaha! Bro, graduate ako. Top school. Hindi ako tulad ng—”

Hindi ko natapos.

Kasi tumingin siya sa akin na may ngiting payapa, walang yabang, walang hiya, walang galit. Sa isang saglit, parang mas maliwanag pa ang tingin niya kaysa sa ilaw ng barangay posteng nasa tabi namin.

“Congratulations sa’yo, Gerald. Masaya akong natapos mo.”

Hindi ko iyon inaasahan. At hindi ko alam kung bakit, pero parang may kumirot sa loob ko.

Dahil sa pagitan naming dalawa, ako ang may diploma.

Pero siya ang may dangal.

Tumawa pa rin ako, pilit. “Bro, good luck ha. Malay mo… gumanda rin future mo.”

At tuluyan akong lumakad palayo. Pero sa bawat hakbang ko, parang may bumibitaw sa loob ko.

Simula noon, parang hindi na kasing gaan ng dati ang paglalakad ko. Parang may sumasabay na bigat na hindi ko maipaliwanag.

At doon nagsimulang magbago ang lahat.

Ilang linggo ang lumipas. Naubos ang pera ko. Hindi ako tinanggap sa mga ina-applyan ko. Puro “we’ll call you” ang sagot. Dumami ang stress. Naubos ang gala. Naubos ang yabang. Hanggang isang araw, sinubukan kong muli mag-apply—pero mas kabado ako ngayon.

Pagpasok ko sa gusali ng kumpanyang pinag-aaplayan ko, nanginginig ang tuhod ko. Nakapila ako kasama ang iba pang aplikante. Hindi na ako kasing sigurado tulad ng dati. Humihigpit ang dibdib ko habang hinihintay ang tawag.

At nang marinig ko ang:

“Next applicant: Gerald Salvador.”

Huminga ako ng malalim at pumasok sa loob.

Pag-upo ko, may narinig akong pamilyar na tinig.

“Magandang araw, Mr. Salvador.”

Dahan-dahan akong tumingin.

At halos hindi ako makahinga.

Nakaharap sa akin ang CEO.

At siya… ay si Omar.

Ang tindero ng balot.

Ang dating tinawanan ko.

Ang taong minamaliit ko.

Ngunit ngayon, nakaupo siya sa mataas na upuan, suot ang mamahaling suit, at may titig na hindi galit… pero hindi rin nakalimot.

“Kamusta ka na, Gerald?” tanong niya, mahinahon, halos kapareho ng tono niya noong gabing tinawanan ko siya.

Hindi ako nakapagsalita.

Hindi ko alam kung dahil sa hiya, o sa gulat, o sa biglang paggising ng buong katauhan ko.

Nakangiti siya, marangal, propesyonal.

“Simulan natin ang interview. Gusto kong marinig—hindi kung gaano kaganda ang diploma mo… kundi kung ano ang kaya mong gawin.”

At doon, tuluyang bumagsak ang lahat ng yabang ko. Parang may humila pababa sa akin. Parang naubos ang hangin sa baga ko.

Dahil ngayon ko lang nakita:

Hindi diploma ang sukatan ng tao.

Hindi yabang ang puhunan sa buhay.

At hindi lahat ng taong binabale-wala mo ay mananatiling nasa ilalim ng paa mo.

May mga taong tahimik lang… pero paakyat.
May mga taong pinagtatawanan mo… pero magtatagumpay.
At may mga taong minamaliit mo… pero balang araw, sila ang susubok sa’yo kung karapat-dapat ka.

Sa harap ni Omar, hindi ako makapagsinungaling.
Hindi ako makatakbo.
Hindi ako makapagyabang.

Sa unang pagkakataon… naging maliit ako.

At siya—ang dating tindero ng balot—siya ang naging pinakamataas sa silid.

At sa sandaling iyon, nagsimula ang tunay na pagbabago sa buhay ko.

Ang araw na iyon—iyon ang araw na tuluyang nagising ako.
Hindi dahil napahiya ako,
kundi dahil naramdaman kong bumagsak ako sa realidad na matagal ko nang iniiwasan.

At doon nagsimula ang panibagong kabanata.

Isang kabanatang wala sa diploma.
Wala sa yabang.
At wala sa pagiging kampante.

Isang kabanata… na tuluyan kong kinailangan paghirapan.